Anayasa Mahkemesinin Cumhuriyet Gazetesi Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni Can D\u00fcndar ve Ankara Temsilcisi Erdem G\u00fcl hakk\u0131nda verdi\u011fi “hak ihlali” karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin internet sitesinden duyurulan gerek\u00e7ede, tutuklama tedbirinin Anayasa’n\u0131n 13. maddesindeki \u00f6l\u00e7\u00fctlerden biri olan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi kapsam\u0131nda “gerekli” olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirildi.<\/p>\n
Ba\u015fvurucular\u0131n at\u0131l\u0131 su\u00e7lar\u0131 i\u015flediklerine dair, yay\u0131mlanan haberler d\u0131\u015f\u0131nda, hangi delillere ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ifade s\u0131ras\u0131nda sorulan sorulardan ve tutuklama gerek\u00e7elerinden anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 vurgulanan gerek\u00e7ede, \u015fu tespitler yap\u0131ld\u0131:<\/p>\n
“Bu ba\u011flamda kamuoyunda yo\u011fun tart\u0131\u015fmalara neden olan bir olaya ili\u015fkin benzer haberlerin aylar \u00f6nce yay\u0131mlanm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6zetilmeksizin, ba\u015fvuru konusu haberler \u00fczerine soru\u015fturma ba\u015flat\u0131lmas\u0131ndan yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ay ge\u00e7tikten sonra ba\u015fvurucular hakk\u0131nda tutuklama tedbirinin uygulanmas\u0131n\u0131n neden ‘gerekli’ oldu\u011fu, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinden ve tutuklama karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7elerinden anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, Anayasa Mahkemesi, tutuklama i\u00e7in aranan ‘kuvvetli belirti’ ve ‘gereklilik’ ko\u015fullar\u0131n\u0131n gerek\u00e7elendirilmemi\u015f olmas\u0131 nedenleriyle Anayasa’n\u0131n 19. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine oy \u00e7oklu\u011fuyla karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131 kapsam\u0131nda yap\u0131lan tespitler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ve isnat edilen su\u00e7lamalara temel olarak g\u00f6sterilen tek olgunun ba\u015fvuruya konu haberlerin yay\u0131mlanmas\u0131 oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde hukukilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamayan tutuklama gibi a\u011f\u0131r bir tedbir, ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri bak\u0131m\u0131ndan demokratik bir toplumda gerekli ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir m\u00fcdahale olarak kabul edilemez.”<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin internet sitesinden duyurulan gerek\u00e7ede, 19 Ocak 2014’te Adana’da silah y\u00fckl\u00fc oldu\u011fu iddias\u0131 ile baz\u0131 t\u0131rlar\u0131n durdurularak arand\u0131\u011f\u0131, t\u0131rlar\u0131n durdurulmas\u0131 ve aranmas\u0131na ili\u015fkin olaylar ile t\u0131rlarda ta\u015f\u0131nan malzemelerin ne oldu\u011fu ve nereye g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kamuoyunda uzun s\u00fcre tart\u0131\u015fma konusu oldu\u011fu anlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Bu kapsamda Ayd\u0131nl\u0131k gazetesinin 21 Ocak 2014 tarihli n\u00fcshas\u0131nda yay\u0131mlanan haberde, t\u0131rlarda silah ve m\u00fchimmat oldu\u011fu iddias\u0131na ve buna ili\u015fkin bir foto\u011frafa yer verildi\u011fi belirtilen gerek\u00e7ede, bu yay\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 16 ay sonra Cumhuriyet gazetesinin 29 May\u0131s 2015 tarihli n\u00fcshas\u0131nda Can D\u00fcndar taraf\u0131ndan, Adana’da durdurulan ve aranan t\u0131rlarla ilgili, t\u0131rlarda bulundu\u011fu iddia edilen silah ve m\u00fchimmata ili\u015fkin foto\u011fraf ve bilgilere yer verildi\u011fi aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Erdem G\u00fcl taraf\u0131ndan yap\u0131lan s\u00f6z konusu olaya ili\u015fkin ba\u015fka bir haberin ise ayn\u0131 gazetede 12 Haziran 2015 tarihinde yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 hat\u0131rlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
D\u00fcndar’\u0131n haberinin yay\u0131mlanmas\u0131ndan sonra Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131nca “devletin g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin bilgileri temin etme, siyasi ve askeri casusluk, gizli kalmas\u0131 gereken bilgileri a\u00e7\u0131klama, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn propagandas\u0131n\u0131 yapma” su\u00e7lar\u0131ndan soru\u015fturma ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 an\u0131msat\u0131lan gerek\u00e7ede, bundan yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ay sonra 26 Kas\u0131m 2015 tarihinde D\u00fcndar ve G\u00fcl’\u00fcn ifadeleri al\u0131nmak \u00fczere \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve “FET\u00d6\/PDY silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u00f6rg\u00fctsel ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda \u00f6rg\u00fcte \u00fcye olmadan yard\u0131m etme, devletin g\u00fcvenli\u011fi veya i\u00e7 veya d\u0131\u015f siyasal yararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan niteli\u011fi itibar\u0131yla gizli kalmas\u0131 gereken bilgileri casusluk maksad\u0131yla temin etme ve bunlar\u0131 a\u00e7\u0131klama” su\u00e7lamas\u0131yla tutukland\u0131klar\u0131 belirtildi.<\/p>\n
D\u00fcndar ve G\u00fcl’\u00fcn, tutuklama karar\u0131na yapt\u0131klar\u0131 itiraz\u0131n reddedilmesi \u00fczerine Anayasa Mahkemesine bireysel ba\u015fvuruda bulundu\u011fu aktar\u0131lan gerek\u00e7ede, ba\u015fvurucular\u0131n, hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinden yoksun b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131, tutuklanmalar\u0131n\u0131 gerektirir herhangi bir nedenin bulunmad\u0131\u011f\u0131, haklar\u0131nda verilen tutuklama karar\u0131n\u0131n tek nedeninin yapt\u0131klar\u0131 haberler oldu\u011fu, yay\u0131mlanan haberler d\u0131\u015f\u0131nda aleyhlerine herhangi bir delil g\u00f6sterilmedi\u011fi iddialar\u0131nda bulundu\u011fu bildirildi. Gerek\u00e7ede, ba\u015fvurucular\u0131n, tutuklama karar\u0131n\u0131n ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131 ile ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ihlal etti\u011fini ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc de kaydedildi.<\/p>\n
– Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
Gerek\u00e7ede, Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkin olarak, ba\u015fvurucular hakk\u0131nda soru\u015fturman\u0131n halen devam etti\u011fi, bireysel ba\u015fvuruda bulunabilmek i\u00e7in ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmi\u015f olmas\u0131 gerekti\u011finin bildirildi\u011fi aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Bakanl\u0131\u011f\u0131n, bununla birlikte A\u0130HM’in, tutuklu ba\u015fvurucular hakk\u0131nda ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n devam etti\u011fi baz\u0131 durumlarda h\u00fck\u00fcmetin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7 hukuk yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmedi\u011fine ili\u015fkin itiraz\u0131 reddederek esasla birle\u015ftirdi\u011fi kararlar\u0131n\u0131n da bulundu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla “ola\u011fan kanun yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilip t\u00fcketilmedi\u011fi hususunda takdirin Anayasa Mahkemesine ait oldu\u011funu” belirtti\u011fi ifade edildi.<\/p>\n
Gerek\u00e7ede, Bakanl\u0131\u011f\u0131n esasa ili\u015fkin de\u011ferlendirmesinde ise A\u0130HM kararlar\u0131na at\u0131fta bulunularak tutuklama karar\u0131n\u0131n, ba\u015fvurucular\u0131n \u015fikayetleri kapsam\u0131nda ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine yap\u0131lan m\u00fcdahalenin demokratik toplumda zorunlu bir sosyal ihtiya\u00e7 bask\u0131s\u0131ndan kaynaklan\u0131p kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe yap\u0131lan m\u00fcdahale arac\u0131 ile beklenen ama\u00e7 aras\u0131nda makul bir denge bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fine yer verildi\u011fi kaydedildi.<\/p>\n
– Kabul edilebilirlik karar\u0131<\/p>\n
Gerek\u00e7ede, Anayasa Mahkemesinin, ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmi\u015f oldu\u011funu da dikkate alarak tutuklaman\u0131n hukuki olmad\u0131\u011f\u0131na ve bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddialar\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa oy birli\u011fiyle karar verdi\u011fi hat\u0131rlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Bu kapsamda Y\u00fcksek Mahkemenin, ba\u015fvuru konusunun, tutuklaman\u0131n ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ihlal etti\u011fi iddias\u0131 oldu\u011funu belirterek ba\u015fvurucular\u0131n tutuklama karar\u0131na itiraz etmek suretiyle ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131 t\u00fcketmi\u015f olduklar\u0131n\u0131 tespit etti\u011fi bildirildi.<\/p>\n
Gerek\u00e7ede, Anayasa Mahkemesinin, Hidayet Karaca ba\u015fvurusunda tutuklama tedbirinin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerindeki etkisini soru\u015fturma ve kovu\u015fturman\u0131n sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131 beklemeden inceledi\u011fi ancak tutuklaman\u0131n hukukili\u011fi y\u00f6n\u00fcnden sorun g\u00f6rmedi\u011fi i\u00e7in ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin iddiay\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemez buldu\u011fu hat\u0131rlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
A\u0130HM’in de “Nedim \u015eener\/T\u00fcrkiye” ve “\u015e\u0131k\/T\u00fcrkiye” kararlar\u0131nda tutuklama tedbirinin ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine etkisine ili\u015fkin iddialar\u0131n\u0131, soru\u015fturma ve kovu\u015fturma a\u015famalar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 aramadan de\u011ferlendirdi\u011fi vurgulanan gerek\u00e7ede, h\u00fck\u00fcmetin ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmedi\u011fine ili\u015fkin itiraz\u0131n\u0131n da A\u0130HM taraf\u0131ndan reddedildi\u011fi belirtildi. Gerek\u00e7ede, bu konuya Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde de yer verildi\u011fi aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Ba\u015fvurunun kabul edilebilirli\u011fine ili\u015fkin incelemenin, ba\u015fvurucular hakk\u0131nda soru\u015fturma ve kovu\u015fturma yap\u0131lmas\u0131yla yarg\u0131laman\u0131n muhtemel sonu\u00e7lar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak tutuklaman\u0131n hukukili\u011fi ve tutuklama tedbirinin ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri \u00fczerindeki etkisiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu vurgulanan gerek\u00e7ede, “\u0130nceleme, ba\u015fvurucular hakk\u0131nda derece mahkemesinde devam eden davan\u0131n esas\u0131na ili\u015fkin olmay\u0131p, ba\u015fvuru konusu haberlerin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n su\u00e7 olu\u015fturup olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapsamamaktad\u0131r” denildi.<\/p>\n
– Ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131<\/p>\n
Gerek\u00e7ede, ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkin yap\u0131lan de\u011ferlendirmede, Anayasa’n\u0131n 19. maddesi uyar\u0131nca bir ki\u015finin tutuklanabilmesinin, \u00f6ncelikle su\u00e7 i\u015fledi\u011fi hususunda “kuvvetli belirti” bulunmas\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu, bunun tutuklama tedbirinin olmazsa olmaz \u015fartlar\u0131ndan say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kaydedildi.<\/p>\n
A\u011f\u0131r bir koruma tedbiri olan tutuklaman\u0131n, ancak daha hafif ba\u015fka bir tedbirin bireyin ve kamunun yarar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in yeterli olmayaca\u011f\u0131n\u0131n ortaya konulmas\u0131yla makul kabul edilebilece\u011fi de\u011ferlendirilen gerek\u00e7ede, \u015fu tespitler yap\u0131ld\u0131:<\/p>\n
“Bu ba\u011flamda ki\u015finin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 i\u00e7in su\u00e7un i\u015flendi\u011fine dair kuvvetli belirtinin olmas\u0131 tutuklama tedbirinin uygulanabilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Tutuklama tedbiri somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda ‘gerekli’ de olmal\u0131d\u0131r. Bu, Anayasa’n\u0131n 13. maddesinde d\u00fczenlenen temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctleri aras\u0131nda say\u0131lan ‘\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck’ ilkesinin unsurlar\u0131ndan biri olan ‘gereklilik’ unsurunun da bir sonucudur. Ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edilip edilmedi\u011fine ili\u015fkin anayasal denetimin, \u00f6ncelikle Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda tutuklama tedbirine ba\u015fvurman\u0131n zorunlu ko\u015fullar\u0131 aras\u0131nda say\u0131lan su\u00e7un i\u015flendi\u011fine dair ‘kuvvetli belirti’ bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 hususunda yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Bu denetim, ba\u015fvurunun konusunun tutuklama tedbiri oldu\u011fu ve ba\u015fvurucular hakk\u0131nda halen devam eden bir yarg\u0131lama bulundu\u011fu g\u00f6zetilerek, tutuklama karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esinde kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesini g\u00f6steren somut olgular\u0131n g\u00f6sterilip g\u00f6sterilmedi\u011fiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak yap\u0131lacakt\u0131r.”<\/p>\n
Ba\u015fvurucular\u0131n tutuklanmas\u0131 karar\u0131na esas al\u0131nan temel olgunun, durdurulan ve aranan t\u0131rlar\u0131 konu alan iki haberin Cumhuriyet gazetesinde yay\u0131mlanmas\u0131 oldu\u011fu belirtilen gerek\u00e7ede, \u015fu de\u011ferlendirmelere yer verildi:<\/p>\n
“Tutuklama kararlar\u0131nda isnat edilen su\u00e7lara ili\u015fkin olarak mevcut delil durumunun tutuklama i\u00e7in yeterli oldu\u011fu belirtilmi\u015f ise de an\u0131lan haberler d\u0131\u015f\u0131nda somut herhangi bir delilden bahsedilmemi\u015ftir. Ba\u015fvurucular, ba\u015fvuru konusu haberlerde yer alan foto\u011fraflar\u0131 ve bilgileri ‘silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olmaks\u0131z\u0131n bilerek ve isteyerek yard\u0131m etme’ amac\u0131yla yay\u0131mlamak ve ‘siyasal veya askeri casusluk maksad\u0131yla’ temin etmek ve a\u00e7\u0131klamakla su\u00e7lanm\u0131\u015flar ve tutuklanm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak tutuklama karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esinde s\u00f6z konusu haberlerin ‘siyasal veya askeri casusluk maksad\u0131yla’ yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesine ba\u015fvuruculara isnat edilebilecek hangi somut olgulardan hareketle ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015ft\u0131r. Tutuklama gerek\u00e7esinde ‘silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olmaks\u0131z\u0131n bilerek ve isteyerek yard\u0131m etme’ su\u00e7una ili\u015fkin kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesi y\u00f6n\u00fcnden ise ba\u015fvurucular\u0131n, yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 haberlerin ‘hakk\u0131nda soru\u015fturma devam eden ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc ile ilgili oldu\u011funu mesleki durumlar\u0131 itibar\u0131yla bilmeleri gerekti\u011fi’ kanaati d\u0131\u015f\u0131nda somut bir olgu g\u00f6sterilmemi\u015ftir. \u00d6te yandan onalt\u0131 ay \u00f6nce ba\u015fka bir gazetede yay\u0131mlanan ve foto\u011frafla desteklenen bir habere benzer hususlar\u0131 i\u00e7eren haberlerin daha sonra ba\u015fvurucular taraf\u0131ndan yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan olu\u015fturdu\u011fu sak\u0131ncan\u0131n devam edip etmedi\u011finin tutuklama tedbirlerin gerek\u00e7esinde g\u00f6sterilmemesi de \u00f6nemlidir.”<\/p>\n
– “\u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi kapsam\u0131nda gerekli olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmeli”<\/p>\n
Gerek\u00e7ede, tutuklama tedbirinin Anayasa’n\u0131n 13. maddesindeki \u00f6l\u00e7\u00fctlerden biri olan “\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck” ilkesi kapsam\u0131nda gerekli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi kaydedildi.<\/p>\n
Ba\u015fvuruculardan Can D\u00fcndar taraf\u0131ndan 29 May\u0131s 2015 tarihinde yay\u0131mlanan haberin, milli g\u00fcvenli\u011fe ili\u015fkin oldu\u011fu ve yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne yard\u0131m niteli\u011fi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilerek i\u00e7eri\u011fine internet \u00fczerinden eri\u015fimin engellenmesi talebinde bulunuldu\u011fu ve bunun kabul edildi\u011fi hat\u0131rlat\u0131lan gerek\u00e7ede, daha sonra 12 Haziran 2015 tarihinde di\u011fer ba\u015fvurucu Erdem G\u00fcl’\u00fcn haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 haberin gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n
Soru\u015fturman\u0131n ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n duyuruldu\u011fu tarih ile ba\u015fvurucular\u0131n ifadeleri al\u0131nmak \u00fczere \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131klar\u0131 tarih aras\u0131nda ge\u00e7en yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ayl\u0131k s\u00fcrede Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan ba\u015fvurucular\u0131n ifadelerinin al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131, ba\u015fvuruculara y\u00f6nelik g\u00f6zalt\u0131 ya da tutuklama gibi tedbirlere ba\u015fvurulmad\u0131\u011f\u0131 aktar\u0131lan gerek\u00e7ede, bu s\u00fcre i\u00e7inde ba\u015fvurucular\u0131n at\u0131l\u0131 su\u00e7lar\u0131 i\u015flediklerine dair, yay\u0131mlanan haberler d\u0131\u015f\u0131nda, hangi delillere ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n da ifade s\u0131ras\u0131nda sorulan sorulardan ve tutuklama gerek\u00e7elerinden anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 bildirildi.<\/p>\n
Gerek\u00e7ede, “Bu ba\u011flamda kamuoyunda yo\u011fun tart\u0131\u015fmalara neden olan bir olaya ili\u015fkin benzer haberlerin aylar \u00f6nce yay\u0131mlanm\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6zetilmeksizin, ba\u015fvuru konusu haberler \u00fczerine soru\u015fturma ba\u015flat\u0131lmas\u0131ndan yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ay ge\u00e7tikten sonra ba\u015fvurucular hakk\u0131nda tutuklama tedbirinin uygulanmas\u0131n\u0131n neden ‘gerekli’ oldu\u011fu, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinden ve tutuklama karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7elerinden anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak Anayasa Mahkemesi, tutuklama i\u00e7in aranan ‘kuvvetli belirti’ ve ‘gereklilik’ ko\u015fullar\u0131n\u0131n gerek\u00e7elendirilmemi\u015f olmas\u0131 nedenleriyle Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine oy \u00e7oklu\u011fuyla karar vermi\u015ftir” denildi.<\/p>\n
– \u0130fade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fi iddias\u0131<\/p>\n
Gerek\u00e7ede, ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkin yap\u0131lan de\u011ferlendirmede de “Ba\u015fvuruculara Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda y\u00f6neltilen sorular ve haklar\u0131nda verilen tutuklama karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7elerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fvurucular\u0131n gazetede haber yay\u0131mlama d\u0131\u015f\u0131nda haklar\u0131ndaki su\u00e7lamalara temel te\u015fkil edecek ba\u015fkaca bir olgudan bahsedilmemektedir” denildi.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, ba\u015fvurucular hakk\u0131nda uygulanan tutuklama tedbirinin, haberlerin i\u00e7eri\u011finden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ayr\u0131ca ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine y\u00f6nelik bir m\u00fcdahale olu\u015fturdu\u011funun anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kaydedilen gerek\u00e7ede, A\u0130HM’in de “Nedim \u015eener\/T\u00fcrkiye” ve “\u015e\u0131k\/T\u00fcrkiye” kararlar\u0131nda tutuklama tedbirinin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale olu\u015fturdu\u011funu kabul etti\u011fi hat\u0131rlat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere y\u00f6nelik her m\u00fcdahalenin, tek ba\u015f\u0131na ilgili hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn ihlali sonucunu do\u011furmayaca\u011f\u0131na i\u015faret edilen gerek\u00e7ede, bir m\u00fcdahalenin ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ihlal edip etmedi\u011finin belirlenebilmesi i\u00e7in m\u00fcdahalenin kanunilik, me\u015fru ama\u00e7, demokratik toplum d\u00fczeninde gerekli olma ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck kriterlerine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da incelenmesi gerekti\u011fi vurguland\u0131. Gerek\u00e7ede, m\u00fcdahalenin, 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu ile 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu’nun ilgili maddelerinde kanuni dayanaklar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu konusunda teredd\u00fct bulunmad\u0131\u011f\u0131 ifade edildi.<\/p>\n
Anayasa’n\u0131n 26. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 ile 28. maddesinin be\u015finci f\u0131kras\u0131na g\u00f6re ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin “milli g\u00fcvenlik”, “su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi”, “su\u00e7lular\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131”, “devlet s\u0131rr\u0131 olarak usul\u00fcnce belirtilmi\u015f bilgilerin a\u00e7\u0131klanmamas\u0131” ve “devlete ait gizli bilgilerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi” ama\u00e7lar\u0131yla s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Tutuklama karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esinde belirtilen nedenler ve isnat edilen su\u00e7lar\u0131n niteli\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ba\u015fvurucular\u0131n tutuklanmalar\u0131yla ula\u015f\u0131lmak istenen amac\u0131n Anayasa’da yer alan s\u0131n\u0131rlama sebepleriyle uyumlu oldu\u011funun anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilen gerek\u00e7ede, m\u00fcdahalenin ihlal olu\u015fturmamas\u0131 i\u00e7in sadece kanuni dayana\u011f\u0131n ve me\u015fru amac\u0131n bulunmas\u0131n\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 tespiti yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Ba\u015fvuruculara uygulanan tutuklama tedbirinin ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlalini olu\u015fturup olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in somut olay\u0131n demokratik toplum d\u00fczeninde gerekli olma ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ko\u015fullar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden de incelenmesi gerekti\u011fi kaydedilen gerek\u00e7ede, Anayasa Mahkemesinin bu incelemeyi tutuklama s\u00fcreci ve tutuklama karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi \u00fczerinden yapaca\u011f\u0131 aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Gerek\u00e7ede, \u015funlar kaydedildi:<\/p>\n
“Ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131 kapsam\u0131nda yap\u0131lan tespitler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ve isnat edilen su\u00e7lamalara temel olarak g\u00f6sterilen tek olgunun ba\u015fvuruya konu haberlerin yay\u0131mlanmas\u0131 oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde hukukilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamayan tutuklama gibi a\u011f\u0131r bir tedbir, ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri bak\u0131m\u0131ndan demokratik bir toplumda gerekli ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir m\u00fcdahale olarak kabul edilemez.<\/p>\n
Ayr\u0131ca benzer bir haberin ba\u015fka bir gazetede 16 ay \u00f6nce yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilmeden ve ba\u015fvuruya konu haberle ilgili soru\u015fturma ba\u015flat\u0131lmas\u0131ndan yakla\u015f\u0131k alt\u0131 ay ge\u00e7tikten sonra ba\u015fvurucular hakk\u0131nda tutuklama tedbirine ba\u015fvurularak ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine m\u00fcdahale edilmesinin hangi ‘zorlay\u0131c\u0131 toplumsal ihtiya\u00e7’tan kaynakland\u0131\u011f\u0131 ve milli g\u00fcvenli\u011fin korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan demokratik toplum d\u00fczeninde gerekli oldu\u011fu, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinden ve tutuklama karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7elerinden anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6te yandan A\u0130HM’in Nedim \u015eener\/T\u00fcrkiye ve \u015e\u0131k\/T\u00fcrkiye kararlar\u0131nda belirtilen ilkeler de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yay\u0131mlanan haberler d\u0131\u015f\u0131nda herhangi bir somut olgu ortaya konulmadan ve gereklili\u011fine ili\u015fkin gerek\u00e7eler g\u00f6sterilmeden tutuklama tedbiri uygulanmas\u0131n\u0131n ba\u015fvurucular ve genel olarak bas\u0131n \u00fczerinde cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir etki do\u011furabilece\u011fi de a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sonu\u00e7 olarak Anayasa Mahkemesi ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fine oy \u00e7oklu\u011fuyla karar vermi\u015ftir.”<\/p>\n
\u00c7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmayan Anayasa Mahkemesi \u00fcyeleri Hicabi Dursun, Kadir \u00d6zkaya ve R\u0131dvan G\u00fcle\u00e7, ayr\u0131 ayr\u0131 kar\u015f\u0131 oy yaz\u0131s\u0131 yazd\u0131.<\/p>\n
Hicabi Dursun, kar\u015f\u0131 oy gerek\u00e7esinde, kamuoyunda “M\u0130T t\u0131rlar\u0131” olarak adland\u0131r\u0131lan olaylarla ilgili a\u00e7\u0131lan soru\u015fturmalar ve devam eden yarg\u0131lamalar\u0131n, daha \u00f6nce haber yap\u0131lm\u0131\u015f bir hususun yeniden haber yap\u0131lmas\u0131 gibi basit bir durum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu\u011funu belirtti.<\/p>\n
Somut olaydaki soru\u015fturman\u0131n bu a\u015famas\u0131nda mahkemelerin tutuklama ve itiraz \u00fczerine verdikleri kararlar\u0131n gerek\u00e7esi incelendi\u011finde kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin ve tutuklama nedenlerinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6ylenemeyece\u011fini ifade eden Hicabi Dursun, sorumlu gazetecilik anlay\u0131\u015f\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde kamu yarar\u0131na veya kamusal tart\u0131\u015fmalara katk\u0131 sa\u011flayabilece\u011fi de\u011ferlendirilen haber ve fikirlerin halka ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n, gazetecinin g\u00f6revi oldu\u011funa ancak gazetecinin bu g\u00f6revini yerine getirirken gazetecilik ahlak\u0131 temelinde hareket etmesi gerekti\u011fine i\u015faret etti.<\/p>\n
Dursun, “Milli g\u00fcvenlik gibi \u00e7ok hassas konuda gazetecilerin yapaca\u011f\u0131 haberlere y\u00f6nelik devletin s\u0131n\u0131rlama getirmesi ve bu ba\u011flamda baz\u0131 haberlerin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n kamu otoritelerince engellenmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ba\u015fvurucular\u0131n tutukland\u0131klar\u0131 eylemlerin, 16 ay \u00f6nce haber konusu yap\u0131lm\u0131\u015f ve kamuoyunda tart\u0131\u015f\u0131lmak suretiyle ‘gizli’ olma niteli\u011fini kaybetmi\u015f bir hususta yeniden haber yap\u0131lmas\u0131 \u015feklinde kabul edilerek ba\u015fvurunun de\u011ferlendirilmesi, indirgemeci bir yakla\u015f\u0131m\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Tutuklama konusu olaylar\u0131n ve buna ili\u015fkin delillerin, yarg\u0131lama makamlar\u0131n\u0131n olaylar\u0131 de\u011ferlendirme bi\u00e7imleriyle ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini de vurgulayan Dursun, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Olaylar\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olan ve kamuoyunda ‘M\u0130T t\u0131rlar\u0131’ soru\u015fturmas\u0131 olarak bilinen yarg\u0131lama s\u00fcreci, \u00fclkenin Suriye s\u0131n\u0131r\u0131nda ya\u015fanan ve halen g\u00fcncelli\u011fini koruyan d\u0131\u015f politika dengesi ve bununla do\u011frudan ilgili olan haber konusu olaylar\u0131n soru\u015fturma dosyalar\u0131 ile ilgili k\u0131s\u0131tlama karar\u0131 verilmi\u015f olmas\u0131, k\u0131s\u0131tlama karar\u0131ndan ba\u015fvurucular\u0131n haberdar olduklar\u0131n\u0131n kendi beyanlar\u0131 ile sabit olmas\u0131, haberin verili\u015f zaman\u0131 ve i\u00e7eri\u011findeki ifadeler gibi hususlar, tutuklamaya konu haberin niteli\u011finin belirlenmesinde etkili olacakt\u0131r. Bu tespitler ve ‘milli g\u00fcvenlik’ s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda, ba\u015fvurucular\u0131n iddialar\u0131 de\u011ferlendirilirken, 16 ay sonra ikinci kez yay\u0131nlanan ve tutuklamaya konu olan haberin, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda korunmas\u0131 gereken bir ifade bi\u00e7imi oldu\u011fu sonucuna var\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan incelemenin, yeterli irdelemeleri b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131ran bir inceleme oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle ba\u015fvurucular\u0131n ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131 ile ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edilmedi\u011fine karar verilmesi gerekti\u011fi kanaatine vard\u0131\u011f\u0131mdan aksi y\u00f6ndeki \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yorum.”<\/p>\n
– \u00dcye R\u0131dvan G\u00fcle\u00e7’in kar\u015f\u0131 oy gerek\u00e7esi<\/p>\n
\u00c7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmayan \u00fcye R\u0131dvan G\u00fcle\u00e7 de kar\u015f\u0131 oy yaz\u0131s\u0131nda, ba\u015fvurucular\u0131n bas\u0131n ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi yayma haklar\u0131n\u0131n da ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrmelerinin, premat\u00fcre (\u015fartlar\u0131 olu\u015fmam\u0131\u015f) bir yakla\u015f\u0131m oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n
Ba\u015fvurucular hakk\u0131ndaki tutuklama kararlar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esinde, gazete ve internet sitesinde yer alan haber ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin gazetecilik faaliyeti kapsam\u0131nda, kamunun haber alma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden \u00e7ok, FET\u00d6\/PDY silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir faaliyet oldu\u011funun iddia edildi\u011fini aktaran G\u00fcle\u00e7, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Bu iddia kar\u015f\u0131s\u0131nda somut ba\u015fvuruyu ilk tutuklamaya itiraz d\u0131\u015f\u0131nda, bas\u0131n ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda ele alman\u0131n, y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte olan kovu\u015fturmay\u0131 etkileme, delillerin de\u011ferlendirilmesinde mahkemenin takdir yetkisini daraltma sonucuna yol a\u00e7abilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ba\u015fvuruculara isnat edilen eylemlerin su\u00e7 olu\u015fturup olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131, bas\u0131n ve ifade h\u00fcrriyeti kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen gazetecilik faaliyeti say\u0131l\u0131p say\u0131lamayaca\u011f\u0131, yap\u0131lacak yarg\u0131lama sonucunda toplanan delillere g\u00f6re davaya bakan mahkemece belirlenebilir. Mahkemelerin takdir yetkisi kapsam\u0131nda olan hususlarda Anayasa Mahkemesinin maddi vak\u0131aya y\u00f6nelik de\u011ferlendirmelerde bulunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.”<\/p>\n
Bireysel ba\u015fvuruda bulunabilmek i\u00e7in ola\u011fan kanun yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmi\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fini de hat\u0131rlatan G\u00fcle\u00e7, “Bas\u0131n ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan hen\u00fcz yarg\u0131sal a\u015famalar\u0131 tamamlanmam\u0131\u015f bir uyu\u015fmazl\u0131k, sadece tutukluluk incelemesi kapsam\u0131nda ele al\u0131nabilecek iken geni\u015fletilmi\u015f bir yorum ile incelenip ihlal sonucuna ula\u015f\u0131lmas\u0131 hukuk devleti ilkesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r” de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/p>\n
Ceza soru\u015fturmas\u0131nda ilk tutuklamaya ili\u015fkin kurallar\u0131n Anayasa ve ilgili kanunlarda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 d\u00fczenlendi\u011fini hat\u0131rlatan G\u00fcle\u00e7, ki\u015finin \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve g\u00fcvenlik hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131n\u0131n ancak Anayasa kapsam\u0131nda belirlenen durumlardan herhangi birinin varl\u0131\u011f\u0131 halinde s\u00f6z konusu olabilece\u011fine i\u015faret etti.<\/p>\n
Bir ki\u015finin tutuklanabilmesinin, \u00f6ncelikli olarak su\u00e7 i\u015fledi\u011fi hususunda kuvvetli belirti bulunmas\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu hat\u0131rlatan G\u00fcle\u00e7, halen kovu\u015fturmas\u0131 devam eden ve kamuoyunda M\u0130T t\u0131rlar\u0131 davas\u0131 olarak bilinen davada, FET\u00d6\/PYD silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc mensubu oldu\u011fu iddia edilen baz\u0131 kolluk g\u00f6revlileri ve yarg\u0131 mensuplar\u0131n\u0131n, “silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma”,”devletin g\u00fcvenli\u011fine ve siyasal faaliyetlerine ili\u015fkin bilgileri temin edip if\u015fa etme” ve “T\u00fcrkiye Cumhuriyeti H\u00fck\u00fcmetini ortadan kald\u0131rmaya ve g\u00f6revini yapmas\u0131n\u0131 engellemeye te\u015febb\u00fcs” su\u00e7lar\u0131ndan tutukland\u0131klar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. G\u00fcle\u00e7, isnat edilen bu su\u00e7lar\u0131n, ceza hukukunda ve Anayasa koyucunun belirledi\u011fi ceza siyasetinde en a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren su\u00e7lar kategorisinde yer ald\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etti.<\/p>\n
Hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n en ileri say\u0131lan demokrasilerinde bile milli g\u00fcvenli\u011fe ili\u015fkin kayg\u0131lar s\u00f6z konusu oldu\u011funda bireylerin ve gruplar\u0131n temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine y\u00f6nelik belirli k\u0131s\u0131tlamalar ve \u00f6l\u00e7\u00fclerin getirildi\u011finin g\u00f6r\u00fclece\u011fini kaydeden G\u00fcle\u00e7, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Somut olay \u00e7er\u00e7evesinde, T\u00fcrk devletinin Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131na ait oldu\u011fu \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen t\u0131rlar\u0131n, niteli\u011fi hakk\u0131nda ku\u015fku duyulan bir ihbar ile durdurularak, ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 malzemelerin de\u015fifre edilmesi ve daha sonra T\u00fcrk ve d\u00fcnya kamuoyuna T\u00fcrk devletinin milli g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrecek \u015fekilde konunun yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131, adli mercilerin savlar\u0131ndan anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Devletlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesinin teminat\u0131 olan milli g\u00fcvenli\u011fi ile ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131 gere\u011fi kendi co\u011frafi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde veya d\u0131\u015f\u0131nda benzer faaliyetler y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri bilinmektedir. Bu faaliyetlere ili\u015fkin bilgi ve belgelerin g\u00f6rsel ve sosyal medyada yay\u0131mlanmas\u0131 devlet otoriteleri taraf\u0131ndan kabul edilemez bir durum olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00fcm d\u00fcnyada ‘Wikileaks Belgeleri’ olarak bilinen istihbarat verilerini yay\u0131nlamakla su\u00e7lanan Julian Assange halen Ekvador’un Londra B\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011finde siyasi s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 olarak kalmaktad\u0131r. \u0130ngiltere ve ABD taraf\u0131ndan milli g\u00fcvenli\u011fe ili\u015fkin su\u00e7lamalardan dolay\u0131 yarg\u0131lanmak \u00fczere iadesi talep edilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, Ekvador h\u00fck\u00fcmetince konu uluslararas\u0131 \u00f6rg\u00fctlere ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f ve reddedilmi\u015ftir. Yine ayn\u0131 \u015fekilde ABD vatanda\u015f\u0131 Edward Snowden, Amerikan Ulusal G\u00fcvenlik Ajans\u0131na ait gizli bilgileri bir \u0130ngiliz gazetesine s\u0131zd\u0131rmak su\u00e7lamas\u0131yla y\u00fcz y\u00fcze kalm\u0131\u015f ve \u00fclkesi d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fam\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ve t\u00fcm d\u00fcnyada \u00f6rnekleri \u00e7o\u011falt\u0131labilecek fenomenleri dile getirmekteki ama\u00e7, milli g\u00fcvenlik, devlet s\u0131rr\u0131, ulusal \u00e7\u0131kar ve casusluk olgular\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda istisnas\u0131z t\u00fcm devletlerin belli refleksleri geli\u015ftirdikleri ger\u00e7e\u011fini vurgulamakt\u0131r.”<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00fcle\u00e7, Suriye’de devam eden i\u00e7 sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n, T\u00fcrkiye’nin milli g\u00fcvenli\u011fini ciddi anlamda tehdit eder duruma geldi\u011fini vurgulayarak, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n
“Bu olumsuz etkiler kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti devletinin, milli g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamak, ulusal \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z\u0131 korumak ve b\u00f6lgede ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z ile mazlum halklara yard\u0131m etmek amac\u0131yla gerekli tedbirleri almas\u0131 ve faaliyetleri y\u00fcr\u00fctmesi Anayasa’n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 h\u00fck\u00fcmleri ile 3, 5 ve 6. maddelerinde say\u0131lan devletin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, devletin temel ama\u00e7 ve g\u00f6revleri ile egemenli\u011fin tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 kurallar do\u011frultusunda bir \u00f6dev ve siyasi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckt\u00fcr. Devletin say\u0131lan \u00f6dev ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde ve yine devletin bu t\u00fcr g\u00f6revlerini yerine getirme edimi ile kanunen ba\u011fl\u0131 olan Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131na ait t\u0131rlara ve ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 malzemelere ili\u015fkin haber ve bilgilerin, anayasam\u0131z\u0131n bir\u00e7ok maddesinde ifadesini bulan milli g\u00fcvenlik olgusu ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, ba\u015fvurucular\u0131n bas\u0131n ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fi sonucuna ula\u015fmak, \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda dile getirilen gerek\u00e7elerle m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fclmemektedir.”<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00fcle\u00e7, tutukluluk konusundaki kanun h\u00fck\u00fcmlerinin yorumu ve somut olaylara uygulanmas\u0131n\u0131n da derece mahkemelerinin takdir yetkisi kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. G\u00fcle\u00e7, “Ancak kanun veya Anayasa’ya bariz \u015fekilde ayk\u0131r\u0131 yorumlar ile delillerin takdirinde a\u00e7\u0131k\u00e7a keyfilik bulunmas\u0131 halinde hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ihlaline sebebiyet veren bu t\u00fcr kararlar\u0131n bireysel ba\u015fvuruda incelenmesi gerekir. Aksinin kabul\u00fc bireysel ba\u015fvurunun getirili\u015f amac\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz. Ba\u015fvuruculara isnat edilen eylemlerin su\u00e7 olu\u015fturup olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131, yap\u0131lacak yarg\u0131lama sonucunda toplanan delillere g\u00f6re davay\u0131 g\u00f6recek olan mahkemece belirlenebilir. Keza bu belirlemenin hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 kanun yollar\u0131nda incelenebilir. Bu gerek\u00e7eler do\u011frultusunda ve Anayasa Mahkemesi ile A\u0130HM’in benzer kararlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, sonucu itibariyle hak ihlaline karar verilmesinin uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum” de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/p>\n
– Kadir \u00d6zkaya’n\u0131n kar\u015f\u0131 oy gerek\u00e7esi<\/p>\n
Kadir \u00d6zkaya ise kar\u015f\u0131 oy gerek\u00e7esinde, \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayal\u0131 kararda, tutuklaman\u0131n hukukili\u011fi, Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin anlam ve kapsam\u0131, ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine ili\u015fkin genel ilkeler ile bu haklar\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131rma ko\u015fullar\u0131na ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalara aynen kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak bu ilkelerin somut olaya uygulanmas\u0131 konusunda yap\u0131lan de\u011ferlendirmelere kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n
\u00d6zkaya, Anayasa’da yer alan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ihlal edilmedi\u011fi s\u00fcrece derece mahkemelerinin konuya ili\u015fkin takdirleri ile kararlar\u0131ndaki kanun h\u00fck\u00fcmlerinin yorumlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 ya da maddi veya hukuki hatalara dair hususlar\u0131n bireysel ba\u015fvuru incelemesinde ele al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n
Somut olayda ba\u015fvurucular\u0131n, tutukluluklar\u0131n\u0131n makul s\u00fcreyi a\u015fmas\u0131 durumuna de\u011fil, haklar\u0131nda verilen ilk tutuklama karar\u0131na kar\u015f\u0131 ba\u015fvurduklar\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen \u00d6zkaya, “Bu ba\u011flamda tutukluluk konusundaki kanun h\u00fck\u00fcmlerinin yorumu ve somut olaylara uygulanmas\u0131 derece mahkemelerinin takdir yetkisi kapsam\u0131ndad\u0131r” ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesince, bireysel ba\u015fvuru sisteminin uygulanmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden bu yana ilk tutuklama karar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan t\u00fcm ba\u015fvurularda, ki\u015finin bir su\u00e7 i\u015flemi\u015f olabilece\u011fine ili\u015fkin ciddi belirtilerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeterli olabilece\u011finin kabul edildi\u011fini aktaran \u00d6zkaya, ilk tutuklulu\u011fa ili\u015fkin iddialar bak\u0131m\u0131ndan, tutuklulu\u011fun makul s\u00fcreyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131ndan farkl\u0131 olarak, ciddi belirtilerin varl\u0131\u011f\u0131 ve hukukilik denetimiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir inceleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bariz takdir hatalar\u0131n\u0131n veya a\u00e7\u0131k\u00e7a keyfili\u011fin saptanamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ilk tutuklama karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7elerinin belirlenmesinde mahkemenin takdir yetkisine bir m\u00fcdahalede bulunulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti.<\/p>\n
Bu konuda bu g\u00fcne kadar herhangi bir ihlal karar\u0131 verilmedi\u011fini vurgulayan \u00d6zkaya, s\u00f6z konusu ba\u015fvuru irdelenirken, bunun ilk tutuklama karar\u0131 oldu\u011funun dikkatten \u00e7\u0131kar\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini bildirdi.<\/p>\n
“Milli g\u00fcvenlik” konusunun, gerek T\u00fcrk hukukunda gerek Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinde ve gerekse Amerikan hukukunda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6zel bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc olan bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rland\u0131rma nedenlerinden birisi oldu\u011funu kaydeden \u00d6zkaya, bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ulusal g\u00fcvenlik nedeniyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n devletin ve toplumun korunmas\u0131 kategorisi i\u00e7erisinde bulundu\u011funu anlatt\u0131.<\/p>\n
A\u0130HM’in de milli g\u00fcvenlik kavram\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken \u00fclkelerin kendi konumlar\u0131n\u0131 g\u00f6zard\u0131 etmedi\u011fini, her \u00fclkenin kendi ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterebilece\u011fini kabul etti\u011fini aktaran \u00d6zkaya, bu konuda ulusal makamlara geni\u015f bir takdir alan\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak bu de\u011ferlendirmeyi yaparken asgari bir s\u0131n\u0131r belirledi\u011fini ve milli g\u00fcvenlik gerek\u00e7esiyle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yap\u0131lacak m\u00fcdahalenin hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ispat\u0131n\u0131, milli g\u00fcvenli\u011fe ili\u015fkin gizliliklerin ve endi\u015felerin alenile\u015ftirilmemesi y\u00f6n\u00fcnde kabul edilebilir tedbirler olabilece\u011fini s\u00f6yleyerek devlete y\u00fckledi\u011fini belirtti.<\/p>\n
Kadir \u00d6zkaya, kar\u015f\u0131 oy gerek\u00e7esinde \u015fu de\u011ferlendirmelere yer verdi:<\/p>\n
“Somut olaya konu haberlerle, \u00fclke i\u00e7i toplumsal tart\u0131\u015fmalara katk\u0131 sa\u011flamaktan \u00f6te, haberin konusunun eskimesinin \u00f6nlenerek \u00f6zellikle uluslararas\u0131 alanda s\u00fcrekli g\u00fcndemde tutulmas\u0131n\u0131n ve bu suretle devletin d\u0131\u015f politika alan\u0131ndaki tercihlerinin zora sokulmak suretiyle milli g\u00fcvenlik aleyhine y\u00f6nlendirilmesinin, bir anlamda da devletin su\u00e7lu olarak g\u00f6sterilmesinin ama\u00e7lanm\u0131\u015f olabilece\u011fi, b\u00f6ylece de ‘FET\u00d6\/PDY silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn \u00f6rg\u00fctsel ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda \u00f6rg\u00fcte \u00fcye olmadan bilerek ve isteyerek yard\u0131m etmek’ fiilinin ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olabilece\u011fi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n (ba\u015fvurucular hakk\u0131nda a\u00e7\u0131lacak\/a\u00e7\u0131lan davan\u0131n sonucundan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak) sulh ceza hakiminin ilk tutuklulu\u011fa ili\u015fkin kanaatinin olu\u015fmas\u0131nda dikkate al\u0131nm\u0131\u015f olabilece\u011fi g\u00f6zetilmeden, ba\u015fvuru konusu tutuklama tedbirinin gerek\u00e7esinin yetersizli\u011fi, bu tedbirin uygulanmas\u0131n\u0131n neden gerekli oldu\u011funun somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinden ve tutuklama gerek\u00e7elerinden anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131, tutuklama tedbiri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ba\u015fvurucular\u0131n ifade ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine m\u00fcdahale edilmesinin hangi ‘zorlay\u0131c\u0131 toplumsal ihtiya\u00e7’tan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve milli g\u00fcvenli\u011fin korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan demokratik toplum d\u00fczeninde gerekli oldu\u011funun somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinden ve tutuklama gerek\u00e7elerinden anla\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131s\u0131na var\u0131lmas\u0131 da eksik de\u011ferlendirmeyle var\u0131lan bir sonu\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmaktad\u0131r.”<\/p>\n
Bas\u0131n ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile haber alma ve haber verme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn devleti rahats\u0131z eden konularda da ge\u00e7erli oldu\u011funda ku\u015fku bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten \u00d6zkaya, bununla birlikte, dosyada mevcut bilgi ve belgelerden, gerek tutuklama karar\u0131 verilirken gerekse buna yap\u0131lan itiraz reddedilirken olay\u0131n, salt bir haberin yay\u0131nlanmas\u0131 olarak de\u011ferlendirilmedi\u011fini ifade etti.<\/p>\n
Ba\u015fvurucularca yap\u0131lan itiraz\u0131n ilk tutuklama karar\u0131na ili\u015fkin oldu\u011fu hususu ile somut olay ve olgular g\u00f6zetildi\u011finde, gerek tutuklama karar\u0131n\u0131 veren mahkemenin karar\u0131nda gerekse bu karara yap\u0131lan itiraz\u0131 reddeden mahkemenin karar\u0131nda, kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin varl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak yeterli gerek\u00e7enin bulundu\u011funu savunan \u00d6zkaya, bu nedenle ba\u015fvurucular\u0131n haklar\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fini kaydetti.<\/p>\n
<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Anayasa Mahkemesinin Can D\u00fcndar ve Erdem G\u00fcl ile ilgili ihlal karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esi a\u00e7\u0131kland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":227370,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6155,6667,6805],"tags":[13755,199164,122669],"class_list":["post-227361","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","category-medya","category-turkiye","tag-can-dundar","tag-erdem-gul","tag-s"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227361","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=227361"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/227361\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/227370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=227361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=227361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=227361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}