{"id":269680,"date":"2018-09-26T10:44:27","date_gmt":"2018-09-26T07:44:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=269680"},"modified":"2018-09-26T10:44:27","modified_gmt":"2018-09-26T07:44:27","slug":"trans-yag-gitti-risk-azaldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/trans-yag-gitti-risk-azaldi\/","title":{"rendered":"Trans ya\u011f gitti risk azald\u0131"},"content":{"rendered":"<h2>Genellikle kraker, \u00e7ikolata, kek, bisk\u00fcvi, mayonez, i\u015flenmi\u015f ve paketli g\u0131dalarda bulunan trans ya\u011flar\u0131 yasaklayan \u00fclkelerde, kalp ve damar hastal\u0131klar\u0131, tip 2 diyabet ve karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 6 azald\u0131\u011f\u0131 bildirildi.<\/h2>\n<p>Hacettepe \u00dcniversitesi (H\u00dc) T\u0131p Fak\u00fcltesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi ve Avrupa Endokrinoloji Derne\u011fi Y\u00f6neticisi Prof. Dr. Okan B\u00fclent Y\u0131ld\u0131z, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Kanada Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131&#8217;nca ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde hidrojenize edilmi\u015f (PHO) yapay trans ya\u011flar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n resmen yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu kapsama \u00fclke i\u00e7inde \u00fcretilen g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinin yan\u0131 s\u0131ra ithal g\u0131dalar\u0131n da dahil edildi\u011fini an\u0131msatt\u0131.<\/p>\n<p>Trans ya\u011flar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n Amerika Birle\u015fik Devletleri&#8217;nde de yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan Y\u0131ld\u0131z, bu ya\u011flar\u0131n ba\u015fta kalp ve damar hastal\u0131klar\u0131 olmak \u00fczere aralar\u0131nda tip 2 diyabet ve karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131n\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 kronik metabolik hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fme riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Global hastal\u0131k y\u00fck\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n, end\u00fcstriyel trans ya\u011flar\u0131n fazla t\u00fcketiminin d\u00fcnyada her y\u0131l 540 milyon \u00f6l\u00fcme neden oldu\u011funu ortaya koydu\u011funu ifade eden Y\u0131ld\u0131z, trans ya\u011flar\u0131n, doymam\u0131\u015f bitkisel ya\u011flara end\u00fcstriyel i\u015flemlerle k\u0131smi olarak hidrojen eklenip kat\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131ndan elde edildi\u011fini anlatt\u0131.<\/p>\n<p>Y\u0131ld\u0131z, trans ya\u011flar\u0131n zeytin ya\u011f\u0131 gibi doymam\u0131\u015f bitkisel ya\u011flara g\u00f6re daha ucuz ve uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc oldu\u011funu aktaran Y\u0131ld\u0131z, &#8220;Yapay trans ya\u011flar, kraker, \u00e7ikolata, kek, bisk\u00fcvi, mayonez, haz\u0131r patates k\u0131zartmas\u0131 ve daha pek \u00e7ok i\u015flenmi\u015f ve paketli g\u0131dada bulunmaktad\u0131r. Trans ya\u011f i\u00e7eren \u00fcr\u00fcnlerin etiketlerinde &#8216;hidrojenize nebati ya\u011f&#8217; ya da &#8216;hidrojenize bitkisel ya\u011f&#8217; ifadesi yer al\u0131r.&#8221; bilgisini verdi.<\/p>\n<p>Prof. Dr. Y\u0131ld\u0131z, trans ya\u011flar\u0131n insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na etkisine ili\u015fkin \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ederek, &#8220;1990&#8217;l\u0131 y\u0131llardan itibaren trans ya\u011f t\u00fcketiminin LDL (k\u00f6t\u00fc) kolesterol d\u00fczeylerini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve HDL (iyi) kolesterol d\u00fczeylerini azaltt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131, kalp ve damar hastal\u0131\u011f\u0131, tip 2 diyabet, karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131 gibi kronik metabolik hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fme riskini art\u0131rmaktad\u0131r.&#8221; diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn (DS\u00d6) 2023 y\u0131l\u0131na kadar t\u00fcm d\u00fcnyada trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131n\u0131n tamamen ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 hedefledi\u011fini vurgulayan Y\u0131ld\u0131z, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n<p>&#8220;Bu s\u00fcre\u00e7 tamamlanana kadar g\u00fcnl\u00fck trans ya\u011f t\u00fcketiminin toplam enerji al\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fczde 1&#8217;inden az olacak \u015fekilde (2 bin kalorilik bir diyette 2.2. gramdan daha az) s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6nerilmektedir. G\u0131dalarda end\u00fcstriyel trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131, 2000&#8217;li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda ilk olarak Danimarka, \u0130svi\u00e7re ve \u0130zlanda&#8217;da yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda, trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131n\u0131n yasakland\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerde kalp damar hastal\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve bu hastal\u0131klara ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerde y\u00fczde 6&#8217;lara varan oranlarda azalma bildirilmi\u015ftir.&#8221;<\/p>\n<h3>45 \u00fclke trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131n\u0131 yasaklad\u0131<\/h3>\n<p>Y\u0131ld\u0131z, bug\u00fcne kadar 45 \u00fclkenin trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131 ya da k\u0131s\u0131tlanmas\u0131na y\u00f6nelik d\u00fczenlemeler yapt\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7ekerek, haziran ay\u0131nda Amerika Birle\u015fik Devletleri ve bu ay da Kanada&#8217;da g\u0131dalarda trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131n\u0131 tamamen yasaklayan kanunlar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fini dile getirdi.<\/p>\n<p>Prof. Dr. Y\u0131ld\u0131z, &#8220;Trans ya\u011flar\u0131n g\u0131da zincirinden kald\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik 2000 y\u0131l\u0131ndan itibaren de\u011fi\u015fik \u00fclkelerdeki uygulamalar\u0131 inceleyen 32 \u00e7al\u0131\u015fma bir arada de\u011ferlendirildi\u011finde, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131nda en etkili sonucun g\u0131dalarda trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131yla al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Trans ya\u011f kullan\u0131m\u0131, yasaklama ile tamamen ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131rken \u00fcr\u00fcn etiketlemesine dayal\u0131 d\u00fczenlemelerle y\u00fczde 30-74 ve g\u0131da \u00fcreticilerinin g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck esas\u0131na dayal\u0131 d\u00fczenlemeler ile ancak y\u00fczde 20-38 oran\u0131nda azalt\u0131labilmektedir.&#8221; \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<h4>Hidrojenize edilmi\u015f yapay trans ya\u011f nedir?<\/h4>\n<p>Do\u011fal olmayan, tamamen sentetik olan yapay trans ya\u011flar, s\u0131v\u0131 bitki ya\u011flar\u0131n\u0131n hidrojen ile \u0131s\u0131t\u0131lmas\u0131 sonucu elde ediliyor.<\/p>\n<p>Ucuz oldu\u011fu i\u00e7in baz\u0131 \u00fcretici firmalar taraf\u0131ndan tercih edilen bu ya\u011flar, \u00f6zellikle erken \u00f6l\u00fcmlerde \u00f6nemli bir etken olarak g\u00f6steriliyor. Bu t\u00fcr ya\u011flar\u0131n en \u00f6nemli zarar\u0131n\u0131n, &#8220;k\u00f6t\u00fc kolesterol&#8221; olarak bilinen LDL&#8217;yi art\u0131rmas\u0131 ve &#8220;iyi kolesterol&#8221; olan HDL&#8217;yi azaltmas\u0131 oldu\u011fu belirtiliyor.<\/p>\n<p>Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar, trans ya\u011f seviyesi y\u00fcksek olanlar\u0131n kalp krizi ge\u00e7irme riskinin, normal beslenenlere g\u00f6re 3 kat daha fazla oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n<p>Trans ya\u011flar\u0131n ayr\u0131ca ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini zay\u0131flatarak diyabet, kas kayb\u0131, kanser, obezite, kalp hastal\u0131klar\u0131, k\u0131s\u0131rl\u0131k, karaci\u011fer fonksiyon bozuklu\u011fu, alzaym\u0131r ve parkinson, h\u00fccre fonksiyon bozuklu\u011fu, kandaki ya\u011f oran\u0131 y\u00fcksekli\u011fi, anne s\u00fct\u00fc kalitesinde d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fck do\u011fum riski gibi hastal\u0131klara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 kaydediliyor.<\/p>\n<p>Hidrojenize edilmi\u015f ya\u011flar genellikle haz\u0131r patates k\u0131zartmalar\u0131, cips, kraker, bisk\u00fcvi, \u00e7ikolata, gofret ve benzeri besinlerde kullan\u0131l\u0131yor.  <\/p>\n<!-- Error, Advert is not available at this time due to schedule\/geolocation restrictions! -->\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Genellikle kraker, \u00e7ikolata, kek, bisk\u00fcvi, mayonez, i\u015flenmi\u015f ve paketli g\u0131dalarda bulunan trans ya\u011flar\u0131 yasaklayan \u00fclkelerde, kalp ve damar hastal\u0131klar\u0131, tip 2 diyabet ve karaci\u011fer ya\u011flanmas\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 6 azald\u0131\u011f\u0131 bildirildi. Hacettepe \u00dcniversitesi (H\u00dc) T\u0131p Fak\u00fcltesi Endokrinoloji ve Metabolizma Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi ve Avrupa Endokrinoloji Derne\u011fi Y\u00f6neticisi Prof. Dr. Okan B\u00fclent Y\u0131ld\u0131z, AA muhabirine yapt\u0131\u011f\u0131 &hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":269681,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6155,5005,6669],"tags":[1060,7143,577,218698],"class_list":["post-269680","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","category-manset","category-saglik","tag-diyabet","tag-hacettepe-universitesi","tag-kalp-hastaliklari","tag-trans-yag"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/269680","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=269680"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/269680\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/269681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=269680"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=269680"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=269680"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}