{"id":13606,"date":"2010-01-20T15:40:16","date_gmt":"2010-01-20T13:40:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=13606"},"modified":"2010-01-20T15:40:16","modified_gmt":"2010-01-20T13:40:16","slug":"adnan-menderes-said-nursinin-elini-optu-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/adnan-menderes-said-nursinin-elini-optu-mu\/","title":{"rendered":"Adnan Menderes, Said Nursi&#8217;nin elini \u00f6pt\u00fc m\u00fc?"},"content":{"rendered":"<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-13607\" title=\"Adnan Menderes\" src=\"http:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/01\/adnan_menderes_havaalani-218x220.jpg\" alt=\"Adnan Menderes\" width=\"188\" height=\"220\" srcset=\"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/01\/adnan_menderes_havaalani-218x220.jpg 188w, https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/01\/adnan_menderes_havaalani-397x400.jpg 341w, https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/01\/adnan_menderes_havaalani.jpg 483w\" sizes=\"auto, (max-width: 188px) 100vw, 188px\" \/>27 May\u0131s 1960 askeri darbesinden \u00f6nceki CHP muhalefetinin \u00f6nemli arg\u00fcmanlar\u0131ndan birisi, d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 Adnan Menderes\u2019in Nurculu\u011fun kurucusu Saidi Nursi\u2019nin elini \u00f6pt\u00fc\u011f\u00fc iddias\u0131yd\u0131. Bu iddia, Demokrat Parti\u2019nin \u00fclkeyi \u2018\u015feriat\u2019 rejimine do\u011fru s\u00fcr\u00fckledi\u011fi endi\u015fesinin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine hizmet ediyordu.<\/strong><\/p>\n<p>Darbenin hemen \u00f6ncesindeki bir Meclis oturumunda CHP Genel Ba\u015fkan\u0131 \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn, Said Nursi\u2019nin Demokrat Parti\u2019nin se\u00e7im propagandalar\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmesi ve buna d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 Adnan Menderes\u2019in sert bir dille yan\u0131t vermesi, gerilimi t\u0131rmand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<br \/>\nS\u00f6ylentiler k\u0131sa s\u00fcrede \u015fehir efsanesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, \u2018Adnan Menderes Said Nursi\u2019nin elini \u00f6pt\u00fc\u2019 \u015feklinde bir \u00f6yk\u00fc yay\u0131lmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ge\u00e7enlerde bu konuyu ben de k\u00f6\u015femde dile getirdim&#8230; Yaz\u0131m \u00fczerine mesajlar yollayan okurlar, \u2018el \u00f6pme\u2019 iddias\u0131n\u0131n ger\u00e7ekleri yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Menderes ile Saidi Nursi\u2019nin hayatlar\u0131nda hi\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131klar\u0131n\u0131 ifade ettiler.<\/p>\n<p>Bu uyar\u0131lar \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131m ara\u015ft\u0131rmada ilgin\u00e7 sonu\u00e7larla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m. Bu iddian\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fcm. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rma kitaplar\u0131nda da yer alan bu iddia, son d\u00f6nemde TV kanallar\u0131nda dile getiriliyor.<\/p>\n<p>Saidi Nursi\u2019ye yak\u0131n olarak bilinen \u00e7evreler, bu iddialar \u00fczerine \u015fu a\u00e7\u0131klamay\u0131 g\u00f6nderdiler:<br \/>\n\u201cSaid Nursi ve Adnan Menderes hi\u00e7bir zaman ayn\u0131 mek\u00e2nda, ayn\u0131 anda bulunmam\u0131\u015flard\u0131r. Y\u00fcz y\u00fcze hi\u00e7bir zaman g\u00f6r\u00fc\u015fmemi\u015flerdir. Adnan Menderes Said Nursi\u00b4nin elini \u00f6pmemi\u015ftir. Adnan Menderes Said Nursi\u00b4ye araba hediye etmemi\u015ftir. Bunlar\u0131n aksini iddia edenler, belge sunmak zorundad\u0131rlar.\u201d<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>\u2018El \u00f6pme\u2019 \u00f6yk\u00fcs\u00fc bir tarihi bilgi hatas\u0131 olarak d\u00fczeltilebilir. As\u0131l tehlikeli olansa, yalanlar \u00fczerinden bir psikolojik gerilim ortam\u0131 yaratmak ve birtak\u0131m hassas imgeleri ka\u015f\u0131yarak bir toplumsal kampla\u015fmaya zemin haz\u0131rlamak y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7abalar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekte olmas\u0131.<br \/>\n27 May\u0131s 1960 askeri darbesine giden ortam\u0131n ta\u015flar\u0131, bu t\u00fcr yalanlarla ve \u2018\u015feriat geliyor\u2019 iddialar\u0131yla d\u00f6\u015fenmi\u015fti. O d\u00f6nemin Meclis zab\u0131tlar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irildi\u011finde, bu havan\u0131n nas\u0131l olu\u015fturuldu\u011fu ve s\u00fcrecin nas\u0131l ilerledi\u011fi daha iyi anla\u015f\u0131labiliyor&#8230;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Menderes h\u00fck\u00fcmetinin muhalefeti susturmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve demokrasiye ayk\u0131r\u0131 uygulamalara imza atm\u0131\u015f oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir\u00e7ok \u00f6rnek \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir, bu konuya ili\u015fkin bir\u00e7ok analiz yap\u0131labilir&#8230; T\u00fcrkiye, ilk kez CHP iktidar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok partili bir d\u00f6nem ya\u015f\u0131yordu. Hen\u00fcz demokratik gelenekler oturmam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7ok partili rejim denemesi acemilik a\u015famas\u0131ndayd\u0131. DP h\u00fck\u00fcmetinin demokrasiyi i\u00e7ine sindirmedi\u011fine i\u015faret eden bir\u00e7ok arg\u00fcman \u00f6ne s\u00fcr\u00fclebilir, ama b\u00fct\u00fcn bunlar CHP muhalefetinin o d\u00f6nemde darbeyi k\u0131\u015fk\u0131rtm\u0131\u015f oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini de\u011fi\u015ftirmez. \u2018El \u00f6pme\u2019 iddias\u0131 da bu k\u0131\u015fk\u0131rtman\u0131n orijinal detaylar\u0131ndan biriydi.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bug\u00fcnk\u00fc iktidar da t\u0131pk\u0131 DP iktidar\u0131 gibi \u2018\u015feriat getirme\u2019 (ya da en az\u0131ndan \u2018fundamentalist bir rejim kurma\u2019) niyetiyle su\u00e7lan\u0131yor. H\u00fck\u00fcmetin \u2018gizli bir dini g\u00fcndemi\u2019nin oldu\u011funa samimiyetle inananlar oldu\u011fu kadar, yalanlarla, abartmalarla bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na gayret edenler de var.<\/p>\n<p>Son d\u00f6nemde, \u2018\u015feriat\u2019\/\u2019gizli g\u00fcndem\u2019 iddialar\u0131n\u0131n inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaybetmesi \u00fczerine ortaya at\u0131lan \u2018sivil fa\u015fizm\u2019, \u2018sivil darbe\u2019 iddialar\u0131, sistemli m\u00fcdahale siyasetinin devam\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir, g\u00f6r\u00fclmeli. \u2018Psikolojik sava\u015f\u2019\u0131n en temel boyutlar\u0131ndan biri, toplumun kampla\u015ft\u0131r\u0131larak bir gerginlik ortam\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Bu kampla\u015ft\u0131rma art\u0131k \u2018\u015feriat gelecek\u2019 s\u00f6ylemi \u00fczerinden yeterince etkili bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilemedi\u011fi i\u00e7in, \u2018sivil fa\u015fizm\u2019 kart\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. \u2018\u015eeriat olmad\u0131 sivil darbe verelim\u2019 takti\u011fiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<br \/>\nBu tezlerin ayn\u0131 merkezlerden \u00fcretildi\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortada&#8230;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Demokrat Parti\u2019ye kar\u015f\u0131 yap\u0131lan askeri darbe, se\u00e7imle gelmi\u015f bir iktidar\u0131n silahla devrilmesinin \u00fclkemizdeki ilk \u00f6rne\u011fiydi.<\/p>\n<p>O darbeden \u00f6nce ve darbe s\u0131ras\u0131nda Cumhuriyet Halk Partisi\u2019nin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc muhalefet bi\u00e7iminin de dikkatli bir \u015fekilde analiz edilmesinde b\u00fcy\u00fck yarar var. CHP\u2019nin o s\u00fcre\u00e7te demokratik bir tutum sergiledi\u011fi, \u2018demokratik bir muhalefet\u2019 y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ne oranda s\u00f6ylenebilir? \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc\u2019n\u00fcn \u2018Darbe geliyor, sizi ben bile kurtaramam\u2019 s\u00f6ylemlerini bug\u00fcn nas\u0131l de\u011ferlendirebiliriz? Meclis\u2019in fesh edildi\u011fi, se\u00e7imle gelmi\u015f h\u00fck\u00fcmet \u00fcyelerinin hapse at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 27 May\u0131s sabah\u0131, askeri tanklar \u00fczerine \u00e7\u0131kan CHP\u2019lilerin bayram yapmalar\u0131 hangi demokratik tepkinin, hangi demokratik muhalefetin \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc? 27 May\u0131s sonras\u0131 olu\u015fturulan Kurucu Meclis\u2019in esas olarak CHP\u2019lilerden olu\u015fmas\u0131n\u0131n bir anlam\u0131 yok muydu?<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>CHP\u2019lilerin DP\u2019lilere bir \u00f6z\u00fcr borcu oldu\u011funu belirtmemize bilmem gerek var m\u0131&#8230;<br \/>\n\u2018Askerle dans\u2019\u0131n bu \u00fclkenin demokrasisine verdi\u011fi zararlar\u0131 alg\u0131lamak i\u00e7in 50 y\u0131ll\u0131k bir zaman yolculu\u011funa da  gerek yok asl\u0131nda. Bug\u00fcne bakmak yeterli&#8230;<\/p>\n<p><strong>Oral \u00c7al\u0131\u015flar \/ Radikal<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>27 May\u0131s 1960 askeri darbesinden \u00f6nceki CHP muhalefetinin \u00f6nemli arg\u00fcmanlar\u0131ndan birisi, d\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 Adnan Menderes\u2019in Nurculu\u011fun kurucusu Saidi Nursi\u2019nin elini \u00f6pt\u00fc\u011f\u00fc iddias\u0131yd\u0131. Bu iddia, Demokrat Parti\u2019nin \u00fclkeyi \u2018\u015feriat\u2019 rejimine do\u011fru s\u00fcr\u00fckledi\u011fi endi\u015fesinin s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine hizmet ediyordu.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":193024,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6155,5005,6202,6805],"tags":[14230,7030,14228,7793,14226,14227],"class_list":["post-13606","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","category-manset","category-politika","category-turkiye","tag-27-mayis-darbesi","tag-adnan-menderes","tag-adnan-menderes-said-nursi","tag-demokrat-parti","tag-oral-calislar","tag-oral-calislar-yazilari"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13606","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13606"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13606\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/193024"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}