![\"Kenan](\"http:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2013\/10\/kenanevren-280x209.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131 Sel\u00e7uk Kocaman, 12 Eyl\u00fcl Davas\u0131’nda verdi\u011fi esas hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fte, san\u0131klar Kenan Evren ve Tahsin \u015eahinkaya’n\u0131n, TCK’n\u0131n “Devlet kuvvetleri aleyhine c\u00fcr\u00fcmler” ba\u015fl\u0131kl\u0131 146. maddesi uyar\u0131nca a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapisle cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131 isteyerek, “T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri (TSK) \u0130\u00e7 Hizmetler Kanunu’nun 35. maddesi hi\u00e7 kimseye demokratik d\u00fczeni ortadan kald\u0131rarak, diktat\u00f6rl\u00fck kurmaya yol a\u00e7acak bir askeri darbe yapma yetkisi vermemektedir” de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n
Kocaman, Ankara 12. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine verdi\u011fi 18 sayfal\u0131k esas hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015fte, 12 Eyl\u00fcl d\u00f6nemine ili\u015fkin iddianamede yer verilen \u00f6nemli geli\u015fmeleri \u00f6zetledi.<\/p>\n
Bu geli\u015fmeler g\u00f6zetildi\u011finde, “12 Eyl\u00fcl 1980 \u00f6ncesi ter\u00f6r olaylar\u0131n\u0131n toplumu kaosa, i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmaya s\u00fcr\u00fckleyerek \u00fclkeyi y\u00f6netilemez hale getirip, askeri darbeye zemin haz\u0131rlamak ve y\u00f6netimi ele ge\u00e7irmek isteyen devlet i\u00e7indeki derin yap\u0131lar\u0131n y\u00f6nlendirmesi ve kurgulamas\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131” ifade edilen g\u00f6r\u00fc\u015fte, \u015funlar kaydedildi:<\/p>\n
“Devlet i\u00e7indeki etkili g\u00fc\u00e7lerin, olaylarda g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin etkin olarak g\u00f6rev yapmas\u0131n\u0131 engelledi\u011fi, g\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7lerinin baz\u0131 olaylarda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu kadar organize ve geni\u015f \u00e7apl\u0131 olaylar\u0131n devlet i\u00e7inde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f illegal g\u00fc\u00e7lerin planlamas\u0131 ve i\u015ftiraki olmadan yap\u0131lamayaca\u011f\u0131, san\u0131klar\u0131n darbe yapmaya yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l \u00f6nceden karar verdikleri, her hal\u00fckarda \u00fclke y\u00f6netimini cebren ele ge\u00e7irmek niyetinde olduklar\u0131, yap\u0131lacak askeri darbenin halk\u0131n g\u00f6z\u00fcnde me\u015fru g\u00f6r\u00fclebilmesi i\u00e7in ter\u00f6r olaylar\u0131n\u0131n \u00fczerine bilerek gitmedikleri, m\u00fcdahale etmedikleri veya tertiplenen olay amac\u0131na ula\u015ft\u0131ktan sonra m\u00fcdahale ettikleri, san\u0131klar\u0131n darbe yapmak i\u00e7in bir y\u0131l \u015fartlar\u0131n olgunla\u015fmas\u0131n\u0131 bekledikleri, darbe i\u00e7in f\u0131rsat kollad\u0131klar\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.”<\/p>\n
G\u00f6r\u00fc\u015fte, “12 Eyl\u00fcl 1980 \u00f6ncesinde darbe y\u00f6netiminin yapt\u0131\u011f\u0131 haz\u0131rl\u0131klar ve att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar”, “m\u00fcdahale fikrinin ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131”, d\u00f6nemin Cumhurba\u015fkan\u0131 Fahri Korut\u00fcrk’e verilen uyar\u0131 mektubu, Bayrak Harekat Direktifinin s\u0131k\u0131y\u00f6netim komutanlar\u0131na g\u00f6nderilmesi ve geri toplat\u0131lmas\u0131 ile darbe sonras\u0131na ili\u015fkin geli\u015fme ve de\u011ferlendirmelere de yer verildi.<\/p>\n
Darbe d\u00f6neminde g\u00f6zalt\u0131nda veya cezaevindeki k\u00f6t\u00fc muamele, i\u015fkence ve \u00f6l\u00fcmlerle ilgili bilgiler verilen g\u00f6r\u00fc\u015fte, \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulunuldu:<\/p>\n
“12 Eyl\u00fcl askeri y\u00f6netimi, g\u00f6zalt\u0131na alm\u0131\u015f oldu\u011fu sa\u011f ve sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ki\u015fileri, a\u015f\u0131r\u0131 fraksiyonlar\u0131n etkisinde kalm\u0131\u015f, dolay\u0131s\u0131yla topluma zararl\u0131, yola getirilmesi gereken ki\u015filer olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu nedenle g\u00f6zalt\u0131 ve cezaevlerinde uygulanan y\u00f6ntemlerle, ki\u015filiklerini ezip ortadan kald\u0131rarak toplumu tek-tiple\u015ftirmek istemi\u015ftir. Bu ama\u00e7la cezaevlerinde ‘kar\u0131\u015ft\u0131r-bar\u0131\u015ft\u0131r’ denilen y\u00f6ntemle sa\u011f ve sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ki\u015fileri ayn\u0131 ko\u011fu\u015f ve h\u00fccrelere koyup, zorla yapt\u0131rm\u0131\u015f olduklar\u0131 bir k\u0131s\u0131m hareketler, bir k\u0131s\u0131m mar\u015flar\u0131n ve konular\u0131n zorla \u00f6\u011fretilmesi ve ezberlettirilerek y\u00fcksek sesle s\u00f6ylettirilmesi suretiyle d\u00fc\u015f\u00fcnce ve farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ortadan kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar, bu y\u00f6ntemleri de bir i\u015fkence y\u00f6ntemi olarak uygulam\u0131\u015flard\u0131r. G\u00f6zalt\u0131nda kalan veya cezaevinde kalan ki\u015filerin beyanlar\u0131ndan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re b\u00fct\u00fcn merkezlerde benzer veya ayn\u0131 t\u00fcr i\u015fkence y\u00f6ntemlerinin kullan\u0131lmas\u0131, cezaevi ve g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan ki\u015filerin rutin olarak ayn\u0131 i\u015fkence y\u00f6ntemlerinden ge\u00e7irilmesi, i\u015fkence uygulamalar\u0131n\u0131 yapan g\u00f6revlilerin ayn\u0131 t\u00fcr davran\u0131\u015flar sergilemesi cezaevlerinde sa\u011f ve sol g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc ki\u015filerin aras\u0131ndaki husumetleri yok etmek amac\u0131yla kullan\u0131lan ‘kar\u0131\u015ft\u0131r-bar\u0131\u015ft\u0131r’ y\u00f6ntemleri, i\u015fkencelerin cezaevlerinde bu d\u00f6nem i\u00e7inde bilin\u00e7li ve sistematik olarak uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.”<\/p>\n
-“35. madde darbe yapma yetkisi vermez”<\/p>\n
San\u0131klar ve vekillerinin, savunmalar\u0131nda askeri darbenin T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri \u0130\u00e7 Hizmetler Kanunu 35. maddesindeki yetkiye dayanarak yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtildi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015fte, \u015fu ifadeler yer ald\u0131:<\/p>\n
“211 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu’nun 35. maddesindeki d\u00fczenlemenin ‘Silahl\u0131 Kuvvetlerin vazifesi; T\u00fcrk yurdunu Anayasa ile tayin edilmi\u015f olan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’ni kollamak ve korumak’ \u015feklinde oldu\u011fu, Anayasa ile kurulmu\u015f bir devlet olan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nde yasal d\u00fczenlemeler aras\u0131nda bir hiyerar\u015fi oldu\u011fu, bunlardan en yukar\u0131da Anayasa’n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131, kanunlar\u0131n ise Anayasa’n\u0131n hiyerar\u015fik olarak alt\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla kanunlar\u0131n Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131 olamayacaklar\u0131 temel hukuki kurallardand\u0131r. Bu nedenle, kanunlar Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131 olamayacaklar\u0131 gibi, kanunla verilen bir yetkinin Anayasa’y\u0131 ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcm, anayasal d\u00fczeni, Anayasa ile kurulmu\u015f devlet d\u00fczeninin temel kurumlar\u0131ndan olan TBMM ile h\u00fck\u00fcmeti ve t\u00fcm hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ortadan kald\u0131rmak amac\u0131yla kullan\u0131lamaz.<\/p>\n
35. madde askeri darbe gerek\u00e7esi olarak ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse de bu durum hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011fa k\u0131l\u0131f bulma gayretinden \u00f6teye gitmemektedir Ayr\u0131ca, 35. maddenin askeri darbe yapma yetkisi verdi\u011finin kabul edilmesi halinde, bu eylemlerin su\u00e7 olarak d\u00fczenlendi\u011fi 765 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu’nun 146. ve 147. maddelerinin bir anlam\u0131 kalmayacakt\u0131r. Hatta 35. madde hiyerar\u015fik olarak Anayasa’n\u0131n da \u00fczerinde kabul edilmi\u015f olacakt\u0131r ki bu durumun d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi bile m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kanunlar Anayasa’ya uygun olmak zorundad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu’nun 35. maddesi hi\u00e7 kimseye demokratik d\u00fczeni ortadan kald\u0131rarak, diktat\u00f6rl\u00fck kurmaya yol a\u00e7acak bir askeri darbe yapma yetkisi vermemektedir.”<\/p>\n
-Su\u00e7 tarihi de\u011ferlendirmesi<\/p>\n
G\u00f6r\u00fc\u015fte, askeri darbe su\u00e7unun 12 Eyl\u00fcl 1980’de i\u015flenip sona ermedi\u011fi vurgulanarak darbenin ard\u0131ndan da san\u0131klar\u0131n topluma b\u00fcy\u00fck ma\u011fduriyetler ya\u015fatan eylemlerine devam ettikleri kaydedildi.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla demokratik rejime ge\u00e7i\u015f serbest b\u0131rak\u0131l\u0131ncaya kadar, yani TBMM g\u00f6revine ba\u015flay\u0131ncaya kadar Anayasay\u0131 ihlal su\u00e7unun s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc aktar\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fte, 12 Eyl\u00fcl 1980 ile TBMM Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131n\u0131n olu\u015ftu\u011fu 6 Aral\u0131k 1983 tarihleri aras\u0131n\u0131n su\u00e7 tarihi olarak de\u011ferlendirildi\u011fi bildirildi.
\n27 May\u0131s 1960 Darbesi’nden sonra haz\u0131rlanan 1961 Anayasas\u0131’n\u0131n, “Milli Birlik Komitesi ve Devrim H\u00fck\u00fcmetlerinin, 27 May\u0131s 1960’tan kurucu meclisin topland\u0131\u011f\u0131 6 Ocak 1961’e kadarki karar ve tasarruflar\u0131na kar\u015f\u0131 herhangi bir yarg\u0131 merciine ba\u015fvurulamayaca\u011f\u0131na” dair ge\u00e7ici 4. maddesinin benzerinin, yarg\u0131lama te\u015febb\u00fcslerine kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flamak amac\u0131yla 1982 Anayasas\u0131’n\u0131n ge\u00e7ici 15. maddesi olarak d\u00fczenlendi\u011fi ifade edildi.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fc\u015fte, “San\u0131klar\u0131n su\u00e7 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan 765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n 146. maddesine a\u00e7\u0131k\u00e7a muhalefet ederek, konumlar\u0131 itibar\u0131yla komuta kademesinde bulunduklar\u0131 TSK’n\u0131n, devlet i\u00e7erisinde hi\u00e7bir kurumun kar\u015f\u0131 koymas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan silahl\u0131 g\u00fcc\u00fcne dayanarak, yasama ve y\u00fcr\u00fctme organlar\u0131n\u0131n yetkilerini ele ge\u00e7irmeleri fiili durum yaratmaktan \u00f6teye ge\u00e7emez, fiili durumun san\u0131klar\u0131n yarg\u0131lanmalar\u0131n\u0131 imkans\u0131z k\u0131lmas\u0131, eylemlerinin hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini ortadan kald\u0131ramaz” de\u011ferlendirmesi yer ald\u0131.<\/p>\n
1982 Anayasa tasar\u0131s\u0131n\u0131n halkoyuna sunulmas\u0131na ili\u015fkin kanunda, “anayasa tasar\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131 ve tan\u0131t\u0131lmas\u0131n\u0131n serbest b\u0131rak\u0131l\u0131rken, ele\u015ftirilmesine izin verilmedi\u011fine, oy kullanmayanlar\u0131n 5 y\u0131l s\u00fcreyle se\u00e7me ve se\u00e7ilme hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n” d\u00fczenlendi\u011fine i\u015faret edilerek, bu d\u00fczenlemeyle, sand\u0131k ba\u015f\u0131na gitmeme suretiyle sessiz direni\u015f ya da protesto eylemlerinin \u00f6n\u00fcn\u00fcn kesildi\u011fi kaydedildi.<\/p>\n
-“Zamana\u015f\u0131m\u0131 dolmad\u0131”<\/p>\n
Al\u0131nan \u00f6nlemlerin bunlardan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131 savunulan g\u00f6r\u00fc\u015fte, Anayasa tasar\u0131s\u0131n\u0131n reddi durumunda ne olaca\u011f\u0131n\u0131n belli olmad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla olumsuz oy vermek bu belirsizli\u011fe destek olmak, a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 askeri rejimin s\u00fcrmesine r\u0131za g\u00f6stermek anlam\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 vurguland\u0131.<\/p>\n
Anayasa Komisyonu Ba\u015fkan\u0131n\u0131n “Bizim anayasam\u0131z kabul edilecektir. Kesin.\u00c7\u00fcnk\u00fc kabul edilmesi demek, Siyasi Partiler Kanunu’nun yap\u0131lmas\u0131 ve se\u00e7ime gidilmesi demektir. Se\u00e7men bunu de\u011ferlendirecek ve bir an \u00f6nce normal d\u00fczene ge\u00e7ilmesi i\u00e7in Anayasa’ya oy verecektir” s\u00f6zleri hat\u0131rlat\u0131larak, “Su\u00e7 te\u015fkil eden eylemden kaynaklanan fiili durumun me\u015fruiyet kazand\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131, millet iradesinin bask\u0131 alt\u0131na al\u0131narak sakatlanmas\u0131ndan ba\u015fka bir anlam ifade etmemektedir” yorumu yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n ge\u00e7ici 15.maddesinin bir t\u00fcr af kanunu olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi savunulan g\u00f6r\u00fc\u015fte, Anayasa’da ve TCK’da, soru\u015fturma ve yarg\u0131lama engelinin bulundu\u011fu hallerde zamana\u015f\u0131m\u0131n\u0131n i\u015flemeyece\u011fi kural\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekildi. 12 Eyl\u00fcl 2010’daki referandumla kald\u0131r\u0131lan ge\u00e7ici 15. maddenin de bir soru\u015fturma ve kovu\u015fturma engeli oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen g\u00f6r\u00fc\u015fte, \u015funlar kaydedildi:<\/p>\n
“Dolay\u0131s\u0131yla san\u0131klara at\u0131l\u0131 bulunan eylemlerde zamana\u015f\u0131m\u0131, eylemlerin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi 2 Ocak 1980 ve 12 Eyl\u00fcl 1980 tarihlerinde i\u015flemeye ba\u015flam\u0131\u015f, ancak 1982 Anayasas\u0131’n\u0131n ge\u00e7ici 15. maddesinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi 9 Kas\u0131m 1982 tarihinde durmu\u015ftur. S\u00f6z konusu su\u00e7larda zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi 20 y\u0131l olup, 9 Kas\u0131m 1982 tarihinde durmu\u015f olan zamana\u015f\u0131m\u0131, ge\u00e7ici 15. maddenin kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 referandum sonucunun Resmi Gazete’de yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 23 Eyl\u00fcl 2010’dan itibaren yeniden i\u015flemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle, i\u00e7 hukukumuza g\u00f6re zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin dolmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.”<\/p>\n
– Uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelere at\u0131f<\/p>\n
San\u0131klar\u0131n yarg\u0131lanmas\u0131n\u0131n, T\u00fcrkiye\u2019nin de taraf oldu\u011fu uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerde yer alan h\u00fck\u00fcmler \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi istenen g\u00f6r\u00fc\u015fte, “uluslararas\u0131 topluluk taraf\u0131ndan tan\u0131nm\u0131\u015f bir insanl\u0131k su\u00e7unun, ulusal hukuk taraf\u0131ndan su\u00e7un i\u015flendi\u011fi tarihte tan\u0131mlanmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n, yarg\u0131laman\u0131n yap\u0131lmas\u0131na engel olmad\u0131\u011f\u0131” savunuldu.<\/p>\n
“Uluslararas\u0131 hukukun kabul etti\u011fi bu kural\u0131n, bir\u00e7ok Avrupa ve Latin Amerika \u00fclkesinde darbeciler ve insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7 i\u015fleyenler hakk\u0131nda yap\u0131lan yarg\u0131lamalarda temel dayanak noktas\u0131 oldu\u011fu” aktar\u0131larak, \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulunuldu:<\/p>\n
“Bununla ilgili olarak Almanya\u2019da 1946’da i\u015flenen insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7 ile ilgili dava somut \u00f6rnek olarak verilebilir. Bu davada itham konusu su\u00e7, ulusal mevzuata 1994’te girmesine ra\u011fmen Talin Y\u00fcksek Mahkemesi A\u0130HS\u2019nin 7\/2. maddesini uygulayarak, insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7ta zamana\u015f\u0131m\u0131 veya ge\u00e7mi\u015fe etkili uygulama yasa\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Di\u011fer \u00f6rnekler ise A\u0130HM\u2019in Korbely-Macaristan ve Kononov-Litvanya kararlar\u0131d\u0131r. Bu davalarda A\u0130HM, insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 i\u015flenen su\u00e7lar, ulusal mevzuatta tan\u0131nmam\u0131\u015f olsa bile faillerin uluslararas\u0131 hukuktan kaynaklanan sorumluluklar\u0131n\u0131n devam etti\u011fi ve yarg\u0131lanabilecekleri y\u00f6n\u00fcnde karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Venedik Komisyonu’nun, Peru Anayasa Mahkemesi’nin m\u00fcracaat\u0131 \u00fczerine 24 Ekim 2011 tarihli raporuna da dikkat \u00e7ekmek gerekir. Avrupa Konseyi\u2019nin anayasal konulardaki dan\u0131\u015fma organ\u0131 olarak g\u00f6rev yapan Venedik Komisyonu’na g\u00f6re, insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 su\u00e7larda zamana\u015f\u0131m\u0131 i\u015flemedi\u011fi gibi su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi de farkl\u0131 yorumlanmal\u0131d\u0131r. Komisyonun raporunda vurgulad\u0131\u011f\u0131 kural \u015fudur: Ge\u00e7mi\u015fte i\u015flenen insanl\u0131k su\u00e7lar\u0131n\u0131n soru\u015fturulmas\u0131, eylemin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi tarih itibar\u0131yla uluslararas\u0131 hukuka g\u00f6re insanl\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 i\u015flenen bir su\u00e7 olarak kabul ediliyorsa kanunilik ilkesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. Bu su\u00e7lar i\u00e7in zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi de s\u00f6z konusu de\u011fildir.”<\/p>\n
Latin Amerika’da h\u00fck\u00fcm s\u00fcren diktat\u00f6rl\u00fcklerin y\u00f6netimleri s\u0131ras\u0131nda sebep olduklar\u0131 \u00f6l\u00fcmler, i\u015fkenceler ve kay\u0131p hadiselerinden sorumlu tutulabilmelerinin uluslararas\u0131 hukuk\u00e7a kabul edilmesinin belirtilen kural\u0131n uygulanmas\u0131yla sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 vurgulanan g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc, Amerika \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesinin de i\u00e7tihatlar\u0131yla zamana\u015f\u0131m\u0131 ve ge\u00e7mi\u015fe uygulama yasa\u011f\u0131n\u0131n darbeci rejimler i\u00e7in s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131n\u0131 kay\u0131t alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131na i\u015faret edildi.<\/p>\n
-“Cebren \u00fclke y\u00f6netimine elkonuldu”<\/p>\n
G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, 12 Eyl\u00fcl 1980’de, 12 Kas\u0131m 1979’da Adalet Partisi Genel Ba\u015fkan\u0131 S\u00fcleyman Demirel taraf\u0131ndan, Cumhurba\u015fkan\u0131 Fahri Korut\u00fcrk’\u00fcn onay\u0131yla kurulan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti’nin 43. H\u00fck\u00fcmeti’nin g\u00f6revde bulundu\u011fu an\u0131msat\u0131larak, d\u00f6nemin Genelkurmay Ba\u015fkan\u0131 Kenan Evren ve Hava Kuvvetleri Komutan\u0131 Tahsin \u015eahinkaya ile Kara Kuvvetleri Komutan\u0131 Nurettin Ersin, Deniz Kuvvetleri Komutan\u0131 Mehmet Nejat T\u00fcmer ve Jandarma Genel Komutan\u0131 Osman Sedat Celasun’un, “daha \u00f6nce gizlice haz\u0131rlad\u0131klar\u0131 ‘Bayrak Harekat Direktifi’ adl\u0131 darbe plan\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti halk\u0131n\u0131n vergileriyle al\u0131nm\u0131\u015f ve yurt savunmas\u0131 i\u00e7in kendilerine tevdi edilmi\u015f silahlar\u0131 kullanarak, cebren \u00fclke y\u00f6netimine b\u00fct\u00fcn\u00fcyle elkoyduklar\u0131” kaydedildi.<\/p>\n
Askeri darbeyle Parlamento ve H\u00fck\u00fcmet’in feshedildi\u011fi, anayasal d\u00fczenin ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hat\u0131rlat\u0131larak, san\u0131klar\u0131n, millete ait olan egemenlik yetkisini, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi’ne ait olan yasama yetkisini, Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Bakanlar Kuruluna ait olan y\u00fcr\u00fctme g\u00f6revini, silahl\u0131 g\u00fc\u00e7 kullan\u0131larak ele ge\u00e7irdiklerine dikkat \u00e7ekildi.<\/p>\n
Darbe sonras\u0131ndaki d\u00fczenlemelerle ki\u015fi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin tamamen Milli G\u00fcvenlik Konseyi’nin inisiyatifine terk edildi\u011fi, ba\u015fta ya\u015fam hakk\u0131 olmak \u00fczere temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7bir g\u00fcvencenin kalmad\u0131\u011f\u0131 anlat\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fte, eylemlerin, 765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n 146. maddesinin ihlali niteli\u011finde oldu\u011fu bildirildi.<\/p>\n
– “Tehdit manevi bir cebir niteli\u011finde”<\/p>\n
G\u00f6r\u00fc\u015fte, \u015fu de\u011ferlendirmelerde bulunuldu:<\/p>\n
“146. maddede ‘cebren’ denilmi\u015ftir. Buradaki cebir unsurunu mutlaka maddi cebir olarak anlamamak gerekmektedir. Cebir hem maddi hem manevi olabilir. Elinde, devlet i\u00e7erisinde ba\u015fka bir kurumca kar\u015f\u0131 konulamayacak bir g\u00fc\u00e7 bulunan silahl\u0131 kuvvetlerin, anayasal demokratik sistem i\u00e7erisinde hiyerar\u015fik olarak ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu, Ba\u015fbakan ve t\u00fcm siyasi partileri do\u011frudan, bunlar\u0131n temsil edildi\u011fi TBMM ile Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 dolayl\u0131 olarak, \u00fcstelik T\u00fcrkiye Cumhuriyeti tarihi i\u00e7erisinde darbe gerek\u00e7esi olarak kullan\u0131lan TSK \u0130\u00e7 Hizmet Kanunu’nun 35. maddesini ima ederek uyar\u0131 mektubu g\u00f6ndermesi, tehdit niteli\u011findedir. Ayn\u0131 zamanda bu tehdit manevi cebir niteli\u011findedir.”<\/p>\n
San\u0131klar\u0131n, 2 Ocak 1980’de Cumhurba\u015fkan\u0131 Korut\u00fcrk’e verdikleri uyar\u0131 mektubuyla ba\u015flayan su\u00e7u, 12 Eyl\u00fcl 1980 ve devam\u0131nda da i\u015flediklerine i\u015farete dilen g\u00f6r\u00fc\u015fte, haklar\u0131nda 765 say\u0131l\u0131 TCK’n\u0131n 80. maddesindeki “zincirleme su\u00e7” h\u00fck\u00fcmleriyle ayn\u0131 kanunun 146\/1. maddeleri uyar\u0131nca ayr\u0131 ayr\u0131 cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131 istendi.<\/p>\n
-Yurt-Kor belgesini imha eden subay hakk\u0131nda su\u00e7 duyurusu talebi<\/p>\n
San\u0131klar hakk\u0131nda verilen adli kontrol karar\u0131n\u0131n devam\u0131 ve haklar\u0131nda 1632 say\u0131l\u0131 Askeri Ceza Kanunu’nun 30. maddesi gere\u011fince i\u015flem yap\u0131lmas\u0131 talep edilen g\u00f6r\u00fc\u015fte, “Yurt-Kor” isimli belgenin mahkemeye g\u00f6nderilmeyip imhas\u0131n\u0131 sa\u011flayan g\u00f6revli subay Abdullah Recep hakk\u0131nda su\u00e7 duyurusunda bulunulmas\u0131 talebinde bulunuldu.<\/p>\n
Askeri Ceza Kanunu’nun 30. maddesi, “T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinden \u00e7\u0131karma cezas\u0131”, 31. madde ise “T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinden \u00e7\u0131karma cezas\u0131n\u0131n niteli\u011fi ve sonu\u00e7lar\u0131” ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. 31. maddede, askeri r\u00fctbelerin kaybedilmesi d\u00fczenleniyor.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
12 Eyl\u00fcl Davas\u0131’nda Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131 Kocaman, san\u0131klar Kenan Evren ve Tahsin \u015eahinkaya’n\u0131n, TCK’n\u0131n “devlet kuvvetleri aleyhine c\u00fcr\u00fcmler” ba\u015fl\u0131kl\u0131 146. maddesi uyar\u0131nca a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet hapisle cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131n\u0131 istedi.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":176815,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6155,5005,6202,349,6805],"tags":[36295,91095,14561,144704,120954,144705],"class_list":["post-151022","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","category-manset","category-politika","category-son-dakika","category-turkiye","tag-12-eylul","tag-12-eylul-davasi","tag-kenan-evren","tag-kenan-evren-muebbet","tag-kenan-evren-tahsin-sahinkaya","tag-tahsin-sahinkaya-muebbet"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151022","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=151022"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/151022\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/176815"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=151022"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=151022"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=151022"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}