{"id":221613,"date":"2015-11-12T20:36:35","date_gmt":"2015-11-12T18:36:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=221613"},"modified":"2015-11-12T20:54:53","modified_gmt":"2015-11-12T18:54:53","slug":"sanatci-ibrahim-ors-ankarali-sanatseverlerle-bulusuyor-221613","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/sanatci-ibrahim-ors-ankarali-sanatseverlerle-bulusuyor-221613\/","title":{"rendered":"Sanat\u00e7\u0131 \u0130brahim \u00d6rs, Ankaral\u0131 sanatseverlerle bulu\u015fuyor"},"content":{"rendered":"

\"\u0130brahimDanimarka\u2019da ya\u015fayan sanat\u00e7\u0131 \u0130brahim \u00d6rs, Ah Minel A\u015fk ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan son solo sergisiyle Ankaral\u0131 sanatseverlerle bulu\u015fuyor.<\/h1>\n

Bedri Rahmi Ey\u00fcbo\u011flu\u2019nun \u00f6\u011frencisi ve asistan\u0131 olarak 1970\u2019li y\u0131llardan bu g\u00fcne yurti\u00e7i ve yurtd\u0131\u015f\u0131nda bir\u00e7ok karma sergiye kat\u0131lm\u0131\u015f olan sanat\u00e7\u0131n\u0131n \u00e7ok say\u0131da m\u00fcze ve \u00f6zel koleksiyonda yap\u0131tlar\u0131 bulunuyor.<\/p>\n

Sanat\u00e7\u0131n\u0131n farkl\u0131 boyutlarda yakla\u015f\u0131k 40 resim \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, Ankara sanat \u00e7evrelerinin be\u011fenisine sunuluyor. “Ah Minel A\u015fk” ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan sergi, 18 Kas\u0131m-12 Aral\u0131k 2015 tarihleri aras\u0131nda Ankara’da, KAV Sanat Galerisi\u2019nde g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n

\"\u0130brahimSanat yazar\u0131 Meral Bostanc\u0131’n\u0131n kaleminden \u0130brahim \u00d6rs\u2019\u00fcn Son D\u00f6nem Resim \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00dczerine<\/em><\/p>\n

Ba\u011flamsal Bir Okuma<\/h2>\n

Bir kavray\u0131\u015f ve yorum bi\u00e7imine g\u00f6re, \u2018sanat yap\u0131t\u0131\u2019 olarak adland\u0131r\u0131lan estetik nesnenin olu\u015fum s\u00fcreci, sanat g\u00f6r\u00fcng\u00fcs\u00fcn\u00fcn kendine \u00f6zg\u00fc jargonlar\u0131 ile olu\u015fum s\u00fcrecinde rol oynayan kuramsal \u00e7er\u00e7eve\/ler (paradigmalar) aras\u0131ndaki diyalektik yap\u0131n\u0131n yans\u0131malar\u0131d\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u0130brahim \u00d6rs resminin temel izle\u011fi de bir nevi ba\u011flam de\u011fi\u015ftirme aray\u0131\u015f\u0131 bi\u00e7iminde yorumlanabilir. Ba\u015fka bir deyi\u015fle \u00d6rs\u2019\u00fcn yap\u0131tlar\u0131nda vurgulanan ana d\u00fc\u015f\u00fcnce \u201ctranspozisyon\u201ddur. Bu yap\u0131tlarda bilin\u00e7li olarak standart geometrik \u015fekiller arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla soyutlan\u0131p kurgulanan \u201csarmal yinelemeli\u201d bi\u00e7imlenim ya da konfig\u00fcrasyonlar, izleyiciyi ruh ve madde aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015fin gizemleriyle y\u00fcz y\u00fcze getirmektedir.<\/p>\n

\n

\"Adem
Sanat\u00e7\u0131n\u0131n Adem ile Havva isimli eseri<\/figcaption><\/figure>\n

\u00d6rs, portreler, fig\u00fcrler, nat\u00fcrmort ve atlar gibi do\u011fadan esinlendi\u011fi kompozisyon d\u00fczenlemelerinin yan\u0131 s\u0131ra g\u00fcndelik hayat\u0131n sosyal jestlerine ve saltolar\u0131na g\u00f6nderme yapt\u0131\u011f\u0131 kurmaca yap\u0131tlar\u0131yla sanat \u00e7evresinde belli bir yer tutar. Gerek do\u011fadan bire bir ald\u0131\u011f\u0131 temsili nesneleri, gerek g\u00fcndelik spontane ifadeleri yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 portre ve fig\u00fcrleri ve gerekse kimi mitolojik \u00f6yk\u00fclerde yer alan Barok \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 ile \u00d6rs, ele ald\u0131\u011f\u0131 konular\u0131 leng\u00fcistik bir tutumla bi\u00e7imlendirir. Bu y\u00f6n\u00fcyle \u00d6rs\u2019\u00fcn yap\u0131tlar\u0131, postmodern toplum kuram\u0131 ve sanat\u0131nda s\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan metinleraras\u0131l\u0131k\/resimleraras\u0131l\u0131k (1)<\/strong> gibi ifade \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerine ili\u015fkin \u00f6zg\u00fcn bir y\u00f6ntem olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n

\"ibrahim-ors-ankara\"\u00d6rs, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc sanat tarihinde daha \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f (\u00f6ncel) eserlerle ili\u015fkilendirirken mitolojik nesneleri, efsanevi bedenleri ve antik fig\u00fcrleri, daha da \u00f6tesi b\u00fcy\u00fck klasik sanat\u00e7\u0131lar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131, resimleraras\u0131 e\u011filimlerden yola \u00e7\u0131karak yenidenresmetmekte, bu eserleri tekrar sanat \u00e7evresinin g\u00fcndemine oturtmaktad\u0131r. Sanat\u00e7\u0131 kimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda sanat tarihinin klasiklerini yan yana getirerek izleyicilerde yeni bir fark\u0131ndal\u0131k yaratmakta; bu yap\u0131tlar\u0131n temel \u00f6zelliklerinden yola koyularak eski resimleri, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7inde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcp kendi sanatsal manifestosunu olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, bir anlamda \u00f6yk\u00fcnme (pastiche), ba\u015fka bir ba\u011flamdaysa bir uyarlama olarak yorumlanabilir. Sanat\u00e7\u0131n\u0131n, bir ba\u015fka sanat\u00e7\u0131n\u0131n bi\u00e7emini ya da \u00f6zg\u00fcn bir yap\u0131t\u0131n i\u00e7eri\u011fini kendi yap\u0131t\u0131na uyarlay\u0131p dizgele\u015ftirerek tekrar dola\u015f\u0131ma sokmak istemi, \u00f6zellikle s\u00f6ylen (mythe) ba\u011flam\u0131nda \u00f6zg\u00fcn bir konstr\u00fcksiyon ve yeni bir bi\u00e7imlenim modeli ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur.<\/p>\n

Sanat\u00e7\u0131n\u0131n mitolojik al\u0131nt\u0131larla kurgulad\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda resmin i\u00e7ine yaz\u0131lar ve kaligrafik bir tak\u0131m kodlar eklemlemek suretiyle, \u00fcst \u00fcste bindirilmi\u015f plastik katmanlar olu\u015fturdu\u011fu g\u00f6zlenmektedir. \u00d6rs\u2019\u00fcn mitlerden al\u0131nt\u0131lad\u0131\u011f\u0131 kodlar ve \u00f6\u011feler ba\u015fta olmak \u00fczere i\u00e7ine yaz\u0131 eklemledi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, konular\u0131n\u0131n Claude Levi-Strauss\u2019un (1908-2009) yap\u0131salc\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131yla ba\u011fda\u015f\u0131r bir edimle \u00f6r\u00fcnt\u00fclendi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. \u00d6rne\u011fin \u00d6rs, yap\u0131tlar\u0131nda, Bat\u0131 Anadolu\/Bergama Uygarl\u0131\u011f\u0131nda s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan sentor (centaurus) gibi at ve insan birle\u015fimi mitolojik varl\u0131klar\u0131 farkl\u0131 bir plastik yorumla yeniden bi\u00e7imlendirmektedir. \u00d6te yandan \u201cAh Minel A\u015fk\u201d yaz\u0131lar\u0131 ile \u0130slam kaligrafisine; bir tak\u0131m harfler ve \u015fifreler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Uzakdo\u011fu kaligrafisine; \u201c\u00c2dem ile Havva\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda ise Alman R\u00f6nesans Ressam\u0131 Lucas Cranach\u2019a (1472-1553) at\u0131fla klasik resim sanat\u0131na g\u00f6ndermelerde bulunmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan \u201cB\u00fcy\u00fc\u201d, \u201cBurak\u201d ve \u201cAt \u00dczerinde\u201d gibi kimi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ise Anadolu efsaneleri ile halk resimlerini birle\u015ftirdi\u011fi bir stratejiden de bahsedilebilir.<\/p>\n

\"ibrahim-ors-kimdir\"<\/p>\n

\u00d6rs\u2019te \u00f6zde\u015flik (identity), resmin matematik yap\u0131s\u0131na yeni geometrik \u00f6nermeler sunan; sanatsal kimli\u011fini yinelemeli bir dilin yan\u0131 s\u0131ra devimsel bir \u201ckinestetik\u201d duyguyla ifade eden b\u00fct\u00fcnsel bir yap\u0131da kendini bulur. \u00d6rs\u2019\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, betimledi\u011fi hareketin, pozisyonun ya da eylemin olu\u015fturdu\u011fu anl\u0131k enerjinin ve hareketin resmedilmesi olarak a\u00e7\u0131mlanabilir ve bu y\u00f6n\u00fcyle \u201cKinestetik Sanat\u201d (Kinaesthetic Art) (2)<\/strong> ile \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcr g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Resimsel odaklay\u0131m s\u00f6z konusu oldu\u011funda sanat\u00e7\u0131n\u0131n bu t\u00fcr formalizmini, k\u0131vr\u0131ml\u0131 \u015fekiller ve birim tekrarlarla kurgulanm\u0131\u015f k\u00f6ktenci bir abart\u0131; sistematik bir deformasyon zevkiyle a\u00e7\u0131klamak da olas\u0131d\u0131r (3)<\/strong>. \u00d6rs\u2019\u00fcn \u00f6zellikle, Walter Benjamin\u2019in (1892-1940) \u201cdiyalektik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131; ge\u00e7mi\u015fle \u015fimdinin olu\u015fturdu\u011fu gurupla\u015fmalar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, s\u00f6z konusu imgesel ve semiyotik dilin ola\u011fanca varl\u0131\u011f\u0131yla kendini hissettirdi\u011fine tan\u0131k oluyoruz. Ger\u00e7ekten de \u00d6rs imgelemini, resim tarihin kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 plastik ve teorik alanda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Kullan\u0131ma soktu\u011fu imgeler \u00e7izgisel d\u00fczlemde emilerek yok edilmi\u015f, transformasyona u\u011frat\u0131larak art\u0131k daha \u00e7ok metafizik bir s\u00f6ylene b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015flerdir.<\/p>\n

\n

\"ibahim-ors\"\u00d6rs, yap\u0131tlar\u0131nda, zemin \u00fczerinde \u00fcst \u00fcste d\u00fczenledi\u011fi katmanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla resme derinlik izlenimi vermi\u015f, sanat\u0131n olanaklar\u0131n\u0131, geleneksel perspektifin d\u0131\u015f\u0131nda, hatta ve hatta K\u00fcbizm\u2019in kurdu\u011fu yeni avangard\u0131n \u00f6tesinde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rs\u2019\u00fcn bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, do\u011fadan al\u0131nt\u0131larla \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f sanatsal temsil stat\u00fckosunu reddeder gibi g\u00f6r\u00fcnse de sa\u011flam bir desen ve pent\u00fcr yetkinli\u011fi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla espas ve kurguda bir ad\u0131m daha \u00f6teye giderek, modern bir simya olu\u015fturmu\u015ftur. D\u0131\u015f ger\u00e7ekli\u011fi tuvale farkl\u0131 bir bi\u00e7imde yans\u0131tarak izleyicinin ruhsal g\u00f6zlemini de\u011fi\u015ftiren ressam\u0131n s\u00f6z konusu bi\u00e7im-bozmalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yeni yap\u0131lar \u00f6zg\u00fcnl\u00fck ve tekillik (singularity) olarak kabul g\u00f6r\u00fcyorsa, bu rastlant\u0131 de\u011fildir; tamamen sanat\u00e7\u0131n\u0131n sanatsal yetkinli\u011finin sonucudur.<\/p>\n

\n

Yazar\u0131n notlar\u0131<\/strong><\/p>\n

(1) Semiyolojide yer alan bir terim olarak resimleraras\u0131l\u0131k (interpicturalit\u00e9), \u201cbir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn, bir fig\u00fcr\u00fcn, bir motifin, bir ki\u015finin ya da resimsel bir unsurun, bir metinde ya da bir ba\u015fka resimde an\u0131\u015ft\u0131rma veya a\u00e7\u0131k al\u0131nt\u0131lar bi\u00e7iminde yer almas\u0131\u201d olarak tan\u0131mlan\u0131r ve 1960\u2019larda, Peru\u2019lu Ressam Herman Braun Vega\u2019n\u0131n (1933) yap\u0131tlar\u0131na gelinceye kadar kullan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. (\u2026) Braun-Vega\u2019ya bu yakla\u015f\u0131m\u0131 esinleyen ise \u0130spanyol sanat\u00e7\u0131 Pablo Ruiz Picasso\u2019dan (1881-1973) ba\u015fkas\u0131 de\u011fildir. Braun-Vega gibi Picasso da ba\u015fka sanatlardan, k\u00fclt\u00fcrlerden beslenmeyen sanat\u00e7\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc s\u0131kl\u0131kla dillendirmi\u015f, resimleraras\u0131l\u0131k ba\u011flamda bir alt kavram olan \u2018yenidenresmetme\u2019 tan\u0131m\u0131na olduk\u00e7a uyan bir sanat\u00e7\u0131d\u0131r Bkz. Aktulum, K., Metinleraras\u0131l\u0131k\/G\u00f6stergeleraras\u0131l\u0131k. Ankara: Kanguru Yay\u0131nlar\u0131, 2011: 76-101. Burada s\u00f6z konusu olan taklit (imitation) de\u011fildir; bir yap\u0131t\u0131n bi\u00e7eminin ya da anlat\u0131m bi\u00e7iminin (ideolecte) dolayl\u0131 olarak al\u0131nt\u0131lanmas\u0131, bir yeniden yap\u0131m i\u015fleminden ge\u00e7irilmesidir. T\u0131pk\u0131 \u0130brahim \u00d6rs\u2019\u00fcn kimi resim dizgelerinde bulunan a\u00e7\u0131k ya da \u00f6rt\u00fck ili\u015fkilerde oldu\u011fu gibi\u2026<\/em><\/p>\n

(2) Kinestezi (Kinaesthesia), v\u00fccudun pozisyonunu, a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya kaslar\u0131n, tendon ve eklemlerin hareketini g\u00f6zlemleyen histir. Sanatta bu terim, hareket halindeki v\u00fccudu kullanan sanat dallar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. En ba\u015flarda hareket halinde olan insan ve nesnelerin dinamizmini tasvir etti\u011fi i\u00e7in F\u00fct\u00fcrizm ile ba\u011f\u0131nt\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n

(3) Geometrik anlam \u00fcretme y\u00f6ntemi, k\u0131smen Platon\u2019dan (M.\u00d6.427-347) ve hali haz\u0131rda Julia Kristeva\u2019dan (1941) \u00f6d\u00fcn\u00e7le (ama onun nitelendirmelerinin d\u0131\u015f\u0131nda kalarak) bir t\u00fcr \u2018semiotic chora\u2019 (semiyotik kariye) ile \u00f6zde\u015fle\u015fir. Platon\u2019a g\u00f6re, kariye, ne uzayda ne de onun d\u0131\u015f\u0131nda olan ancak tam olu\u015fmam\u0131\u015f bir yer veya uzaysal varl\u0131klar\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir matris olarak tan\u0131mlan\u0131r. Kristeva\u2019da semiyotik kariye, uzamsal\/uzaysal boyut ve zamansall\u0131ktan veya d\u00fcnyevi\/ge\u00e7ici olandan \u00f6nce gelendir ve Kristeva s\u00f6z konusu paradoksal \u201cuzayda var olmayan yer\u201d kavram\u0131n\u0131 imgesel ve semiyotik bir dille a\u00e7\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/p>\n

\r\n<\/ins>\r\n