{"id":267836,"date":"2018-07-27T14:21:18","date_gmt":"2018-07-27T11:21:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=267836"},"modified":"2018-07-27T14:21:18","modified_gmt":"2018-07-27T11:21:18","slug":"duterte-onayladi-moro-muslumanlari-artik-ozerk","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/duterte-onayladi-moro-muslumanlari-artik-ozerk\/","title":{"rendered":"Duterte onaylad\u0131! Moro M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 art\u0131k \u00f6zerk"},"content":{"rendered":"<h2>Filipinler Devlet Ba\u015fkan\u0131 Rodrigo Duterte, Moro M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131na kapsaml\u0131 \u00f6zerklik sa\u011flayan yasay\u0131 onaylad\u0131.<\/h2>\n<p>Mecliste kabul edilerek devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n onay\u0131na sunulan yasa, Duterte taraf\u0131ndan onayland\u0131.<\/p>\n<p>Yasan\u0131n, en erken 90 ve en ge\u00e7 150 g\u00fcn i\u00e7inde Morolar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgede halk oylamas\u0131na sunulmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<p>B\u00f6lge M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n hukuki ve ekonomik kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yasa, n\u00fcfusun yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Mindanao eyaleti \u00e7evresindeki adalara, mevcut \u00f6zerk yap\u0131dan \u00e7ok daha kapsaml\u0131 bir \u00f6zerklik sa\u011flayacak.<\/p>\n<p>Yeni d\u00fczenlemeyle Bangsamoro \u00f6zerk h\u00fck\u00fcmeti kurulacak. B\u00f6lgede dini \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler konusunda ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak \u015eer&#8217;i h\u00fck\u00fcmlerin uygulanaca\u011f\u0131 mahkemeler a\u00e7\u0131labilecek.<\/p>\n<p>Merkezi y\u00f6netim, Mindanao&#8217;daki idari yetkileri Bangsamoro h\u00fck\u00fcmetine devredecek. <\/p>\n<p>Bangsamoro b\u00f6lgesindeki i\u00e7 sular ulusal h\u00fck\u00fcmet ile e\u015f zamanl\u0131 idare edilecek. \u00d6zerk y\u00f6netim enerji kaynaklar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p y\u00f6netimini sa\u011flayacak.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, eski Moro Ulusal Kurtulu\u015f Cephesi (MUKC) ve Moro \u0130slami Kurtulu\u015f Cephesi (M\u0130KC) sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 kolluk kuvvetlerine kat\u0131labilecek.<\/p>\n<p>Lanao del Norte eyaletindeki 6 belediye ve Kotabato eyaletindeki 39 kasaba yap\u0131labilecek bir referandum ile tasar\u0131da kabul edilen b\u00f6lgelere dahil olabilecek.<\/p>\n<p>Filipinler y\u00f6netimi ile M\u0130KC aras\u0131nda 1990&#8217;lar\u0131n sonunda ba\u015flayan ve yakla\u015f\u0131k 15 y\u0131l s\u00fcren bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin ard\u0131ndan 15 Ekim 2012&#8217;de &#8220;\u00c7er\u00e7eve Anla\u015fmas\u0131&#8221; imzalanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bu anla\u015fma \u00fczerine Filipinler&#8217;in g\u00fcneyinde M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Mindanao adas\u0131nda kal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Anla\u015fma \u00e7er\u00e7evesinde Mindanao adas\u0131nda Bangsamoro ismi verilecek \u00f6zerk bir b\u00f6lge kurulmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Daha sonra 28 Mart 2014&#8217;te daha kapsaml\u0131 bir &#8220;Bangsamoro Bar\u0131\u015f Anla\u015fmas\u0131&#8221;, ba\u015fkent Manila&#8217;da Malacanang Saray\u0131 bah\u00e7esinde binden fazla ki\u015finin tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda imzalanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Bangsamoro Temel Yasas\u0131&#8221; anla\u015fmalar\u0131 sonunda 2016 y\u0131l\u0131nda Mindanao ve Sulu Adalar\u0131&#8217;nda belli b\u00f6lgelerde \u00f6zerk y\u00f6netime ge\u00e7ilmesi kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bangsamoro&#8217;daki b\u00f6lgesel h\u00fck\u00fcmete daha fazla \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tan\u0131yan anla\u015fmaya g\u00f6re, Bangsamoro \u00f6zerk h\u00fck\u00fcmetinin kendi b\u00fct\u00e7esi ile polis g\u00fcc\u00fcne sahip olmas\u0131 ve b\u00f6lgede se\u00e7imlerin 2016&#8217;de yap\u0131lmas\u0131 karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ancak aradan ge\u00e7en s\u00fcre zarf\u0131nda, Moro M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n uzun s\u00fcredir bekledikleri kendi kendilerini y\u00f6netmelerine olanak tan\u0131yacak \u00f6zerk y\u00f6netim bir t\u00fcrl\u00fc sa\u011flanamam\u0131\u015f, \u00e7at\u0131\u015fmalar nedeniyle b\u00f6lgede bar\u0131\u015fa y\u00f6nelik ad\u0131mlarla birlikte &#8220;Bangsamoro Temel Yasas\u0131&#8221; konusundaki g\u00f6r\u00fc\u015fmeler ask\u0131ya al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>M\u0130KC, bar\u0131\u015f anla\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda 16 Haziran 2015&#8217;te silah b\u0131rakmaya ba\u015flam\u0131\u015f, ancak Filipinler Senatosu&#8217;nun 2016&#8217;da se\u00e7im \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 nedeniyle tatile girmeden \u00f6nce \u00fclkenin g\u00fcneyinde kal\u0131c\u0131 bar\u0131\u015f\u0131 tesis edecek Bangsamoro Temel Yasas\u0131&#8217;n\u0131 kabul etmemesi bar\u0131\u015f s\u00fcrecini baltalam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Filipinler Devlet Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na Rodrigo Duterte&#8217;nin se\u00e7ilmesiyle ise 2016&#8217;da taraflar bar\u0131\u015f i\u00e7in m\u00fczakere masas\u0131na oturmu\u015f ve bar\u0131\u015f s\u00fcreci h\u0131zlanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Morolar<br \/>\nFilipinler&#8217;in Mindanao, Palawan ve Sulu tak\u0131madalar\u0131yla di\u011fer g\u00fcney adalar\u0131nda ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcman topluluklar Morolar ismiyle an\u0131l\u0131yor. <\/p>\n<p>Filipinler n\u00fcfusunun yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 11&#8217;ini olu\u015fturan, ya\u015fam bi\u00e7imleri nedeniyle \u00f6n yarg\u0131lara maruz kalan ve ihmal edilen Morolar, \u0130slamiyeti 14. y\u00fczy\u0131lda kabul etti.<\/p>\n<p>Bangsamoro veya Bangsa Moro olarak da adland\u0131r\u0131lan Morolar, Filipinler&#8217;de Katolik olmayan en b\u00fcy\u00fck ikinci grubu olu\u015fturuyor ve i\u00e7inde 13 farkl\u0131 dil konu\u015fan etnik unsuru bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. <\/p>\n<p>Irksal ve k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan Filipinlilerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle ortak k\u00f6keni payla\u015fan Morolar, y\u00fczy\u0131llarca s\u00f6m\u00fcrgeci \u0130spanyollar ile Amerikal\u0131lara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele verdi. 20. y\u00fczy\u0131la kadar kendi ba\u011f\u0131ms\u0131z devletlerinde ya\u015fayan Morolar, 1946&#8217;da ABD s\u00f6m\u00fcrge y\u00f6netimi taraf\u0131ndan H\u0131ristiyan Filipinler idaresine b\u0131rak\u0131l\u0131nca ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n<p>Moro halk\u0131 bu tarihten itibaren ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 yeniden elde etmek i\u00e7in siyasi m\u00fczakere yollar\u0131n\u0131 kullanmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Siyasi m\u00fczakerelerin sonu\u00e7 vermemesi ve M\u00fcsl\u00fcman halk\u0131 hedef alan sald\u0131r\u0131lar\u0131n etnik temizli\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, Morolar\u0131n kendilerini korumak amac\u0131yla 1970&#8217;li y\u0131llarda silahl\u0131 m\u00fccadele karar\u0131 almas\u0131na neden oldu.<\/p>\n<p>Filipinler devleti ile Morolu M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda 40 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir devam eden \u00e7at\u0131\u015fmalarda 120 binden fazla ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti, 2 milyon ki\u015fi m\u00fclteci durumuna d\u00fc\u015ft\u00fc. <\/p>\n<p>Moro halk\u0131n\u0131n n\u00fcfusu bug\u00fcn 10 milyonun \u00fczerinde. Morolar\u0131n en yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeler Maguindanao, Lanao del Sur, Sulu, Tawi Tawi ve Basilan olarak s\u0131ralan\u0131yor.<\/p>\n<p>Moro ifadesi, etimolojik olarak &#8220;Moor (Fasl\u0131)&#8221; kelimesinden t\u00fcrerken, &#8220;Moor&#8221; da kuzeydo\u011fu Afrika&#8217;da eski Roma&#8217;n\u0131n Moritanya vilayetinde ya\u015fayanlar i\u00e7in kullan\u0131lan Latince &#8220;Mauru&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcnden geliyor. Bug\u00fcn bu b\u00f6lgede Cezayir, Moritanya ve Fas bulunuyor.<\/p>\n<p>\u0130slamiyet, Filipinler&#8217;deki adalara Arap Yar\u0131madas\u0131&#8217;ndan ticaret yollar\u0131 \u00fczerinden gelirken, daha sonra yerli halkla evlenen M\u00fcsl\u00fcman tacirler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00fclkenin g\u00fcneyinde yay\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Tarih\u00e7iler, 1280 y\u0131l\u0131nda Sulu tak\u0131madas\u0131na ayak basan Tuan Ma\u015fhaika&#8217;n\u0131n burada evlenip ilk M\u00fcsl\u00fcman toplulu\u011fu kurdu\u011funu kabul ediyor. Ma\u015fhaika&#8217;n\u0131n ard\u0131ndan 14. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda b\u00f6lgeye gelen Kerim-\u00fcl Mahdum&#8217;un M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli yere sahip oldu\u011fu ifade ediliyor. <\/p>\n<p>\u0130slamiyet 15. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortas\u0131na gelindi\u011finde k\u0131y\u0131 b\u00f6lgelerinden da\u011fl\u0131k ve i\u00e7 kesimlere yay\u0131l\u0131rken, b\u00f6lgede \u0130slami e\u011fitim zamanla kurumsalla\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<!-- Error, Advert is not available at this time due to schedule\/geolocation restrictions! -->\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Filipinler Devlet Ba\u015fkan\u0131 Rodrigo Duterte, Moro M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131na kapsaml\u0131 \u00f6zerklik sa\u011flayan yasay\u0131 onaylad\u0131. Mecliste kabul edilerek devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n onay\u0131na sunulan yasa, Duterte taraf\u0131ndan onayland\u0131. Yasan\u0131n, en erken 90 ve en ge\u00e7 150 g\u00fcn i\u00e7inde Morolar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgede halk oylamas\u0131na sunulmas\u0131 gerekiyor. B\u00f6lge M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n\u0131n hukuki ve ekonomik kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yasa, n\u00fcfusun yo\u011fun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Mindanao eyaleti \u00e7evresindeki &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":267837,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6769,6665,6155,5005],"tags":[4312,209370],"class_list":["post-267836","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-asya","category-dunya","category-gundem","category-manset","tag-filipinler","tag-rodrigo-duterte"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/267836","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=267836"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/267836\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/267837"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=267836"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=267836"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=267836"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}