{"id":18180,"date":"2010-03-30T14:32:34","date_gmt":"2010-03-30T12:32:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=18180"},"modified":"2012-05-22T13:29:16","modified_gmt":"2012-05-22T10:29:16","slug":"cernde-buyuk-carpisma-gerceklesti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/cernde-buyuk-carpisma-gerceklesti\/","title":{"rendered":"CERN&#8217;de b\u00fcy\u00fck \u00e7arp\u0131\u015fma ger\u00e7ekle\u015fti!"},"content":{"rendered":"<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-medium wp-image-18181\" title=\"CERN\" src=\"http:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/cern_sevincc-280x186.jpg\" alt=\"CERN\" width=\"244\" height=\"220\" srcset=\"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/cern_sevincc-280x186.jpg 244w, https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2010\/03\/cern_sevincc.Jpeg 331w\" sizes=\"auto, (max-width: 244px) 100vw, 244px\" \/>D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131k \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 olan B\u00fcy\u00fck Hadron \u00c7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131nda iki proton \u0131\u015f\u0131n\u0131 rekor h\u0131za ula\u015ft\u0131r\u0131larak \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Bug\u00fcne kadarki en b\u00fcy\u00fck enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/strong><\/p>\n<p><strong><a href=\"http:\/\/www.nationalturk.com\/cern-deneyi-patlama-video\" target=\"_blank\">B\u00dcY\u00dcK \u00c7ARPI\u015eMANIN DETAYLARI (VIDEO)<\/a><\/strong><\/p>\n<p>Cenevre\u2019deki Avrupa N\u00fckleer Ara\u015ft\u0131rma Merkezinde (CERN), yerin 100 metre alt\u0131ndaki 27 kilometrelik oval t\u00fcnelde iki proton huzmesi 3,5 Tera elektron volt (3,5 trilyon elektron volt- TeV) enerjiyle, \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na (saniyede 300 bin kilometre) \u00e7ok yak\u0131n bir h\u0131zla \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.\u0130svi\u00e7re-Fransa s\u0131n\u0131r\u0131ndaki CERN\u2019in kontrol odas\u0131ndaki bilim adamlar\u0131, ilk \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131 alk\u0131\u015flarla kar\u015f\u0131lad\u0131.<\/p>\n<p>A\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan enerji, bug\u00fcne kadar Avrupa ve ABD\u2019deki \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131larda kaydedilen en y\u00fcksek enerji d\u00fczeyi oldu.<\/p>\n<p>CERN s\u00f6zc\u00fcs\u00fc, bilim adam\u0131 Paola Catapano, &#8220;Bu yeni bir \u00e7a\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r&#8221; dedi.Bilim adamlar\u0131, &#8220;b\u00fcy\u00fck patlama&#8221; deneyinde, evrenin do\u011fas\u0131n\u0131 kavramaya yarayacak yeni par\u00e7ac\u0131klar g\u00f6rmeyi umuyor. \u00c7arp\u0131\u015fmada, temel element par\u00e7ac\u0131klar\u0131, atom \u00e7ekirdeklerini olu\u015fturmak i\u00e7in birle\u015fmeye ba\u015flamadan \u00f6nce meydana gelen &#8220;b\u00fcy\u00fck patlama&#8221; an\u0131ndaki ko\u015fullar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n<p>Bilimsel ke\u015fifler i\u00e7in beklemek gerekecek<\/p>\n<p>Avrupa N\u00fckleer Ara\u015ft\u0131rma Te\u015fkilat\u0131 (CERN) Genel Direkt\u00f6r\u00fc Rolf-Dieter Heuer, deneyden ancak aylar sonra bilimsel ke\u015fiflerin yap\u0131labilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Bilgisayarlar\u0131n, \u00e7arp\u0131\u015fmalar sonucu ortaya \u00e7\u0131kan muazzam miktardaki veriyi \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek zorunda kalacak olmalar\u0131n\u0131 gecikmenin nedenleri aras\u0131nda sayan Heuer, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n, 2010 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda bilim adamlar\u0131n\u0131n evrenin y\u00fczde 26&#8217;s\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funa inand\u0131klar\u0131 karanl\u0131k madde hakk\u0131nda ke\u015fifler yapacaklar\u0131n\u0131 \u00fcmit ettiklerini belirtti.<\/p>\n<p>Bilim adamlar\u0131, uzak galaksilerdeki \u0131\u015f\u0131k b\u00fck\u00fclmesi ve oldu\u011fu varsay\u0131lan kay\u0131p k\u00fctleyi a\u00e7\u0131klamak amac\u0131yla kuramsalla\u015ft\u0131r\u0131lan karanl\u0131k maddenin, galaksilerin daha h\u0131zl\u0131 d\u00f6nmesini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yor.<\/p>\n<p>Ancak y\u00fczde 4&#8217;\u00fc g\u00f6r\u00fcnebilir maddeden olu\u015fan evrenin geriye kalan y\u00fczde 70&#8217;lik k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturan &#8220;karanl\u0131k enerji&#8221; ad\u0131 verilen farkl\u0131 bir olu\u015fumun ise uzay ve zaman aras\u0131nda e\u015fit olarak da\u011f\u0131lm\u0131\u015f bo\u015flukla ili\u015fkili oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Karanl\u0131k enerjinin evrenin geni\u015flemesini h\u0131zland\u0131rd\u0131\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131n\u0131 ifade eden bilim adamlar\u0131, CERN \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131yla yap\u0131lacak deneyin uzay ve zamandaki gizli boyutlara da \u0131\u015f\u0131k tutaca\u011f\u0131, bu alanda da yeni ke\u015fifler yap\u0131lmas\u0131na imkan sa\u011flayabilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc dile getiriyor. (Milliyet)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131k \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 olan B\u00fcy\u00fck Hadron \u00c7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131s\u0131nda iki proton \u0131\u015f\u0131n\u0131 rekor h\u0131za ula\u015ft\u0131r\u0131larak \u00e7arp\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Bug\u00fcne kadarki en b\u00fcy\u00fck enerji a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":192326,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6770,6665,6155,5005,349],"tags":[9636,9637,9632,19503,19452,19453,9631,19455,19500,9633,19501,9635,9638,9634],"class_list":["post-18180","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-avrupa","category-dunya","category-gundem","category-manset","category-son-dakika","tag-buyuk-hadron-carpistiricisi","tag-buyuk-hadron-deneyi","tag-cern","tag-cern-buyuk-carpisma-video","tag-cern-buyuk-deney","tag-cern-carpismasi","tag-cern-deneyi","tag-cern-deneyi-sonucu","tag-cern-deneyi-video","tag-cern-ilk-asama","tag-cern-video","tag-fermilab","tag-hadron-deneyi","tag-rolf-heuer"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18180","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18180"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18180\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/192326"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18180"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18180"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18180"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}