{"id":131397,"date":"2013-03-06T12:14:25","date_gmt":"2013-03-06T10:14:25","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=131397"},"modified":"2013-03-06T12:14:25","modified_gmt":"2013-03-06T10:14:25","slug":"su-anki-anayasanin-dili-turkce-ozurlu-131397","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/su-anki-anayasanin-dili-turkce-ozurlu-131397\/","title":{"rendered":"“\u015eu anki Anayasa’n\u0131n dili T\u00fcrk\u00e7e \u00f6z\u00fcrl\u00fc”"},"content":{"rendered":"

\"EkremT\u00fcrkiye Dil ve Edebiyat Derne\u011fi (TDED) Genel Ba\u015fkan\u0131 Ekrem Erdem, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki Anayasa’n\u0131n dilinin T\u00fcrk\u00e7e \u00f6z\u00fcrl\u00fc ve c\u00fcmlelerinin de anla\u015f\u0131lmaz oldu\u011funu kaydetti.<\/h1>\n

Erdem, yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klama yaparak, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki Anayasa’da do\u011fru bir h\u00fck\u00fcm c\u00fcmlesinin hemen ard\u0131ndan ‘ama’, ‘fakat’, ‘lakin’ ile devam eden c\u00fcmleleri bulundu\u011funu an\u0131msatarak, ”Anayasa’n\u0131n en b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131ndan biri, fakat-lakin anayasas\u0131 olmas\u0131d\u0131r” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n

”Dilimiz Kimli\u011fimizdir” anlay\u0131\u015f\u0131yla, 5 y\u0131l \u00f6nce yola \u00e7\u0131kan derne\u011fin; sanat\u00e7\u0131lar, edebiyat\u00e7\u0131lar, akademisyenler, gazeteciler, i\u015f adamlar\u0131 ve siyaset\u00e7iler gibi toplumun pek \u00e7ok kesiminden \u00fcyesi bulundu\u011fu bilgisini veren Erdem, TBMM Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131’na ”T\u00fcrk\u00e7e’deki bozulma ve yabanc\u0131la\u015fman\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, T\u00fcrk\u00e7e’nin korunmas\u0131 ve etkin kullan\u0131m\u0131 i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken tedbirlerin belirlenmesi” amac\u0131yla verdikleri \u00f6nerge sonucu bir ara\u015ft\u0131rma komisyonunun kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131.<\/p>\n

Erdem, ama\u00e7lar\u0131n\u0131n bir dil \u015fuuru olu\u015fturmak oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izerek, \u015fu ifadeleri kulland\u0131:<\/p>\n

”Herkes dile bilerek veya bilmeyerek zarar veriyor. Tabelalar… Bak\u0131yorsun \u00e7irkin bir tabela. Sahibiyle konu\u015fuyorsun. Fark\u0131nda de\u011fil. Fark\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, onu da \u00f6nemsemiyor. Tabelac\u0131ya gitmi\u015f, o da ‘b\u00f6yle olsun’, demi\u015f. Bir tabela yazm\u0131\u015f. Bir aleti \u00fcreten ismini de kendisi koyuyor. Globalle\u015fen bir d\u00fcnyada, bu normal gibi alg\u0131lan\u0131yor. Bu i\u015f b\u00f6yle de\u011fil. Niye de\u011fil- D\u00fcnya globalle\u015fiyor diye d\u00fcnya tek dile do\u011fru gitmiyor. G\u00fc\u00e7l\u00fc milletler, gelecekte g\u00fc\u00e7l\u00fc olmak isteyen milletler her \u015feyden \u00f6nce kendi dillerine sahip \u00e7\u0131k\u0131yorlar. Kald\u0131 ki T\u00fcrk\u00e7e d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck 5. dili.”
\nTabelalar\u0131n T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131l\u0131m\u0131yla ilgili \u00e7al\u0131\u015fma haz\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan Erdem, ”Vatanda\u015f, yabanc\u0131 bir dilde tabela yazmak istiyorsa yazs\u0131n, ancak bunun bir bedeli olsun. Diyelim ki T\u00fcrk\u00e7e bir tabelan\u0131n birim fiyat\u0131 1 lira olacaksa yabanc\u0131 tabelan\u0131n birim fiyat\u0131 5-10 lira olsun. Bu paralarda bir fonda toplans\u0131n. K\u00fclt\u00fcr hizmetlerinde kullan\u0131ls\u0131n” \u00f6nerisinde bulundu.<\/p>\n

Erdem, yabanc\u0131 her kelimeyi kar\u015f\u0131layabilecek bir dil zenginli\u011finin oldu\u011funu aktararak, ”exit” yerine ”ka\u00e7\u0131\u015f” ve ”\u00e7\u0131k\u0131\u015f”, ”stop” yerine ”dur”, ”buldozer” yerine ”yol d\u00fczer”, ”duble yol” yerine de ‘b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f yol’ kelimelerinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 istedi. B\u00fct\u00fcn milletlerin d\u0131\u015far\u0131dan kelime ald\u0131klar\u0131n\u0131, kelime ithal etmeyen dillerin de fakir olduklar\u0131n\u0131 ve fakir kalmaya mahkum olduklar\u0131n\u0131 belirten Erdem, yabanc\u0131 kelimelerin orijinal haliyle al\u0131nmas\u0131n\u0131n dili bozaca\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n

Yap\u0131lacak olan yeni anayasadaki dilin \u00f6nemine dikkati \u00e7eken Erdem, \u015funlar\u0131 dile getirdi:<\/p>\n

”\u015eu anki Anayasa’n\u0131n dili T\u00fcrk\u00e7e \u00f6z\u00fcrl\u00fc. C\u00fcmleler anla\u015f\u0131lmaz, mu\u011flak. Do\u011fru bir h\u00fck\u00fcm c\u00fcmlesinin hemen ard\u0131ndan ‘ama’, ‘fakat’, ‘lakin’ ile devam eden c\u00fcmleler hakim. Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l nisan ay\u0131nda, Say\u0131n Ba\u015fbakan\u0131m\u0131z\u0131n da te\u015frif ettikleri Anayasan\u0131n Dili Sempozyumu’nu ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Konu\u015fmac\u0131lar, var olan Anayasa’n\u0131n ne kadar b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131larla dolu ve T\u00fcrk\u00e7e \u00f6z\u00fcrl\u00fc oldu\u011funu net bir \u015fekilde ortaya koydular. Bir arkada\u015f\u0131m\u0131z\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, Anayasa’daki yakla\u015f\u0131k bin 500 ‘ve’ ba\u011flac\u0131n\u0131n bin tanesi gereksiz. E\u011fer bir metni ak\u0131c\u0131 \u015fekilde okuyorsan\u0131z, T\u00fcrk\u00e7edir. Metin ak\u0131c\u0131 de\u011fil ise orada T\u00fcrk\u00e7e ile alakal\u0131 bir sorun var, demektir.”<\/p>\n

Erdem, F klavye kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nemine i\u015faret ederek, yeni nesli bekleyen en b\u00fcy\u00fck tehlikenin, bilgisayar kullanmaya ba\u011fl\u0131 olarak ortopedik problemler oldu\u011funu kaydetti. Q klavyenin h\u0131zl\u0131 yazmak \u00fczere de\u011fil, a\u011f\u0131r yazmak \u00fczere programland\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan Erdem, ”Uluslararas\u0131 Intersteno Yar\u0131\u015fmas\u0131’nda T\u00fcrk tak\u0131m\u0131n\u0131n her y\u0131l tart\u0131\u015fmas\u0131z \u015fampiyon olmas\u0131nda F klavyenin rol\u00fc \u00e7ok b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Beyin, sa\u011f ve sol iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fuyor. On parmak yazd\u0131\u011f\u0131nda, otomatik olarak beyninin iki b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc de kullan\u0131rs\u0131n. Beyninin iki b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan, F klavye kullanan daha zeki olur. F klavye bu kadar \u00f6nemli” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrkiye Dil ve Edebiyat Derne\u011fi (TDED) Genel Ba\u015fkan\u0131 Ekrem Erdem, y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki Anayasa’n\u0131n dilinin T\u00fcrk\u00e7e \u00f6z\u00fcrl\u00fc ve c\u00fcmlelerinin de anla\u015f\u0131lmaz oldu\u011funu kaydetti.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":180068,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6155,5005,6805],"tags":[18479,11804,124894,6871,39785,118987],"class_list":["post-131397","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","category-manset","category-turkiye","tag-anayasa","tag-ekrem-erdem","tag-f-klavye","tag-tbmm","tag-turkce","tag-turkiye-dil-ve-edebiyat-dernegi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131397","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=131397"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131397\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/180068"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131397"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=131397"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=131397"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}