{"id":142117,"date":"2013-07-15T17:15:34","date_gmt":"2013-07-15T14:15:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=142117"},"modified":"2013-07-15T17:25:38","modified_gmt":"2013-07-15T14:25:38","slug":"seyseller-ve-turkiye-yuzde-10-baraji-baska-yerde-yok-142117","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/seyseller-ve-turkiye-yuzde-10-baraji-baska-yerde-yok-142117\/","title":{"rendered":"Sey\u015feller ve T\u00fcrkiye! Y\u00fczde 10 baraj\u0131 ba\u015fka yerde yok"},"content":{"rendered":"

\"Sey\u015feller\"<\/h1>\n

12 Eyl\u00fcl 1980 darbesinden sonra uygulamaya konulan y\u00fczde 10’luk se\u00e7im baraj\u0131 T\u00fcrkiye’nin haricinde sadece Sey\u015feller’de var! \/\u00a0Sey\u015feller ve T\u00fcrkiye! Y\u00fczde 10 baraj\u0131 ba\u015fka yerde yok…<\/h1>\n

Taraf gazetesinden Ahmet Demirel’in haberi;<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de 1983 se\u00e7imlerinden bu yana milletvekili genel se\u00e7imlerinde y\u00fczde 10\u2019luk bir \u00fclke baraj\u0131 uygulan\u0131yor. Buna g\u00f6re milletvekili genel se\u00e7imlerinde T\u00fcrkiye genelindeki oy oran\u0131 y\u00fczde 10\u2019un alt\u0131nda kalan partiler, mesela bir ildeki b\u00fct\u00fcn oylar\u0131 alm\u0131\u015f olsalar bile, hi\u00e7bir ilden tek bir milletvekili bile \u00e7\u0131kartma hakk\u0131n\u0131 elde edemiyor, Meclis\u2019e temsilci g\u00f6nderemiyorlar. Bu partilerin halk\u0131n oylar\u0131yla hak ettikleri milletvekillikleri, baraj\u0131 a\u015fan \u00f6teki partiler aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\nError, group does not exist! Check your syntax! (ID: 74)<\/span>\n

Bir de d\u00fcnyaya bakal\u0131m ve bu a\u00e7\u0131dan rakiplerimizi tan\u0131yal\u0131m.<\/p>\n

Hint Okyanusu\u2019nda Madagaskar\u2019\u0131n kuzeydo\u011fusunda irili ufakl\u0131 115 adadan olu\u015fan, 84.000 n\u00fcfuslu ada devleti Sey\u015feller\u2019de 34 \u00fcyeli meclisin 25 \u00fcyesi, \u0130ngiltere\u2019deki gibi,dar b\u00f6lge sistemiyle, kalan 9\u2019u y\u00fczde 10 baraj\u0131n\u0131 a\u015fan partiler aras\u0131nda orant\u0131l\u0131 olarak da\u011f\u0131t\u0131l\u0131yor. Avrupa\u2019n\u0131n ortas\u0131nda da Lihten\u015ftayn ad\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir prenslik var. Bir ucundan bir ucuna \u00fc\u00e7 saatte y\u00fcr\u00fcnebilen, 36.000 n\u00fcfuslu bu \u00fclkenin 25 \u00fcyeli parlamentosunun se\u00e7imlerinde y\u00fczde 8 baraj uygulan\u0131yor.<\/p>\n

D\u00fcnyan\u0131n en y\u00fcksek baraj\u0131n\u0131 kurma konusunda birincilik bizim mi, Sey\u015fellerin mi, tart\u0131\u015f\u0131labilir ama iki \u00fclkenin de Lihten\u015ftayn\u2019\u0131 kesin olarak ge\u00e7tikleri \u00e7ok a\u00e7\u0131k. Benim bildi\u011fim ve senelerdir etraf\u0131ma da sorup duydu\u011fum kadar\u0131yla, d\u00fcnyada baraj\u0131n y\u00fczde 8 veya y\u00fczde 10\u2019a ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka da bir \u00fclke yok!<\/p>\n

\u015eahaneyiz yani!<\/p>\n

Baraj niye kondu?<\/p>\n

Ge\u00e7en hafta Tarihin Sesi\u2019nde 1908\u2019den 1980\u2019e kadarki se\u00e7imleri ele alm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n

Kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerden devam edelim.<\/p>\n

12 Eyl\u00fcl 1980 darbesi araya girince, T\u00fcrkiye se\u00e7im tarihinde iki se\u00e7im aras\u0131ndaki en uzun aral\u0131k ya\u015fand\u0131. 1977 se\u00e7imlerinden bir sonraki se\u00e7im tam alt\u0131 y\u0131l sonra 1983\u2019te yap\u0131labildi. Yeni d\u00f6nem a\u00e7\u0131l\u0131rken se\u00e7im kanununa getirilen en \u00f6nemli yenilik y\u00fczde 10\u2019luk \u00fclke baraj\u0131oldu.<\/p>\n

Hemen bu baraj\u0131 koyan darbecilerin gerek\u00e7elerine bakal\u0131m.<\/p>\n

12 Eyl\u00fcl 1980\u2019te T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri ad\u0131na \u00fclke y\u00f6netimine el koyan ve kendilerini Milli G\u00fcvenlik Konseyi (MGK) olarak adland\u0131ran ve halen yarg\u0131lanmakta olan darbeci heyetin ba\u015fkan\u0131 Orgeneral Kenan Evren, 23 Ekim 1981\u2019de, 160 \u00fcyesinin 40\u2019\u0131n\u0131 do\u011frudan, 120\u2019sini de valilerin \u00f6nerilerini de\u011ferlendirerek bizzat atad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zde parlamento Dan\u0131\u015fma Meclisi\u2019nin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda \u00fcyelerine \u015f\u00f6yle seslenmi\u015fti: \u201cAnayasa kadar \u00f6nemli olan bir kanun da, Se\u00e7im Kanunu olacakt\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck partilerin koalisyon d\u00f6neminde ne kadar m\u00fc\u015fk\u00fcller \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131, iktidarda kalabilmek u\u011fruna bu k\u00fc\u00e7\u00fck partilere ne tavizler verildi\u011fini hep beraber g\u00f6rd\u00fck ve ya\u015fad\u0131k (…) Parti enflasyonunu \u00f6nleyecek bir se\u00e7im sistemini b\u00fct\u00fcn millet sizlerden beklemektedir.\u201d<\/p>\n

Dan\u0131\u015fma Meclisi, gelen bu direktif do\u011frultusunda yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, bahsi ge\u00e7en \u201ctemel sorunlar\u0131\u201d gidermek \u00fczere biri \u00fclke genelinde, \u00f6teki se\u00e7im \u00e7evresi \u00f6zelinde olmak \u00fczere iki ayr\u0131 baraj getiren bir se\u00e7im sisteminde karar k\u0131ld\u0131. 10 Haziran 1983\u2019te y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 2839 say\u0131l\u0131 Se\u00e7im Kanunu\u2019na g\u00f6re, \u00fclke genelindeki ge\u00e7erli oylar\u0131n y\u00fczde 10\u2019undan daha d\u00fc\u015f\u00fck oy alan partilerin Meclis\u2019te tek bir milletvekili ile bile temsil edilmelerinin \u00f6n\u00fc kesinlikle kapat\u0131l\u0131yordu. Se\u00e7im \u00c7evresi Baraj\u0131 ise T\u00fcrkiye\u2019nin daha \u00f6nce tan\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu bir uygulamayd\u0131: Daha \u00f6nce, bir kez, 1961 se\u00e7iminde uygulanm\u0131\u015f, ama sonra, ge\u00e7en hafta yazd\u0131\u011f\u0131m gibi, Anayasa Mahkemesi karar\u0131yla bundan mecburen vazge\u00e7ilmi\u015fti. Hat\u0131rlatal\u0131m: Se\u00e7im \u00c7evresi Baraj\u0131, o se\u00e7im \u00e7evresindeki ge\u00e7erli oylar\u0131n o se\u00e7im \u00e7evresinden \u00e7\u0131kacak milletvekili say\u0131s\u0131na b\u00f6l\u00fcnmesiyle hesaplan\u0131yordu. \u00d6rne\u011fin iki milletvekili \u00e7\u0131kacak illerde baraj y\u00fczde 50, \u00fc\u00e7 milletvekili \u00e7\u0131kacak illerde y\u00fczde 33,3, d\u00f6rt milletvekili \u00e7\u0131kacak illerde y\u00fczde 25, be\u015f milletvekili \u00e7\u0131kartacak illerde y\u00fczde 20 gibi. \u0130llerde bu oranlar\u0131 a\u015famayacak olan partiler, \u00fclke genelinde y\u00fczde 10\u2019u ge\u00e7mi\u015f olsalar bile, o ilden milletvekili \u00e7\u0131kartamayacaklard\u0131.<\/p>\n

K\u0131saca kanun, partilerden, \u00f6nce, \u00fclke genelinde y\u00fczde 10\u2019luk bir oy oran\u0131n\u0131 a\u015farak temsile hak kazanmalar\u0131n\u0131 istiyor; bu da yetmiyor, se\u00e7im \u00e7evrelerinde de, art\u0131k oran her neyse, o kadar oy almalar\u0131n\u0131 istiyordu.<\/p>\n

Yani, baraj \u00fcst\u00fcne baraj…<\/p>\n

Peki, neden y\u00fczde on?<\/p>\n

Eski bir \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgesi olan Sey\u015feller, T\u00fcrkiye\u2019deki darbeden d\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce 1976\u2019da Commonwealth \u00fcyesi ba\u011f\u0131ms\u0131z bir cumhuriyet olmu\u015ftu. T\u00fcrkiye\u2019deki darbeden \u00fc\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, yani oran\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131ndan da bir y\u0131l sonra, 1977\u2019de orada da bir darbe olmu\u015ftu. 1979\u2019da oran\u0131n darbecileri yapt\u0131klar\u0131 anayasayla \u00fclkenin tek partili \u201csosyalist\u201d bir devlet oldu\u011funu ilan edivereceklerdi. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck \u201csosyalist\u201d devletin tek partili sistemi 1992\u2019ye kadar s\u00fcrd\u00fc. Ama bug\u00fcn de h\u00e2l\u00e2 s\u00f6zde \u00e7ok partili, ama fiilen tek partili bir sistemleri var. Mesela son 2011 se\u00e7imlerinden sonra meclislerine tek bir muhalif milletvekili bile giremedi. B\u00fct\u00fcn milletvekillikleri darbenin devamc\u0131s\u0131 partiye ait.<\/p>\n

Bu bilgiyi vermemin nedeni \u015fu: Dan\u0131\u015fma Meclisi, Kenan Evren\u2019in direktifi do\u011frultusunda y\u00fczde 10\u2019luk \u00fclke baraj\u0131n\u0131 getirirken, o d\u00f6nem itibar\u0131yla olmazd\u0131 ya , e\u011fer itiraz etme cesaretini g\u00f6sterebilecek olan birileri \u00e7\u0131karsa onlara,\u201dniye itiraz ediyorsunuz, bak\u0131n ayn\u0131 durum Sey\u015feller\u2019de de var\u201d diyemezlerdi. 1980\u2019lerin ba\u015f\u0131nda tek \u00f6rnektik ve tek ba\u015f\u0131m\u0131za d\u00fcnyan\u0131n en y\u00fcksek baraj\u0131n\u0131 kurmu\u015ftuk! Sey\u015feller\u2019in rakibimiz olmas\u0131 sonralar\u0131n\u0131n i\u015fi…<\/p>\n

Ger\u00e7ekten. Niye birtak\u0131m \u00fclkelerde oldu\u011fu gibi biz y\u00fczde 3\u2019\u00fc veya 5\u2019i de\u011fil de y\u00fczde 10\u2019u tercih ettik.<\/p>\n

Bunun temel nedeni 1977 se\u00e7imleri. CHP\u2019nin y\u00fczde 41,3 oy oran\u0131yla birinci parti olarak \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 se\u00e7imler…<\/p>\n

1977 se\u00e7iminin do\u011furdu\u011fu kriz<\/p>\n

1977 se\u00e7imleri tam bir kriz do\u011furmu\u015ftu. Mesela birilerine \u201c450 \u00fcyelik bir parlamentonun \u00fcyelerini, se\u00e7im falan olmadan, kendi ellerinizle, istedi\u011finiz partilere, istedi\u011finiz gibi da\u011f\u0131t\u0131n, ama kesinlikle kriz \u00e7\u0131kartacak bir da\u011f\u0131l\u0131m olsun\u201d denseydi, \u201ckriz \u00e7\u0131kartma\u201d g\u00f6revini \u00fcstlenecek olanlar b\u00f6ylesi bir da\u011f\u0131l\u0131mdan daha iyisini bulamazlard\u0131!<\/p>\n

Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ile Adalet Partisi (AP) aras\u0131nda tam bir kutupla\u015fma ve z\u0131tla\u015fman\u0131n oldu\u011fu o y\u0131llarda, Meclis\u2019teki 450 sandalyenin 213\u2019\u00fcn\u00fc B\u00fclent Ecevit\u2019in CHP\u2019si, 189\u2019unu S\u00fcleyman Demirel\u2019in AP\u2019si, 24\u2019\u00fcn\u00fc Necmettin Erbakan\u2019\u0131n Milli Selamet Partisi (MSP), 16\u2019s\u0131n\u0131 Alparslan T\u00fcrke\u015f\u2019in Milliyet\u00e7i Hareket Partisi (MHP), 3\u2019\u00fcn\u00fc Turhan Feyzio\u011flu\u2019nun Cumhuriyet\u00e7i G\u00fcven Partisi (CGP), birini Ferruh Bozbeyli\u2019nin Demokratik Partisi (DP), 4\u2019\u00fcn\u00fc de ba\u011f\u0131ms\u0131zlar kazand\u0131.<\/p>\n

H\u00fck\u00fcmeti kurabilmek i\u00e7in 226 milletvekilli gerekiyor, ama CHP\u2019nin 13 eksi\u011fi kal\u0131yordu. CHP kendine ortak bulam\u0131yor, 13 eksi\u011fini tamamlayam\u0131yordu. AP, MSP, MHP biraraya gelse 229 oluyor, 226\u2019y\u0131 k\u0131l pay\u0131 a\u015fabiliyordu. \u00d6yle bir da\u011f\u0131l\u0131md\u0131 ki CGP\u2019nin \u00fc\u00e7, DP\u2019nin bir, ba\u011f\u0131ms\u0131zlar\u0131n da d\u00f6rt oyu bile alt\u0131n de\u011ferindeydi.<\/p>\n

Se\u00e7imden hemen sonra Ecevit bir az\u0131nl\u0131k h\u00fck\u00fcmeti kurdu. Say\u0131 zaten yetmiyordu,g\u00fcvenoyu alamad\u0131, bir ay i\u00e7inde d\u00fc\u015ft\u00fc. Yerine, 21 Temmuz 1977\u2019de AP Genel Ba\u015fkan\u0131 S\u00fcleyman Demirel, yan\u0131na MHP ve MSP\u2019yi alarak \u0130kinci Milliyet\u00e7i Cephe\u2019yi kurdu. (Demirel Birinci Milliyet\u00e7i Cephe\u2019sini 31 Mart 1975\u2019te kurmu\u015f, bu cephe h\u00fck\u00fcmeti 1977 se\u00e7imlerine kadar i\u015fba\u015f\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131.)<\/p>\n

\u0130kinci Milliyet\u00e7i Cephe H\u00fck\u00fcmeti ancak be\u015f bu\u00e7uk ay dayanabildi. CHP tabandan gelen iktidar olma arzusunun da etkisiyle koalisyonun alt\u0131n\u0131 oydu. Ecevit, \u201ckumar borcu olmayan milletvekilleri ar\u0131yorum\u201d diye ortaya at\u0131ld\u0131 ve arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldu!<\/p>\n

Ecevit, bir gece \u0130stanbul\u2019da G\u00fcne\u015f Motel\u2019de, 11 AP\u2019li milletvekilli ile bulu\u015ftu ve onlara yeni kurulacak kabinede bakanl\u0131k s\u00f6z\u00fc vererek, hepsini partilerinden istifa ettirdi. Bu 11 milletvekili alt\u0131n de\u011ferindeydi. En az\u0131ndan, bu say\u0131, zaten b\u0131\u00e7ak s\u0131rt\u0131nda giden Milliyet\u00e7i Cephe H\u00fck\u00fcmeti\u2019ni d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in fazlas\u0131yla yeterliydi. H\u00fck\u00fcmet d\u00fc\u015fer d\u00fc\u015fmez AP\u2019den istifa edenlerin ve ba\u011f\u0131ms\u0131zlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra CGP\u2019nin \u00fc\u00e7, DP\u2019nin de bir oyunu da kazanarak ve tabii ki CHP\u2019yi destekleyen milletvekillerinin ve partilerin her \u00fcyesine birer bakanl\u0131k verilerek, b\u0131\u00e7ak s\u0131rt\u0131nda gidecek olan CHP ve minyat\u00fcrler koalisyonu kuruldu. \u0130stifa eden AP\u2019lilerin birine bakanl\u0131k verilmedi ama o da h\u00fck\u00fcmeti destekledi. Bakanl\u0131klar\u0131n say\u0131s\u0131 da \u201cl\u00fczumsuz i\u015flerden sorumlu falanca bakanl\u0131\u011f\u0131\u201d diye art\u0131r\u0131larak istifac\u0131lar\u0131n her birine kabinede yer a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n

5 Ocak 1978\u2019de \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flayan bu h\u00fck\u00fcmet, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde, 12 Kas\u0131m 1979\u2019a kadar, yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l g\u00f6revde kald\u0131. 1979 sonbahar\u0131nda yap\u0131lan Cumhuriyet Senatosu \u00fc\u00e7te bir yenileme se\u00e7imi ile ayn\u0131 zamanda yap\u0131lan bo\u015f olan be\u015f milletvekilli\u011fi i\u00e7in ara se\u00e7imde CHP tam anlam\u0131yla bir hezimete u\u011fram\u0131\u015f ve Ecevit, h\u00fck\u00fcmetin istifas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131. Asl\u0131nda bu da bir ilkti. Ecevit\u2019in iktidar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrme \u015fans\u0131 var ve Meclis\u2019te d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi neredeyse imk\u00e2ns\u0131zken, sadece \u201coyum d\u00fc\u015ft\u00fc\u201d diye istifa etmi\u015fti. Bilemiyoruz tabii ki, belki yap\u0131lan i\u015ften kendisi de bunalm\u0131\u015ft\u0131. Ama kendisine h\u00fcz\u00fcn verdi\u011fi a\u00e7\u0131k olan bir \u015fey vard\u0131 ki, o da, senelerdir CHP\u2019nin kalesi olan Edirne\u2019de bile milletvekilli\u011fi ara se\u00e7imini AP\u2019ye kapt\u0131rm\u0131\u015f olu\u015fuydu! Tek bir milletvekili bile de\u011ferliyken, sonu\u00e7 5-0\u2019d\u0131.<\/p>\n

Ecevit\u2019in istifas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan bu kez Demirel bir az\u0131nl\u0131k h\u00fck\u00fcmeti kurdu ve bu h\u00fck\u00fcmet 12 Eyl\u00fcl darbesine kadar i\u015fba\u015f\u0131nda kald\u0131. Demirel h\u00fck\u00fcmeti, kendisini d\u0131\u015far\u0131dan destekleyen MSP ve MHP\u2019ye ra\u011fmen 226\u2019y\u0131 zaten bulam\u0131yordu. Bir deErbakan \u201ch\u00fck\u00fcmeti kerhen destekliyoruz\u201d diyerek ba\u015fbakana taleplerini birbiri ard\u0131na s\u0131ral\u0131yor ve istediklerini hep elde ediyordu. Hatta 12 Eyl\u00fcl 1980\u2019e bir hafta kala, 5 eyl\u00fclde D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan\u0131 Hayrettin Erkmen hakk\u0131nda \u201cmilli menfaatlere ayk\u0131r\u0131 politikalar izledi\u011fi, \u0130srail\u2019le gizli g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131\u011f\u0131\u201d gerek\u00e7esiyle bir gensoru \u00f6nergesi vermi\u015f ve CHP\u2019nin de deste\u011fiyle 231 g\u00fcvensizlik oyuyla, Erkmen\u2019e T\u00fcrkiye\u2019nin cumhuriyet d\u00f6nemi siyasal hayat\u0131nda gensoruyla d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclen ilk bakan\u0131 olma unvan\u0131n\u0131 kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte kerhen destek b\u00f6yleydi!<\/p>\n

Tekrar y\u00fczde 10\u2019a d\u00f6nersek<\/p>\n

Kenan Evren\u2019in kafas\u0131nda \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r s\u00fcren bu kriz \u00e7ok tazeydi. Evren, T\u00fcrkiye\u2019de 1975\u2019te yava\u015f yava\u015f ba\u015flayan, s\u0131k\u0131y\u00f6netime ra\u011fmen h\u0131zla devam eden ve darbenin oldu\u011fu g\u00fcn, nas\u0131l olduysa birden bire bir g\u00fcn i\u00e7inde biten, adeta bir i\u00e7 sava\u015f\u0131 and\u0131ran \u015fiddet olaylar\u0131n\u0131 bu h\u00fck\u00fcmetlerin beceriksizli\u011fine ba\u011fl\u0131yordu. Demirel h\u00fck\u00fcmetinin i\u015fba\u015f\u0131na gelir gelmez a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 ve T\u00fcrkiye ekonomisini k\u00f6k\u00fcnden de\u011fi\u015ftiren 24 Ocak kararlar\u0131n\u0131n uygulamas\u0131 da istikrars\u0131z h\u00fck\u00fcmetlerle s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezdi.<\/p>\n

\u0130ki partili bir sistem d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Biri eski sa\u011f partilerin oyalar\u0131n\u0131n hepsini toplayacak bir sa\u011f parti, \u00f6teki de g\u00fcya \u201csol\u201d g\u00f6r\u00fcn\u00fcml\u00fc, ama ayn\u0131 yolun yolcusu olup eski CHP\u2019nin oylar\u0131n\u0131 toplayacak bir ba\u015fka parti. Bu planda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir partiye yer yoktu. \u0130ktidar se\u00e7imlerde de\u011fi\u015fse bile, bu partilerin ya biri ya da \u00f6teki yola devam edecekti.<\/p>\n

Oy oranlar\u0131na bak\u0131ld\u0131. As\u0131l oylar\u0131 CHP ve AP topluyordu. 1969\u2019dan beri giderek y\u00fckselen MHP, 1977\u2019de en \u00e7ok y\u00fczde 6,4\u2019\u00fc bulmu\u015f, MSP en \u00e7ok 1973\u2019te 11,8 olmu\u015f ama 1977\u2019de y\u00fczde 8,5\u2019e gerilemi\u015fti. 1973\u2019te y\u00fczde 11,9 olan DP ise 1977\u2019de silinmi\u015f ve y\u00fczde 1,9\u2019a d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. \u00d6teki partilerin oy oranlar\u0131 ise \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fc.<\/p>\n

B\u00f6yle bir se\u00e7men tercihi varken MHP ve MSP\u2019yi silmek i\u00e7in y\u00fczde 5, y\u00fczde 6 falan i\u015fe yaramaz, onlar yine Meclis\u2019e girer, iki partili m\u00fchendislik plan\u0131n\u0131 kolayca bozabilirlerdi. Radikal davran\u0131ld\u0131 ve d\u00fcnyada Sey\u015feller\u2019de bile bulunmazken, y\u00fczde 10 baraj\u0131 tercih edildi. Onunla da yetinilmedi; i\u00e7lerinden biri, g\u00fcn\u00fcn birinde, y\u00fczde 10\u2019u bulacak olsa bile, Meclis\u2019e hak etti\u011fi kadar de\u011fil, sadece \u00fc\u00e7 be\u015f milletvekili sokabilsin diye, y\u00fczde 10\u2019un yan\u0131na bir de y\u00fcksek se\u00e7im \u00e7evresi barajlar\u0131 kondu. Kenan Evren\u2019in deyimiyle \u201cnetekim\u201d bu da ara s\u0131ra i\u015fe yarad\u0131. Mesela 1991\u2019de Ecevit\u2019in yeni partisiDemokratik Sol Parti oylar\u0131n y\u00fczde 10,8\u2019ini alacak, ama 450 ki\u015filik meclise sadece yedi milletvekili g\u00f6nderebilecekti \u00e7\u00fcnk\u00fc bir s\u00fcr\u00fc yerde se\u00e7im \u00e7evresi baraj\u0131na tak\u0131lacakt\u0131.<\/p>\n

Sonra ne oldu?<\/p>\n

Darbeyi izleyen ilk se\u00e7im olan 1983 se\u00e7imi, siyasi m\u00fchendisli\u011fin tahayy\u00fcl etti\u011fi gibi i\u015flemedi. Darbecilerin kafalar\u0131nda kurduklar\u0131 ve uygulamaya sa\u011fda Milliyet\u00e7i Demokrasi Partisi (MDP), solda Halk\u00e7\u0131 Parti (HP) olarak ge\u00e7irdikleri sistem iflas etti ve son anda Turgut \u00d6zal\u2019\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda kurulan ve mecburen se\u00e7ime kat\u0131lmas\u0131na izin verilen Anavatan Partisi oylar\u0131n y\u00fczde 45,1\u2019ini ald\u0131. Barajlar olmad\u0131\u011f\u0131 takdirde tek ba\u015f\u0131na iktidar olamayacak olan bu parti, se\u00e7im \u00e7evresi barajlar\u0131ndan yararlanarak, 400 ki\u015filik mecliste 189 milletvekilli\u011fi yerine, MDP\u2019nin hakk\u0131 olan 16, HP\u2019nin hakk\u0131 olan yedi milletvekilli\u011fini de kazanarak 212 milletvekili \u00e7\u0131kartt\u0131 ve tek ba\u015f\u0131na iktidar oldu. Se\u00e7im \u00e7evresi baraj\u0131 olmasayd\u0131, trenin son vagonuna son anda yap\u0131\u015fan ANAP tek ba\u015f\u0131na iktidar olam\u0131yordu. Darbeciler kendi silahlar\u0131yla vurulmu\u015f, son anda kurulan bir partiye tek ba\u015f\u0131na iktidar olma imk\u00e2n\u0131n\u0131 alt\u0131n tepsiyle sunmu\u015flard\u0131. (Buradan ANAP\u2019\u0131n 12 Eyl\u00fcl partisi olmad\u0131\u011f\u0131 sonucu \u00e7\u0131kmas\u0131n; s\u00f6yledi\u011fim sadece Kanan Evren plan\u0131nda yeri olmad\u0131\u011f\u0131 ve plan\u0131n terse i\u015fleyip, kendi kurdu\u011fu sistemle, iktidar\u0131 plan\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki bir partiye alt\u0131n tepsiyle sunmak zorunda kalmas\u0131d\u0131r.)<\/p>\n

Bu haftaki niyetim bug\u00fcne kadar gelmekti. Ama yine yerimiz bitti. Belki daha hay\u0131rl\u0131 bir i\u015f yapt\u0131k ve y\u00fczde 10 ucubesinin gerek\u00e7elerini hep birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131k. Haftaya daha 1983 se\u00e7imlerinde ba\u015flayan siyasi m\u00fchendisli\u011fin iflas\u0131n\u0131n bug\u00fcne kadarki seyrini takibe devam edip, siyasi m\u00fchendisli\u011fin hayat taraf\u0131ndan nas\u0131l duvara \u00e7arp\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 izlemeye devam edece\u011fiz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

12 Eyl\u00fcl 1980 darbesinden sonra uygulamaya konulan y\u00fczde 10’luk se\u00e7im baraj\u0131 T\u00fcrkiye’nin haricinde sadece Sey\u015feller’de var! \/ Sey\u015feller ve T\u00fcrkiye! Y\u00fczde 10 baraj\u0131 ba\u015fka yerde yok…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":142118,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6665,6155,5005,6202,6805],"tags":[34923,2562,2564,135555,2757,195938],"class_list":["post-142117","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-gundem","category-manset","category-politika","category-turkiye","tag-secim-baraji","tag-seysel-adalari","tag-seyseller","tag-seyseller-fotograf","tag-seyseller-turlari","tag-turkiye"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142117","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=142117"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142117\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/142118"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=142117"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=142117"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=142117"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}