![\"Che](\"http:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/che_castro.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Ernesto “Che” Guevara, Fidel Castro’yla birlikte K\u00fcba Devrimi’ni ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Devrimden sonra yeni kurulan K\u00fcba h\u00fck\u00fcmetinde bakanl\u0131k da dahil olmak \u00fczere \u00f6nemli g\u00f6revler \u00fcstlendi. Fakat i\u00e7inde yanan devrim ate\u015fi onu yeni aray\u0131\u015flara y\u00f6neltti. Bolivya’da k\u00f6yl\u00fcleri devrime kazanmak i\u00e7in gerilla faaliyetleri y\u00fcr\u00fct\u00fcrken h\u00fck\u00fcmet g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan ele ge\u00e7irildi, i\u015fkence g\u00f6rd\u00fc ve kur\u015funa dizilerek \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n
Marksist.org’un derlemesi;<\/p>\n
Ernesto “Che” Guevara, bundan tam 86 y\u0131l \u00f6nce b\u00fcy\u00fck bir toprak sahibinin o\u011flu olarak Arjantin’de d\u00fcnyaya geldi. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkede b\u00fcy\u00fck toprak sahibi, tacir, sanayici ve siyaset\u00e7i olan 200 aile hemen her \u015feyi belirlerken, geni\u015f halk kitleleri yoksulluk ve sefalet i\u00e7inde ya\u015f\u0131yordu.<\/p>\n
Yerli ge\u00e7ici i\u015f\u00e7iler aras\u0131nda t\u00fcberk\u00fcloz \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131. K\u00f6m\u00fcr ocaklar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7iler, k\u00f6m\u00fcr tozlar\u0131na kar\u015f\u0131 herhangi bir \u00f6nlem al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 30’lu ya\u015flar\u0131nda \u00f6l\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n
Che’nin ailesi, bu duruma ele\u015ftirel bak\u0131yordu. Zengin bir ailenin k\u0131z\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 bir a\u015fk mektubunda Che \u015f\u00f6yle diyordu: “Sefaletin boyutlar\u0131, bir ferdi olarak d\u00fcnyaya geldi\u011fin bu s\u0131n\u0131f\u0131n i\u015fledi\u011fi su\u00e7lar benim kald\u0131rabilece\u011fimden, onlar gibi olmak isteyebilece\u011fimden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck: Baz\u0131 geceler bu su\u00e7u bir karabasan gibi hissediyorum. V\u00fccudunun o g\u00fczel kokusu, varo\u015flardan y\u00fckselen sefaletin su\u00e7lamas\u0131n\u0131 hissetmememi sa\u011flam\u0131yor. Zenginlik; hay\u0131r, ben bunun bir par\u00e7as\u0131 olmak istemiyorum. Bu haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131n s\u00fcr\u00fcp gitmesinin bir par\u00e7as\u0131 olmak istemiyorum.”<\/p>\n
Bir t\u0131p \u00f6\u011frencisi olarak bir arkada\u015f\u0131yla birlikte yapt\u0131\u011f\u0131 bir motosiklet gezisinde, Orta ve G\u00fcney Amerika’n\u0131n hemen hemen b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerini gezdi. Bu yolcu\u011funu anlatt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc sinema filmi olarak \u00e7ekildi.<\/p>\n
Che, ABD holdinglerinin Orta ve G\u00fcney Amerika \u00fclkelerinden ne muazzam miktarlarda hammadde toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ne muazzam miktarlarda k\u00e2rlar etti\u011fini, h\u00fck\u00fcmetleri istedi\u011fi gibi devirip yenilerini kurdu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Gezip g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00fclkeler az geli\u015fmi\u015fti ve her bak\u0131mdan ABD’ye ba\u011f\u0131ml\u0131yd\u0131lar.<\/p>\n
Yerel egemenler servetlerini ya har vurup harman savuruyor, ya da \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na ka\u00e7\u0131r\u0131yorlard\u0131. \u0130nsanlar her yerde isyan ediyorlard\u0131, ancak bu isyanlar bir y\u00f6netici \u00e7etenin yerine bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n ge\u00e7mesini sa\u011flamaktan ba\u015fka bir i\u015fe yaram\u0131yordu.<\/p>\n
Guevara 1955 y\u0131l\u0131nda \u00fclkesini k\u00f6lelikten kurtarmak isteyen K\u00fcbal\u0131 avukat Fidel Castro’yla tan\u0131\u015ft\u0131. Che ona hayran kalm\u0131\u015ft\u0131: “… Bu m\u00fccadele ancak zaferle sonu\u00e7lanabilir. Onun iyimserli\u011fini payla\u015f\u0131yorum. S\u0131zlanmaya son verip sava\u015fmaya ba\u015flamak ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz.”<\/p>\n
Aral\u0131k 1956’da Castro ve Guevara, 80 sava\u015f\u00e7\u0131yla birlikte K\u00fcba’ya gitmek \u00fczere denize a\u00e7\u0131ld\u0131lar. Adan\u0131n ekonomisi pratikte her \u015feyiyle ABD’ye aitti: Telefon ve elektrik \u015firketlerinin hisseleri %90 oran\u0131nda, demiryollar\u0131 i\u015fletmelerinin yar\u0131s\u0131, ham \u015feker \u00fcretiminin %40’\u0131 ABD’nin elindeydi.<\/p>\n
K\u00fcba’n\u0131n ihracat\u0131n\u0131n %80’ini \u015feker olu\u015fturuyordu. Ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen gelir, 50 y\u0131ldan bu yana artmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Diktat\u00f6r Batista’n\u0131n rejimini devirmek i\u00e7in iki y\u0131ll\u0131k bir m\u00fccadele yeterli oldu. Sava\u015f\u0131n son g\u00fcnlerinde devrimcilerin g\u00fc\u00e7leri 800 sava\u015f\u00e7\u0131dan ve 2200 sivil g\u00fc\u00e7ten olu\u015fuyordu. K\u00f6yl\u00fcler devrimcileri pasif olarak destekliyordu, i\u015f\u00e7iler de genel olarak aktif m\u00fccadeleye kat\u0131lmad\u0131lar. M\u00fccadelenin y\u00f6netimi, \u00e7ekirde\u011fi entelekt\u00fcellerden olu\u015fan gerilla liderli\u011finin elindeydi.<\/p>\n
Batista’n\u0131n rejimi o kadar yozla\u015fm\u0131\u015f ve \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015ft\u00fc ki, Castro ile Guevara Havana’ya girdiklerinde kimse onlara kar\u015f\u0131 koymaya yeltenmedi. ABD h\u00fck\u00fcmeti bile art\u0131k Batista’ya olan inanc\u0131n\u0131 yitirmi\u015fti.<\/p>\n
\u00d6nde gelen bir gerilla komutan\u0131 olarak Guevara y\u00f6netici kadronun aras\u0131na girdi. Merkez Bankas\u0131’n\u0131n ba\u015fkan\u0131 oldu. Tar\u0131m Reformu Enstit\u00fcs\u00fc’n\u00fc y\u00f6netti ve “yeni toplum”un \u00f6nde gelen d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinden biri oldu.<\/p>\n
K\u00fcba’daki yeni h\u00fck\u00fcmet ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan kurtulmak, modernle\u015fmek ve sanayile\u015fmek istiyordu. Ancak h\u00fck\u00fcmetin yapt\u0131\u011f\u0131 yumu\u015fak bir toprak reformu gibi pek de radikal olmayan ad\u0131mlar bile ABD’nin tahamm\u00fcl s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesindeydi.<\/p>\n
ABD ve K\u00fcba sermayesi adadan \u00e7ekildi. Sonra da rejimi diz \u00e7\u00f6kertmek i\u00e7in ABD adaya \u00e7ok a\u011f\u0131r bir ekonomik ambargo uygulamaya ba\u015flad\u0131. ABD’nin bu bask\u0131s\u0131yla ve do\u011frudan kom\u015fulu\u011fuyla ba\u011f\u0131ms\u0131z bir milli kalk\u0131nma m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc K\u00fcba y\u00f6neticileri Sovyetler Birli\u011fi’ne yakla\u015fmaktan ba\u015fka \u00e7are g\u00f6remediler.<\/p>\n
Castro 1961 y\u0131l\u0131nda kendisini aniden “Marksist-Leninist” ilan etti. Sovyetler Birli\u011fi y\u00f6neticileri, ABD’nin burnunun dibindeki devrimci bir aday\u0131, s\u00fcper g\u00fc\u00e7lerin oyununda bir koz olarak g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. SSCB, K\u00fcba’n\u0131n ekonomik durumunu kendi lehine kullanmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n
Guevara bu geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda deh\u015fete kap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. SSCB adadan hammadde ve besin istiyor, ancak s\u0131nai kalk\u0131nmay\u0131 te\u015fvik etmiyordu. Sovyetler, \u015feker i\u00e7in d\u00fcnya piyasas\u0131ndaki fiyatlardan fazlas\u0131n\u0131 \u00f6demiyorlard\u0131. 1963\/64 y\u0131llar\u0131nda h\u00fck\u00fcmet ekonominin \u015fekere olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n bu g\u00fcne kadar olmad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe eri\u015fti\u011fini itiraf etmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n
Che’nin hen\u00fcz h\u00fck\u00fcmette oldu\u011fu d\u00f6nemlerde, besin maddeleri ve tekstil \u00fcr\u00fcnleri karneye ba\u011fland\u0131. Sanayiye para aktarmak ad\u0131na i\u015f\u00e7ilerin ya\u015fam standard\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. Sosyal sorumluluk ve sosyalist ahl\u00e2k \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131 yap\u0131larak, i\u015f\u00e7ilerin daha fazla fedak\u00e2rl\u0131k yapmalar\u0131 sa\u011flanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Nihayetinde rejim giderek otoriter ve sert bir hal almaya ba\u015flad\u0131. K\u00fcba, \u00e7\u0131kmaz bir yola girmi\u015fti.<\/p>\n
Che’nin as\u0131l g\u00fcc\u00fc devrime olan inanc\u0131nda ve bitmez t\u00fckenmez enerjisinde yat\u0131yordu. K\u00fcba h\u00fck\u00fcmetinde \u00fcstlendi\u011fi b\u00fcrokratik g\u00f6revler onu tatmin etmiyordu. Castro, SSCB ile \u00c7in aras\u0131ndaki gerginli\u011fi f\u0131rsat bilerek K\u00fcba lehine ad\u0131mlar atmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, Che devrimi yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak istiyordu.<\/p>\n
Che, ABD ile olan denge durumunu korumak istedi\u011fi i\u00e7in d\u00fcnyada ya\u015fanan devrimlere ve ayaklanmalara destek vermeyen SSCB’yi sert bir \u015fekilde ele\u015ftiriyordu. Guevara, 1956’da s\u00f6zde sosyalist, \u00f6zde devlet kapitalisti devletleri “s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fclerin su\u00e7 ortaklar\u0131” olmakla itham etti.<\/p>\n
SSCB’nin kendisinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak geli\u015fen bir kurtulu\u015f hareketini desteklemeye niyetli olmamas\u0131na ra\u011fmen, Che \u0131srarl\u0131yd\u0131: “Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u015fi ihra\u00e7 etmekten vazge\u00e7emeyiz.” Yaratt\u0131\u011f\u0131 “… iki, \u00fc\u00e7, daha fazla Vietnam!” slogan\u0131, Vietnam Kurtulu\u015f Hareketi’nin i\u015fgalci ABD g\u00fc\u00e7lerine kar\u015f\u0131 verdi\u011fi sava\u015f esnas\u0131nda \u00f6\u011frenci hareketi taraf\u0131ndan benimsendi.<\/p>\n
Guevara, K\u00fcba’da edindi\u011fi tecr\u00fcbelerden yola \u00e7\u0131karak, ba\u015fka devrimler i\u00e7in de senaryolar olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Bu fikrin zaaflar\u0131, Bolivya’da a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Che, Bolivya’da G\u00fcney Amerika’n\u0131n t\u00fcm ezilenlerinin isyan\u0131n\u0131n k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n\u0131 yakmak istiyordu. Fakat bu giri\u015fim b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131.<\/p>\n
1966\/67 y\u0131llar\u0131nda Guevara baz\u0131 K\u00fcbal\u0131 yolda\u015flar\u0131yla beraber Bolivya’da bir gerilla kamp\u0131 kurmaya ve etraf\u0131nda sava\u015f\u00e7\u0131lar toplamaya ba\u015flad\u0131. Bolivya tesad\u00fcfen se\u00e7ilmi\u015f bir yerdi. Che’nin teorisinde mek\u00e2n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir rol oynam\u0131yordu.<\/p>\n
Guevara, bir devrimcinin devrim ko\u015fullar\u0131n\u0131 beklememesi gerekti\u011fini, aksine bunlar\u0131 kendi eylemiyle yaratabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Gerillalar s\u0131n\u0131rl\u0131 bir alan i\u00e7inde verdikleri “kahramanca m\u00fccadeleyle” devrimin ate\u015fini yakabilirlerdi.<\/p>\n
Bu k\u00fc\u00e7\u00fck sava\u015fta partizanlar\u0131n kaleleri olu\u015facakt\u0131. Sava\u015f, diktat\u00f6rl\u00fcklerin maskesini d\u00fc\u015f\u00fcrecek ve zalimliklerini olanca \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serecekti. Bu sayede egemenlerle halk aras\u0131ndaki kutupla\u015fma giderek keskinle\u015fecekti. Art\u0131k partizanlar\u0131n saflar\u0131 k\u00f6yl\u00fclerle doldurulabilirdi. Giderek daha geni\u015f b\u00f6lgeler isyanc\u0131lar\u0131n denetimine girecekti, ta ki nihai zafere kadar.<\/p>\n
Ancak Bolivyal\u0131 k\u00f6yl\u00fcler Che’nin m\u00fccadelesine ilgi duymuyorlard\u0131. Bolivya h\u00fck\u00fcmeti de hi\u00e7bir \u015fekilde K\u00fcba’daki Batista rejimi kadar k\u00f6ks\u00fcz ve zay\u0131f de\u011fildi. Partizanlar t\u00fcm\u00fcyle izole olmu\u015flard\u0131. ABD’nin t\u00fcm deste\u011fine sahip h\u00fck\u00fcmet g\u00fc\u00e7leri, her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla say\u0131da isyanc\u0131y\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcyordu. Bir y\u0131l sonra sava\u015f kesin olarak yitirildi: 9 Ekim g\u00fcn\u00fc Che gerillalar\u0131yla birlikte tuza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc, tutsak edildi ve kur\u015funa dizildi.<\/p>\n
Her \u015fey farkl\u0131 bir \u015fekilde geli\u015febilir miydi?<\/p>\n
Bolivya maceras\u0131 esnas\u0131nda, Che’nin hareketinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak Bolivyal\u0131 maden i\u015f\u00e7ileri grev yap\u0131yorlard\u0131. Bu i\u015f\u00e7iler daha 1952 y\u0131l\u0131nda bile bir devrimin \u00f6nc\u00fcleri olmu\u015flard\u0131.<\/p>\n
Che, ulusal kurtulu\u015f hedefini, i\u015f\u00e7ilerin k\u0131tada s\u0131k s\u0131k alevlenen s\u0131n\u0131f sava\u015f\u0131yla birle\u015ftirebilirdi. \u0130\u015f\u00e7iler 1969 y\u0131l\u0131nda Arjantin’in Cordoba ve Rosario \u015fehirlerinin y\u00f6netimini k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine ellerine ge\u00e7irmi\u015flerdi.<\/p>\n
1960’l\u0131 y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131nda \u015eili’de de giderek daha fazla i\u015f\u00e7i direnmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bunun sonucu olarak 1970 se\u00e7imlerinde sosyalistler, sosyal demokratlar ve ba\u015fkalar\u0131, Salvador Allende liderli\u011finde h\u00fck\u00fcmet kurmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015flard\u0131. Fakat Che i\u00e7in m\u00fccadelenin merkezi k\u0131rsal aland\u0131. Bu da zorunlu olarak devrimin \u015fehirli i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n de\u011fil, \u015fehirli entelekt\u00fceller taraf\u0131ndan \u00f6nderlik edilecek k\u00f6yl\u00fcler taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyordu.<\/p>\n
Guevara 1950’li y\u0131llardan sonra s\u0131k s\u0131k Karl Marx’\u0131n yaz\u0131lar\u0131n\u0131 okumu\u015ftu. S\u00f6m\u00fcr\u00fcye ve zorbal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 Marx’la ayn\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fleri payla\u015f\u0131yordu. Ancak politik olarak Marx’la en temel noktada, kapitalizmden kurtulu\u015fun ancak i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n kendi eylemiyle ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesinde ayr\u0131\u015f\u0131yordu.<\/p>\n
Guevara, devrimci potansiyelin yoksulluktan ve sefaletten kaynakland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeydi. Sadece eyleme ge\u00e7me kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131, yeteri kadar cesaret ve partizanlar\u0131 do\u011fru yola ikna edebilecek do\u011fru fikirlere sahip gerillalar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131, devrimi yapmaya yeterliydi.<\/p>\n
Ancak Che’nin co\u015fkusu ve fedak\u00e2rl\u0131\u011f\u0131, K\u00fcba’dan farkl\u0131 olarak, Bolivya’da i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n kendi eyleminin yerine ge\u00e7emedi. Guevara, sahip oldu\u011fu inan\u00e7 ve kararl\u0131\u011f\u0131, i\u015fkencecilerin elindeyken tek bir kelime bile s\u00f6ylemeyerek, hayat\u0131n\u0131n son anlar\u0131nda bile yeniden ispat etti.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fidel Castro ile birlikte K\u00fcba devrimini ger\u00e7ekle\u015ftiren, devrimin Latin Amerika’ya yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Bolivya’da \u00e7arp\u0131\u015f\u0131rken \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Ernesto Che Guevara 14 Haziran 1928’de do\u011fdu.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":167574,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6665,6155,6771,5005,6202],"tags":[38371,48319,19119,14,927],"class_list":["post-167573","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-dunya","category-gundem","category-latin-amerika","category-manset","category-politika","tag-castro","tag-che-guevara","tag-ernesto-che-guevara","tag-kuba","tag-kuba-devrimi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167573","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=167573"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/167573\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/167574"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=167573"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=167573"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=167573"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}