![\"\"](\"http:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-content\/uploads\/2015\/05\/plankton.jpeg\" "\\"\\"")
<\/p>\n<\/p>\n
Okay, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, deniz kirlili\u011finin bir\u00e7ok nedeninin oldu\u011funu belirtti. Karasal alanlar\u0131n, deniz kirlili\u011finin ba\u015fl\u0131ca nedenlerinden biri oldu\u011funu ifade eden Okay, \u015funlar\u0131 anlatt\u0131:<\/p>\n
“Karasal kaynaklar, denize k\u0131y\u0131dan ula\u015f\u0131rlar. Deniz kirlili\u011fi atmosfer kaynakl\u0131 da olabilir. Gemilerin, otomobillerin egzoz gazlar\u0131, havaya kar\u0131\u015ft\u0131ktan sonra denize \u00e7\u00f6ker. Kimyasal ve biyolojik at\u0131klar da \u00f6nemli deniz kirleticileridir. Tar\u0131msal alanlarda kullan\u0131lan ila\u00e7lar, gemilerde kullan\u0131lan boyalar… Evsel at\u0131klar ise di\u011fer kirleticilere g\u00f6re biraz daha masum ama onlar\u0131n da denize \u00e7ok yo\u011fun giri\u015fi, yo\u011fun besin elementlerinin olu\u015fumuna yol a\u00e7\u0131yor.”<\/p>\n
Okay, t\u00fcm bu kirleticilerin denize yo\u011fun giri\u015finin plankton patlamalar\u0131na neden oldu\u011funa dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n
Planktonlar\u0131n deniz, g\u00f6l gibi alanlarda g\u00f6r\u00fclmesinin normal oldu\u011funu dile getiren Okay, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Fitoplanktonlar da bialk ya da mikro alk dedi\u011fimiz bu canl\u0131lar asl\u0131nda bitkisel canl\u0131lar. Bunlar azot ve fosforla beslenir ve \u00fcrerler. Bu ekosistemin do\u011fal bir d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn ilk basama\u011f\u0131d\u0131r ancak gere\u011finden fazla besin elementinin ortama girmesi bunlar\u0131n da a\u015f\u0131r\u0131 \u00e7o\u011falmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Bunlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 \u00e7o\u011falmas\u0131 sonucunda yo\u011fun \u00f6l\u00fcmleri de g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. 15- 20 g\u00fcnl\u00fck \u00f6mr\u00fc olan canl\u0131lar. \u00d6ld\u00fckten sonra her canl\u0131 gibi onlar da \u00e7\u00fcr\u00fcrler. Ortamda \u00e7\u00fcr\u00fcrken, oksijeni kullan\u0131rlar. Oksijenin do\u011fal deniz ortam\u0131ndaki seviyesi \u00e7ok \u00f6nemli. Oksijenin \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck seviyeye d\u00fc\u015fmesi ortam\u0131n koku\u015fmas\u0131na yol a\u00e7ar.”<\/p>\n
– “Deniz, fitoplanktonlar\u0131n rengini al\u0131r”<\/p>\n
Okay, denizdeki planktonlar\u0131n g\u00f6zle de\u011fil mikroskopla g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, yo\u011fun olduklar\u0131 d\u00f6nemde denizin de onlarla ayn\u0131 rengi ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de plankton patlamalar\u0131n\u0131n zaman zaman g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini ifade eden Okay, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n
“Bu patlamalar\u0131n s\u0131kl\u0131k derecesi son y\u0131llarda artt\u0131. Marmara Denizi’nin do\u011fal bir yap\u0131s\u0131 var. Marmara kapal\u0131 bir deniz ve d\u00fcnyada Marmara gibi bir \u00f6rnek yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcst suyu Karadeniz’den geldi\u011fi i\u00e7in farkl\u0131 bir tuzlulukta, Akdeniz’den gelen suyu fakl\u0131 bir tuzlulukta. \u0130ki tane su tabakas\u0131 \u00fcst \u00fcste duruyor. Marmara \u00f6zel bir deniz. Marmara dikkatle ihtimam g\u00f6sterilmesi gereken bir alan. Dip tabakada oksijeni az. Dip tabakaya art\u0131k daha fazla m\u00fcdahale etmemek laz\u0131m.”<\/p>\n
Okay, Karadeniz’e kuzeybat\u0131dan bir tak\u0131m nehirlerin akt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu nehirlerin kirli at\u0131k sular\u0131n\u0131 getirdi\u011fini aktard\u0131.<\/p>\n
Ak\u0131nt\u0131 sistemiyle bu sular\u0131n da Marmara Denizi’ne geldi\u011fini dile getiren Okay, “Karadeniz’i temizleyemedikten sonra Marmara’y\u0131 temizleyemezsiniz. Sanayinin en yo\u011fun oldu\u011fu yer Marmara. \u0130stanbul gibi mega kentin k\u0131y\u0131s\u0131nda. Marmara’da son y\u0131llarda s\u0131kla\u015fan fitoplankton patlamalar\u0131 uyar\u0131 olmal\u0131. Bu ekosistem art\u0131k ‘Bana fazla m\u00fcdahale etmeyin’ diyor. Marmara zaten potansiyel olarak buna \u00e7ok m\u00fcsait. Bundan sonraki her m\u00fcdahale sistemi negatif etkilemeye aday. Bundan sonra daha fazla dikkat etmek laz\u0131m” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Okay, “Marmara \u00f6l\u00fcyor, \u00f6lmeye devam ediyor” \u015feklinde bir nitelemenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ve sisteme art\u0131k dokunmamak gerekti\u011fine dikkati \u00e7ekti.<\/p>\n
Denizdeki kirlili\u011fin besin zincirine etkisini de anlatan Okay, “\u0130nsan bal\u0131kla beslenen bir varl\u0131k. Bal\u0131k da suda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, o bal\u0131\u011f\u0131 son derece temiz tutmaya \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z laz\u0131m. \u00d6zellikle midyeleri. Midyeler \u00e7ok fazla kirletici toplayabilirler. Toplad\u0131klar\u0131 kirleticilere ra\u011fmen \u00f6lmezler. Baz\u0131 alanlarda bilin\u00e7sizce midye toplanmamas\u0131 gerekir. Uyar\u0131c\u0131 levhalar konmas\u0131 gerekir. Yurt d\u0131\u015f\u0131nda b\u00f6yle \u00f6rnekler var. Fitoplanklar\u0131n baz\u0131lar\u0131 zehirlidir. Bu zehir midyeye ge\u00e7er ve midye yendi\u011finde sinir sistemimizi etkileyecek problemlere yol a\u00e7abilir. Bunlar \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilir. Bal\u0131k \u00f6l\u00fcmleri ya\u015fanabilir ama eskisinden daha fazla risk alt\u0131nda de\u011filiz” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
– “M\u00fcdahale azald\u0131\u011f\u0131nda do\u011fal denge sa\u011flanabilir”<\/p>\n
\u0130stanbul \u00dcniversitesi Deniz Bilimleri ve \u0130\u015fletmecili\u011fi Enstit\u00fcs\u00fc’nden Do\u00e7. Dr. Seyfettin Ta\u015f ve Yrd. Do\u00e7. Dr. Ahsen Y\u00fcksek de yapt\u0131klar\u0131 yaz\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamada, son y\u0131llarda \u00f6zellikle k\u0131y\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n en fazla oldu\u011fu Marmara Denizi ve yo\u011fun yerle\u015fim merkezlerinin bulundu\u011fu denizlerde fitoplanktonlar\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcremesinin kirlili\u011fe ba\u011fl\u0131 olarak ekosistemin do\u011fal \u015fekilde ortaya koydu\u011fu bir tepki oldu\u011funu ifade etti.<\/p>\n
Bu t\u00fcr olaylar\u0131n s\u0131kla\u015fmas\u0131 ekosistem sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumsuz sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilece\u011fine i\u015faret edilen a\u00e7\u0131klamada, \u015funlar kaydedildi:<\/p>\n
“Marmara Denizi\u2019ndeki kirlilik insan sa\u011f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyecek boyutta de\u011fildir ancak insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7e\u015fitli zararl\u0131 etkilere neden olabilen fitoplankton a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcreme olaylar\u0131na kar\u015f\u0131 tedbirli olunmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. A\u015f\u0131r\u0131 \u00fcremeye neden olan herhangi bir fitoplankton t\u00fcr\u00fc potansiyel olarak zararl\u0131 ya da toksik \u00f6zellikte olabilir. Bu nedenle s\u00f6z konusu b\u00f6lgede gerek deniz \u00fcr\u00fcnlerinin t\u00fcketilmesi ve gerekse de insan v\u00fccudunun deniz suyuyla direkt olarak temas\u0131 sonucu \u00e7e\u015fitli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilir. Deniz ortam\u0131na olan insan kaynakl\u0131 m\u00fcdahaleyi azaltt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcde do\u011fal dengenin sa\u011flanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.”<\/p>\n
A\u00e7\u0131klamada, Marmara Denizi’ne verilen evsel-end\u00fcstriyel at\u0131k sular\u0131n biyolojik ar\u0131tmadan ge\u00e7irilmesi, yo\u011fun deniz trafi\u011finden kaynaklanan kirleticilerin engellenmesi, \u00f6zellikle hamsi, istavrit ve sardalya gibi bal\u0131klar\u0131n avc\u0131l\u0131\u011f\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilmesi ve insanlara verilecek e\u011fitimlerle yeterli bir \u00e7evre bilincinin olu\u015fturulmas\u0131 gibi \u00f6nlemlerin kirlenmeyi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde engelleyece\u011fi ifade edildi.<\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130T\u00dc Gemi ve Deniz Teknolojisi M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Oya Okay, Marmara Denizi’nde son y\u0131llarda s\u0131kla\u015fan fitoplankton patlamalar\u0131n\u0131n uyar\u0131 olarak kabul edilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":212105,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6155,5005,6805],"tags":[190411,18392,14898,43259],"class_list":["post-212104","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","category-manset","category-turkiye","tag-fitoplankton","tag-itu","tag-marmara","tag-marmara-denizi"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212104","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=212104"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/212104\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/212105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=212104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=212104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=212104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}