{"id":104723,"date":"2012-04-16T10:11:22","date_gmt":"2012-04-16T07:11:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=104723"},"modified":"2019-03-28T10:41:38","modified_gmt":"2019-03-28T07:41:38","slug":"mert-dinerinerin-resimleri-aramak-aramamak-159","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/mert-dinerinerin-resimleri-aramak-aramamak-159\/","title":{"rendered":"Mert Diner’in Resimleri… Aramak, Aramamak…"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

MERT D\u0130NER\u2019\u0130N RES\u0130MLER\u0130<\/h2>\n

ARAMAK, ARAMAMAK\u2026<\/h3>\n

\u00c7apra\u015f\u0131k i\u00e7selli\u011fin, g\u00fcndemdeki gidi\u015fe ve \u0131\u015f\u0131\u011fa engel olmamas\u0131 i\u00e7in; yapmak gerekenleri yapmak gerekiyor; d\u00fc\u015f\u00fcnsel, boyutsal anlat\u0131mda gelen ve gidenlerle.(*)<\/p>\n

Mert Diner\u2019in ele al\u0131p de\u011ferlendirdiklerinin her \u015feyden \u00f6nce derinle\u015fmi\u015f hislerle yak\u0131n ilgisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Buna olan kanaatimin olu\u015fmas\u0131ndaki sebep ise, bilinen, kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f form dillerinden uzakla\u015fmak i\u00e7in elden gelen samimiyetin ortaya konulmas\u0131d\u0131r. Bu samimiyet olay\u0131n\u0131 y\u00f6neten bir hisler durumu s\u00f6z konusu.<\/p>\n

Genelde izlenimci bi\u00e7imlendirmenin soyutlamayla g\u00f6rece bulu\u015fmas\u0131 noktas\u0131nda, on dokuzuncu y\u00fczy\u0131lda Pissarro\u2019nun etkinli\u011fi \u015feklinde beliren ve daha \u00e7ok, \u00f6n plandakilerin arka plandakileri soyutlamaya u\u011fratma \u00e7abalar\u0131, sonras\u0131nda zaman\u0131m\u0131za yakla\u015ft\u0131k\u00e7a bunun farkl\u0131 ve etkinle\u015fen bir dil olu\u015fumuyla beraber g\u00fcn\u00fcm\u00fcz resim kriterlerinden birini meydana getirmi\u015f olmas\u0131 ve bu kriterin; yani \u201cge\u00e7irgen y\u00fczey ve \u00f6n plan\u0131n arka plan\u0131 soyutlamas\u0131\u201dn\u0131n ger\u00e7ekli\u011fine ula\u015fmas\u0131 da \u00f6nemliydi. Mert, bu kritere itiraz edercesine ters bir okumayla, neyin ge\u00e7irgen olup olmamas\u0131 konusuna da bir t\u00fcr ba\u015f kald\u0131rarak, arka plan\u0131n \u00f6n plan kar\u015f\u0131s\u0131nda gizlenen zaferine izleyeni ikna etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\"\"<\/a>\u00d6n planda mutlak, seyrek ve daha bir \u00e7izgi dilinin zenginli\u011finde geli\u015fen form boyutu, izleyeni ill\u00fczyone etmekten ziyade, adeta izleyenin izleme i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fc ve genel hissiyat\u0131n\u0131 test eden, adeta bir g\u00fcmr\u00fck muhafaza memurunun yapt\u0131r\u0131mc\u0131 haline benzer bir hale ula\u015farak sonuca gitmek istemekte, fakat bu da kocaman bir ger\u00e7eklik reddine y\u00f6nelmekte; \u00e7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm ger\u00e7ek d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, de\u011fi\u015fim, her t\u00fcrl\u00fc dokusal ve d\u0131\u015favurumsal limit denemeleri arka planlarda kendini g\u00f6stermek istemektedir. Bu arka planlar, bir do\u011fa karma\u015fas\u0131n\u0131n, belki de de\u011fi\u015fik h\u0131zlarda giden bir araban\u0131n tepesine ba\u011flanm\u0131\u015f bir tuvalin, kilometre ba\u015f\u0131na u\u011frad\u0131\u011f\u0131 ak\u0131beti, dolay\u0131s\u0131yla i\u015fletti\u011fi etkime-tepkime mekanizmas\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmlemek isteyen bir Yves Klein denemecili\u011finin elde etti\u011fi sonu\u00e7lara benzer sonu\u00e7lara bu kez kendilik \u00fczerinden, ruhsall\u0131kla ilintili ve do\u011fa\u00e7lamac\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 dahilinde ula\u015fma gayreti i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu arka planlarda dokusal bir t\u00fcr etkinlikler b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, zaman i\u00e7inde gene dokusal bir yap\u0131ya tutsak olmaktan ziyade, d\u0131\u015favurumculu\u011fun hizmetine giren bir hal ve tav\u0131rlar mevcudiyetine ula\u015fmas\u0131, Mert\u2019in ortaya koymak istedi\u011fi sanat dilinde olmazsa olmaz bir vaziyetin de hareket \u015femas\u0131 olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n

G\u00f6rme ve g\u00f6r\u00fclme ger\u00e7eklikleri e\u015fli\u011finde pozisyon almay\u0131 \u015fart ko\u015fan kompozisyonlarda \u201cg\u00f6rme\u201d de \u201cg\u00f6r\u00fclme\u201d de, izleyiciyi Mert\u2019in derin hislenme derecelerine yakla\u015fma zorunlulu\u011funa itmektedir ki, as\u0131l s\u00f6z konusu resimler \u00fczerine olan kilit noktalar\u0131ndan biri de i\u015fte tam bu an\u2019larda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u201cG\u00f6rme\u201d ve \u201cg\u00f6r\u00fclme\u201dnin adeta birer filozofik ger\u00e7eklik derecelenmeleri olarak; her kompozisyonun, \u00fczerinde fark yaratarak kendini dillendirmesi, kan\u0131mca Mert\u2019in yapt\u0131\u011f\u0131 sanatla ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hedeflerden biri haline gelmi\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc vermektedir. Asl\u0131nda \u201cg\u00f6rme\u201d ve \u201cg\u00f6r\u00fclme\u201d ili\u015fkisi, ayr\u0131ca izleyenle yap\u0131t aras\u0131nda kastedilmek istenen bir ili\u015fkinin de haline i\u015farettir. Birinde \u00f6zne, di\u011ferinde nesne meselesi muhatap al\u0131nand\u0131r. Do\u011fada var olan iki birbirini tamamlayan ger\u00e7eklik \u00f6zne ve nesne; s\u00f6z konusu \u201cg\u00f6rme\u201d ve \u201cg\u00f6r\u00fclme\u201d ba\u011flam\u0131nda de\u011ferlendirilmeye al\u0131nm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Ayr\u0131ca \u201cg\u00f6rme\u201d ve \u201cg\u00f6r\u00fclme\u201d vol\u00fcmlerinin yaratt\u0131\u011f\u0131 hemen her hal, Mert\u2019in hemen her t\u00fcrl\u00fc boyasal atraksiyonla ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7abalarla hem \u00f6zde\u015fle\u015febilme karakteri g\u00f6sterir ki, bu da mizac\u0131n (temparament) alg\u0131lanmas\u0131 boyutunda izleyenin elde edinimlere iyice ve direkt ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n

\"\"<\/a>\u0130mgesel boyut anlam\u0131nda ve fig\u00fcratif soyutlama ger\u00e7ekli\u011fi kapsam\u0131nda Mert\u2019in kompozisyonlar\u0131nda somuta az da olsa e\u015flik edebilecek aray\u0131\u015flara dalmak, kan\u0131mca bir t\u00fcr tatl\u0131 aldan\u0131\u015fa u\u011framakla e\u015f anlaml\u0131 gibi de geliyor bana. \u00d6n planlarda yap\u0131 kurum yanl\u0131s\u0131 olmu\u015f gibi yap\u0131larak, as\u0131l meselenin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi arka planlara, ancak derin hisli izleyenin ula\u015fmas\u0131n\u0131 bekleyen bir davetiye \u00e7\u0131kar\u0131lmaktad\u0131r. Soyut ifade ger\u00e7ekli\u011fi denen \u015fey, Mert\u2019in resmini b\u0131rak\u0131n imgele\u015ftirmeyi, en \u0131rak noktada bile \u015feyle\u015ftirmeden al\u0131p uzakla\u015ft\u0131rmakta; \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6ylemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m gibi \u201cg\u00f6rme\u201d ve \u201cg\u00f6r\u00fclme\u201d gibi iki; aran\u0131p bulunacak nokta\/lar b\u00fct\u00fcn\u00fc, en ba\u015ftan bir kere kendini kabul ettirmi\u015f olup; bu durumunsa bir dokunulmazl\u0131k durumu yaratt\u0131\u011f\u0131 konusunun da alt\u0131 \u00e7izilmelidir. Bu paralelde ve son kertede de\u011fi\u015fik ruhsal hallere de\u011fi\u015fik hisler derinli\u011fiyle gelindi\u011finden, ortada var olan hissiyat\u0131, g\u00f6ze kolay \u00e7arpanlarla de\u011fil, bir izleyen olarak aray\u0131p bulma ya da aray\u0131p bulamama durumlar\u0131yla a\u00e7\u0131klamak gerekmektedir.<\/p>\n

\u00d6n ve arka plan ba\u011flam\u0131nda, bunlar\u0131n aras\u0131nda bir t\u00fcr yo\u011funlu\u011fa ba\u011fl\u0131 olarak, birbirlerine \u00fcst\u00fcn gelme gayretlerinin veya m\u00fccadelesinin yaratt\u0131\u011f\u0131 gerilim ve bu gerilimin meydana getirdi\u011fi zengin plastik dil de gene \u201cg\u00f6rme\u201d ve \u201cg\u00f6r\u00fclme\u201dye ba\u011fl\u0131 bir alg\u0131yla boyutland\u0131r\u0131labilmektedir. S\u00f6ylediklerimden hareketle Mert\u2019in ne oldu\u011funun karar\u0131n\u0131 nihai noktada, izleyenin kendine g\u00f6re verebilece\u011fi ve bunu yaparken de onda var oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131m, onun \u201chayalet d\u00fcnyas\u0131\u201dna ait durumlar\u0131 \u00e7\u00f6zmeye ba\u015flayabilmesinin olanakl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Burada bir t\u00fcr irreel ifadelendirmenin mutlakla\u015fabilece\u011fi bir durum ger\u00e7ekli\u011finden s\u00f6z etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsam, bu ger\u00e7ekli\u011fin, Mert\u2019in resimlerinde kendini kabullendiren, adeta b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir kozmos diliyle a\u00e7\u0131klanabilece\u011fini de ayr\u0131ca ifade etmek isterim.<\/p>\n

\"\"<\/a>Bunun ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 asl\u0131nda on yedinci y\u00fczy\u0131l Hollanda manzara resmindeki bulut hareketleriyle sa\u011flanan ve burada olu\u015fan do\u011fan\u0131n imgesel zenginli\u011fine dikkat \u00e7eken irreel ifadelendirmenin reel olandaki halidir ki, bu kez benzer durum Mert arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u201cirreel i\u00e7indeki irreel\u201d olarak kar\u015f\u0131m\u0131za gelmektedir. Bu, bir durum saptamas\u0131 ve bir sanat tarihi analojisidir. Bu analojinin bile \u00f6nem noktas\u0131n\u0131 (wichtigpunkt) \u201cgizemli olmak\u201d olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda Mert, soyut bir gizemi kovalamakta, buradan hayalet fig\u00fcrs\u00fczlerine veya imgesizle\u015fmelerine her defas\u0131nda rahatlamas\u0131na olarak gitti\u011fini g\u00f6stermektedir. Burada normal \u00f6tesi diyebilece\u011fim durum tespitleri \u00fczerinden bir t\u00fcr ruhsal saptamalara dayal\u0131, gene bir t\u00fcr etkileme alanlar\u0131n\u0131n yarat\u0131m\u0131na \u0131srarla \u00f6zen g\u00f6sterildi\u011fi konusunun da alt\u0131 \u00e7izilmelidir. Sonu\u00e7ta Mert\u2019in sanat alg\u0131s\u0131nda, \u201ct\u00fcmel \u00fczerinden fig\u00fcrs\u00fcz imgesizle\u015ftirmelere varma\u201d s\u00f6z konusudur. Bu durumda \u00f6rne\u011fin Bosch\u2019un halen bile \u00e7\u00f6z\u00fcme tam olarak kavu\u015fturulamayan fantastik d\u00fcnyas\u0131ndaki yarat\u0131klara nas\u0131l bir b\u00fcy\u00fcte\u00e7le tek tek yakla\u015f\u0131p \u0131\u015f\u0131k tutarsan\u0131z, Mert\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na da t\u00fcmele hitap eden bir \u0131\u015f\u0131kla \u00f6znel bir seleksiyon dahilinde y\u00f6nelmek ve i\u015fi sonu\u00e7land\u0131rmak istersiniz. B\u00f6ylesine bir \u201csanat istencinin (kunstwollen)\u201d kendini kabullendirerek bir \u201c\u00f6nem noktas\u0131\u201dna d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, b\u00f6ylece Mert Diner\u2019in sanat\u0131ndaki iki \u00f6zellikli durumun da kendisini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n

(*) \u00d6zkan Ero\u011flu, Not, S\u00f6zc\u00fck, Anlam, \u0130stanbul, Kendi Yay\u0131nlar\u0131, 2008, s. 43.
\nMERT D\u0130NER SERG\u0130S\u0130, 10-28 Nisan 2012 tarihleri aras\u0131nda OLCAY ART\u2019ta gezilebilir. Cemil Topuzlu Cad. No. 90\/B Caddebostan Kad\u0131k\u00f6y \u0130stanbul. Tel\/Fax: 0216 411 1713 info@olcayart.com www.olcayart.com<\/p>\n

Priv.-Doz.Dr. \u00d6zkan Ero\u011flu<\/strong>
\n Philosophie der Kunst<\/strong><\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7apra\u015f\u0131k i\u00e7selli\u011fin, g\u00fcndemdeki gidi\u015fe ve \u0131\u015f\u0131\u011fa engel olmamas\u0131 i\u00e7in; yapmak gerekenleri yapmak gerekiyor; d\u00fc\u015f\u00fcnsel, boyutsal anlat\u0131mda gelen ve gidenlerle.<\/p>\n","protected":false},"author":9192214,"featured_media":184427,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6221,6670],"tags":[41047,196075],"class_list":["post-104723","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur","category-sanat","tag-mert","tag-ozkan-eroglu"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104723","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9192214"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=104723"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104723\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/184427"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=104723"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=104723"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=104723"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}