{"id":234064,"date":"2016-06-24T14:21:52","date_gmt":"2016-06-24T11:21:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=234064"},"modified":"2016-06-24T14:21:52","modified_gmt":"2016-06-24T11:21:52","slug":"sarikamistaki-boz-ayilar-dunyada-tek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/sarikamistaki-boz-ayilar-dunyada-tek\/","title":{"rendered":"Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;taki boz ay\u0131lar d\u00fcnyada tek"},"content":{"rendered":"<h1>Kuzey Do\u011fa Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. \u00c7a\u011fan \u015eekercio\u011flu liderli\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fclen Do\u011fu Anadolu&#8217;nun Yaban Hayat\u0131n\u0131 Ara\u015ft\u0131rma ve Koruma Projesi kapsam\u0131nda, Kars&#8217;\u0131n Sar\u0131kam\u0131\u015f il\u00e7esinde baz\u0131 boz ay\u0131lara uydu vericisi tak\u0131larak yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma, d\u00fcnya literat\u00fcr\u00fcnde g\u00f6\u00e7 eden ilk boz ay\u0131 pop\u00fclasyonunu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/h1>\n<p>Proje kapsam\u0131nda \u015eekercio\u011flu liderli\u011findeki Z\u00fcrih, Kafkas, Zagreb ve Bo\u011fazi\u00e7i \u00fcniversitelerinden ara\u015ft\u0131rmac\u0131larca Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;taki boz ay\u0131 pop\u00fclasyonundan se\u00e7ilen \u00f6rnek ay\u0131lara tak\u0131lan uydu vericilerle ay\u0131lar\u0131n hareketlili\u011fi tespit i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada, Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;taki sar\u0131\u00e7am ormanlar\u0131nda ya\u015fayan boz ay\u0131lar\u0131n, k\u0131\u015f \u00f6ncesi yakla\u015f\u0131k 250 kilometre mesafe katederek Artvin \u015eav\u015fat&#8217;a g\u00f6\u00e7 ettikleri ve k\u0131\u015f uykusu i\u00e7in geri d\u00f6nd\u00fckleri tespit edildi.<\/p>\n<p>Boz ay\u0131larda d\u00fcnya literat\u00fcr\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan g\u00f6\u00e7\u00fc ortaya koyan ara\u015ft\u0131rman\u0131n bilimsel makalesi, \u0130ngiltere&#8217;de Journal of Zoology&#8217;de yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<p>\u015eekercio\u011flu, Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;ta gazetecilere yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Do\u011fu Anadolu\u2019nun Yaban Hayat\u0131n\u0131 Ara\u015ft\u0131rma ve Koruma Projesi kapsam\u0131nda uydu vericileriyle yapt\u0131klar\u0131 takip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli sonu\u00e7lar ortaya koydu\u011funu ifade etti. Projede bug\u00fcne kadar d\u00fczinelerce boz ay\u0131ya uydu vericisi tak\u0131larak yap\u0131lan takiple d\u00fcnyada bug\u00fcne kadar g\u00f6\u00e7 eden ilk boz ay\u0131 pop\u00fclasyonunun ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getiren \u015eekercio\u011flu, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n<p>&#8220;Uydu vericileriyle takip etti\u011fimiz boz ay\u0131lar\u0131n sonbaharda Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;tan \u015eav\u015fat&#8217;a g\u00f6\u00e7 ettiklerini, \u015eav\u015fat&#8217;\u0131n verimli ormanlar\u0131nda meyvelerle ve me\u015fe palamutlar\u0131yla beslenen ay\u0131lar\u0131n ya\u011f depolay\u0131p Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;a d\u00f6n\u00fcp k\u0131\u015f uykusuna yatt\u0131klar\u0131n\u0131 tespit ettik. Bu, 250 kilometrelik bir gidi\u015f d\u00f6n\u00fc\u015f g\u00f6\u00e7\u00fc demek ve bir boz ay\u0131 i\u00e7in etkileyici bir rakam. Yap\u0131lan geni\u015f \u00e7apl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda d\u00fcnyada daha \u00f6nce tespit edilmi\u015f g\u00f6\u00e7 eden bir boz ay\u0131 pop\u00fclasyonuna rastlayamad\u0131k. Yani bunlar d\u00fcnyan\u0131n bilinen ilk g\u00f6\u00e7men boz ay\u0131lar\u0131. Bu da Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;a, Kars&#8217;a, T\u00fcrkiye&#8217;ye nasip oldu. Bu boz ay\u0131lar sonbahar ba\u015f\u0131nda Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;tan \u015eav\u015fat&#8217;\u0131n, Karadeniz&#8217;in, Ka\u00e7karlar\u0131n bereketli daha \u00e7ok ya\u011f\u0131\u015f alan ormanlar\u0131na gidiyor, burada orman alt\u0131 bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcyle \u00f6zellikle me\u015fe palamutlar\u0131yla ve ku\u015fburnu gibi meyvelerle beslenip, ya\u011f depolay\u0131p sonra Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;a tekrar d\u00f6n\u00fcp k\u0131\u015f uykusuna ya\u011flanm\u0131\u015f bir \u015fekilde yat\u0131yorlar. Bu ya\u011f depolar\u0131 olmadan k\u0131\u015f uykusundan sa\u011f \u00e7\u0131kamazlar. Bu g\u00f6\u00e7 250 kilometreyi buluyor. Her sene bir\u00e7ok ay\u0131 bu g\u00f6\u00e7\u00fc ger\u00e7ekle\u015ftiriyor.&#8221;<\/p>\n<p>\u015eekercio\u011flu, ara\u015ft\u0131rman\u0131n, g\u00f6\u00e7 eden ilk ay\u0131 pop\u00fclasyonunun yan\u0131 s\u0131ra do\u011fal hayat\u0131n korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131 ortaya koydu\u011funu ifade etti. Bunlardan birinin Sar\u0131kam\u0131\u015f orman\u0131n\u0131n boz ay\u0131lar i\u00e7in yeterli besin potansiyeline sahip olmad\u0131\u011f\u0131 ve bu nedenle g\u00f6\u00e7 etmek durumunda kald\u0131klar\u0131 oldu\u011funa i\u015faret eden \u015eekercio\u011flu, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>&#8220;Bu g\u00f6\u00e7\u00fcn bize g\u00f6sterdi\u011fi Sar\u0131kam\u0131\u015f orman\u0131 yeterli alana ve besin kaynaklar\u0131na sahip de\u011fil. 328 kilometrekarelik bir orman, fakat en \u00e7ok dola\u015fan boz ay\u0131m\u0131z bir y\u0131lda bin 600 kilometrekareden fazla bir alan kulland\u0131. Ortalama bir boz ay\u0131 birka\u00e7 y\u00fcz kilometrekarelik bir alan kullan\u0131yor, fakat bu 328 kilometrekare ormanda 50&#8217;den fazla boz ay\u0131 bir arada ya\u015famak zorunda. Orman alt\u0131 bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc zay\u0131f ve b\u00f6lge halk\u0131 taraf\u0131ndan yemek, yakacak ve hayvanlar i\u00e7in bir\u00e7ok bitki toplan\u0131yor. B\u00fcy\u00fckba\u015f ve k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f hayvanlar orman i\u00e7inde otlay\u0131p bu bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc daha da tahrip ediyor. Maalesef Ka\u00e7ak a\u011fa\u00e7 kesimi de var.&#8221;<\/p>\n<p>\u015eekercio\u011flu, bu durumun Orman ve Su \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ilk kez 2008&#8217;de teklif ettikleri ve kabul g\u00f6ren Sar\u0131kam\u0131\u015f orman\u0131n\u0131 \u00e7evre do\u011fal ya\u015fam alanlar\u0131yla ba\u011flayacak &#8220;yaban hayat\u0131 koridoru&#8221; olu\u015fturulmas\u0131 projenin do\u011frulu\u011funu ortaya koydu\u011funu dile getirerek, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n<p>&#8220;T\u00fcrkiye&#8217;nin ilk yaban hayat\u0131 koridorunu bakanl\u0131k hayata ge\u00e7iriyor. Bakanl\u0131\u011f\u0131n \u00fc\u00e7 birimi, Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, \u00c7\u00f6lle\u015fme ve Erozyonla M\u00fccadele Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Do\u011fa Koruma Milli Parklar Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc bir arada T\u00fcrkiye&#8217;nin ilk yaban hayat\u0131 koridorunu hayata ge\u00e7irerek, ay\u0131lar\u0131n g\u00f6\u00e7 g\u00fczergah\u0131ndaki Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;tan G\u00fcrcistan s\u0131n\u0131r\u0131na uzanan 162 kilometre uzunlu\u011funda bir alan\u0131 a\u011fa\u00e7land\u0131racaklar. Bu da 28 bin 500 hektarl\u0131k yeni bir muhafaza orman\u0131 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor demektir. Bu alan, T\u00fcrkiye&#8217;nin milli parklar\u0131n\u0131n y\u00fczde 73&#8217;\u00fcnden daha b\u00fcy\u00fck ve buraya milyonlarca a\u011fa\u00e7 dikilecek. Bu sayede Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;tan \u015eav\u015fat&#8217;a g\u00f6\u00e7 eden d\u00fcnyan\u0131n bilinen ilk g\u00f6\u00e7men boz ay\u0131lar\u0131, hi\u00e7 ormandan \u00e7\u0131kmadan y\u0131ll\u0131k g\u00f6\u00e7lerini Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;tan G\u00fcrcistan s\u0131n\u0131r\u0131na kadar tamamlay\u0131p Sar\u0131kam\u0131\u015f&#8217;a geri d\u00f6n\u00fcp k\u0131\u015f uykusuna yatabilecekler.&#8221;<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmada ortaya \u00e7\u0131kan bir sonucun da do\u011fal davran\u0131\u015flar\u0131 bozucu unsurlar nedeniyle baz\u0131 ay\u0131lar\u0131n g\u00f6\u00e7e kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi oldu\u011funu belirten \u015eekercio\u011flu, &#8220;Ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ay\u0131lar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011funun bu g\u00f6\u00e7\u00fc yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Bunun da sebebi Sar\u0131kam\u0131\u015f \u00e7\u00f6pl\u00fc\u011f\u00fc. Besinlerinin \u00e7o\u011funu buradan elde ediyorlar. O y\u00fczden do\u011falar\u0131 bozulmu\u015f durumda. Bu ay\u0131lar pek uza\u011fa gitmeden \u00e7\u00f6pl\u00fckte ya\u011f depolay\u0131p k\u0131\u015f uykusuna yat\u0131yorlar.&#8221; dedi.<\/p>\n<p>\u015eekercio\u011flu, yaban hayat\u0131 koridorunun hayata ge\u00e7irilmesinin bir an \u00f6nce tamamlanmas\u0131n\u0131n ve do\u011fal hayat\u0131 etkileyen d\u0131\u015f etkenlerin \u00f6nlenmesinin \u00f6nemine i\u015faret ederek, &#8220;T\u00fcrkiye&#8217;nin ilk yaban hayat\u0131 koridorunun bir an \u00f6nce tamamlanmas\u0131, Ardahan ve Artvin&#8217;de yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarla birlikte Kars ve Erzurum&#8217;da da a\u011fa\u00e7land\u0131rman\u0131n ba\u015flamas\u0131, Kuzeydo\u011fu Anadolu&#8217;nun yaban hayat\u0131 i\u00e7in kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.&#8221; dedi.<\/p>\n<table width=\"176\">\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"176\"><!-- Error, Advert is not available at this time due to schedule\/geolocation restrictions! --><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kuzey Do\u011fa Derne\u011fi Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. \u00c7a\u011fan \u015eekercio\u011flu liderli\u011finde y\u00fcr\u00fct\u00fclen Do\u011fu Anadolu&#8217;nun Yaban Hayat\u0131n\u0131 Ara\u015ft\u0131rma ve Koruma Projesi kapsam\u0131nda, Kars&#8217;\u0131n Sar\u0131kam\u0131\u015f il\u00e7esinde baz\u0131 boz ay\u0131lara uydu vericisi tak\u0131larak yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma, d\u00fcnya literat\u00fcr\u00fcnde g\u00f6\u00e7 eden ilk boz ay\u0131 pop\u00fclasyonunu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":234065,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6155,5005,6805],"tags":[14616,93891],"class_list":["post-234064","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","category-manset","category-turkiye","tag-kars","tag-sarikamis"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/234064","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=234064"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/234064\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/234065"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=234064"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=234064"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=234064"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}