Her ma\u00e7 bir ayin gibi kutsalla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yorsa, o zaman futbol modern bir dindir. \u0130lkel toplumlar\u0131n dinleri gibi \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 bir dindir. Tanr\u0131lar\u0131m\u0131z futbolculard\u0131r. Her y\u0131l de\u011fi\u015fen tanr\u0131lar\u0131m\u0131z var; tap\u0131yoruz, at\u0131yoruz sonra yenilerini al\u0131yoruz.<\/p>\n
Futbolun bir oyun olarak verdi\u011fi etkisinin ne kadar\u0131 ill\u00fczyon ne kadar\u0131 ger\u00e7ek? Bu yoruma a\u00e7\u0131k bir de\u011ferlendirme.<\/p>\n
Futbolu spor olarak g\u00f6rmemek gerek. Futbol her \u015feyimizi i\u00e7ine aktard\u0131\u011f\u0131m\u0131z ama hi\u00e7bir beklentiye sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir hayal d\u00fcnyas\u0131d\u0131r. Duygular\u0131m\u0131z\u0131, zihinsel becerilerimizi deneyebilece\u011fimiz, heba etti\u011fimiz bir hayal d\u00fcnyas\u0131.<\/p>\n
Her ma\u00e7 bir ayin gibi kutsalla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yorsa, o zaman futbol modern bir dindir. \u0130lkel toplumlar\u0131n dinleri gibi \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 bir dindir. Tanr\u0131lar\u0131m\u0131z futbolculard\u0131r. Her y\u0131l de\u011fi\u015fen tanr\u0131lar\u0131m\u0131z var; tap\u0131yoruz, at\u0131yoruz, yenilerini al\u0131yoruz. Ve bir dinin kurallar\u0131n\u0131 uyguluyoruz, tart\u0131\u015fm\u0131yoruz, sorgulam\u0131yoruz. Dinler de \u00f6yledir ya\u2026 Tart\u0131\u015f\u0131lmaz, sorgulanmaz, hi\u00e7 kimseye hesap verilmez. Futbol b\u00f6yle bir rol oynuyor; kural\u0131na g\u00f6re oynanan bir inan\u00e7 sistemi.<\/p>\n
\u0130\u015fte D\u00fcnya Kupas\u0131 da futbol ad\u0131na yap\u0131labilecek en b\u00fcy\u00fck ayin t\u00f6renidir. Futbol ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u2018k\u00fcresel bir cismin ayak ile tekmelenmesi\u2019 kural\u0131na dayanan, \u00c7in\u2019de 2. ve 3. y\u00fczy\u0131llarda \u2018Cuju\u2019 ad\u0131 verilen asker\u00ee e\u011fitim ama\u00e7l\u0131 oynanan bir oyundur. M\u0131s\u0131r\u2019da M.\u00d6. 2500\u2019l\u00fc y\u0131llara tarihlenen mezarlardaki duvar resimlerinde ayak ile top oynayan insan fig\u00fcrlerine rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. 7,5 santim \u00e7ap\u0131nda deri veya ketenden yap\u0131lm\u0131\u015f toplar g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Y\u0131llard\u0131r yasak ve cezalara ra\u011fmen kurallar\u0131 ve standartlar\u0131 olmadan, ama\u00e7s\u0131zca topun pe\u015finde ko\u015fan kitlelerin aktivitesi olan futbol, di\u011fer bir ismiyle \u2018Mob Football\u2019 (Ayaktak\u0131m\u0131 Futbolu), 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren, Eton, Westminster, Harrow, Shrewsbury, Winchester ve Charterhouse gibi \u00f6nde gelen \u0130ngiliz okullar\u0131n\u0131n tak\u0131mlar kurup, kurallar\u0131n\u0131 belirledikleri bir oyun haline geldi.<\/p>\n
\u2018Cambrigde Kurallar\u0131\u2019 denilen ilk kurallar, modern futbolun ba\u015flang\u0131c\u0131 anlam\u0131ndaki ilk kurallar\u0131d\u0131r. Art\u0131k oyuncular topa sadece ayaklar\u0131yla vurabilecekler, sadece kaleciler topu elle tutabilecek ve ayn\u0131 tak\u0131mdan olan oyuncular ayn\u0131 renkten formalar giyeceklerdi.<\/p>\n
\u0130ngiltere\u2019nin Sanayi Devrimi ile ortaya \u00e7\u0131kan hammadde ihtiyac\u0131 onu yeni s\u00f6m\u00fcrgelere muhta\u00e7 k\u0131ld\u0131. Bu ama\u00e7 \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fcnyaya yay\u0131lma politikas\u0131n\u0131 k\u00fclt\u00fcr emperyalizmi ile tetikleyen \u0130ngiltere, elindeki t\u00fcm olanaklar\u0131 kullanarak gitti\u011fi her \u00fclkede yerli halk ile bu sayede diyalog kurmay\u0131 ba\u015fard\u0131. \u0130\u015fte bu y\u00fczden futbol, \u0130ngiltere\u2019nin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015ft\u0131.<\/p>\n
Ancak s\u00f6m\u00fcrge haline getirilen \u00fclkelerde, bu kurall\u0131 oyun \u0130ngiltere\u2019ye kar\u015f\u0131 bir ba\u015fkald\u0131r\u0131 ve e\u015fit ko\u015fullarda m\u00fccadele alan\u0131 da yaratt\u0131.<\/p>\n
\u0130lk b\u00fcy\u00fck ayin; 1930 D\u00fcnya Kupas\u0131\u2019nda Uruguay ile ba\u015flayan ba\u015fkald\u0131r\u0131d\u0131r \u201cUruguayl\u0131 yazar Eduardo Galeano\u2019nun deyimiyle \u201cAynen tango gibi futbol da gecekondularda \u00e7i\u00e7eklendi.\u201d \u0130ngiltere\u2019nin aksine geni\u015f alanlarda de\u011fil Buenos Aires ve Montevideo\u2019nun yoksul mahallelerinin dar sokaklar\u0131nda geli\u015fen futbol, yeni bir stil yaratt\u0131. Art\u0131k sahalarda rakiplerini dans eder gibi ekarte eden sanat\u00e7\u0131lara rastlan\u0131r olmu\u015ftu. Bu yeni stil, zamanla taktiksel yenilikleri de do\u011furacakt\u0131. Uruguay da Arjantin de \u0130ngiliz dura\u011fanl\u0131\u011f\u0131yla yetinemez olmu\u015ftu. Uruguay\u2019da d\u00fczenlenen 1930 D\u00fcnya Kupas\u0131 bu yenilikleri sergilemek i\u00e7in en uygun yerdi.\u201d<\/p>\n
Ayr\u0131ca dezavantajl\u0131 gruplar, siyahlar ve i\u015f\u00e7ilerin futbolu arka sokaklarda, fabrika bah\u00e7elerinde oynamas\u0131yla beraber futbola yeni bir stil geldi. T\u0131pk\u0131 Rio De Janeiro\u2019nun sokaklar\u0131nda dans eden ayaklar\u0131n futbolda oynamas\u0131 gibi\u2026 Futbol, art\u0131k kendi k\u00fclt\u00fcr kodlar\u0131 olan karnaval ve capoeria gibi Brezilya ile ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131lan \u015feylerle, ger\u00e7ek Brezilya stili yarat\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Melez bir futbol ile yeni imaj ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Pele ile beraber Brezilya\u2019n\u0131n 1958, 1962 ve 1970 y\u0131llar\u0131nda D\u00fcnya Kupalar\u0131ndaki \u015fampiyonluklar\u0131yla \u00f6zellikle Avrupa tak\u0131mlar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r ve g\u00fcce dayal\u0131 futbolunun, Brezilya\u2019n\u0131n hafif ve estetik oyununa kar\u015f\u0131 \u00e7aresiz kalmas\u0131yla, Brezilya futbol tarihindeki yerini almaya ba\u015fl\u0131yordu.<\/p>\n
1978 Arjantin\u2019de Cunta ile yap\u0131lan D\u00fcnya Kupas\u0131\u2019nda, ayinin tamam\u0131 ba\u015far\u0131 ve zafer \u00fczerinedir. Bu kurall\u0131 oyunda farkl\u0131 kimlik alt\u0131nda bir olu\u015fuma ahlaki denetim mekanizmas\u0131 sayesinde izin verilmez. Ama futbol d\u0131\u015f\u0131 baz\u0131 siyasi etkenler, oyunu bozarak, zafer kazanmay\u0131 amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kazanmak ya da ne olursa olsun kazanmak yolunu se\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u0130\u015fte burada da yine, futbolun i\u00e7inde kalan oyuncu ve antren\u00f6rlerin \u00e7abalar\u0131 bu k\u0131r\u0131lmay\u0131 yok etmek \u00fczere ki ba\u015faramazlarsa, zarar\u0131 en aza indirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu da bu oyunun ahlaki denetimidir. Bunun k\u00f6keni \u0130talyan diktat\u00f6r Mussolini taraf\u0131ndan at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm diktat\u00f6rler Mussolini d\u00f6nemindeki uygulamalar\u0131 referans olarak kabul ederler.<\/p>\n
\u00c7\u00fcnk\u00fc kitleleri izole edip, bir eksen etraf\u0131nda toplayarak konsolide etmek i\u00e7in, futbolun nas\u0131l kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine dair t\u00fcm detaylar o d\u00f6nemden \u00f6rnek al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 1934 y\u0131l\u0131ndaki D\u00fcnya Kupas\u0131ndan \u00f6nce ve Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131, \u0130talya\u2019da iki r\u00fczg\u00e2r esiyordu: biri fa\u015fizm, di\u011feri futboldu.<\/p>\n
Mussolini\u2019nin \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki fa\u015fist hareket, ter\u00f6r ve \u015fiddetin \u00fclkeyi y\u00f6netmeye yeterli olmayaca\u011f\u0131n\u0131 biliyordu. Kitleleri saran ba\u015fka bir ara\u00e7 daha onun yard\u0131m\u0131na ko\u015fulmal\u0131yd\u0131 ki bu da futboldu. Ve 1934 D\u00fcnya Kupas\u0131 bulunmaz f\u0131rsatt\u0131.<\/p>\n
\u0130\u015fte bu ortamlarda futbolu korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131p, onun hik\u00e2yesini bozdurtmayanlar ortaya \u00e7\u0131karak hem d\u00fc\u015f\u00fcnce baz\u0131nda hem de yetenek kullan\u0131m\u0131 olarak, bu s\u00fcrecin her ne olursa olsun futbolun i\u00e7inde kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktayd\u0131lar.<\/p>\n
D\u00fcnya Kupas\u0131\u2019n\u0131n en b\u00fcy\u00fck favorisi olan bir tak\u0131m\u0131n en iyi oyuncusu ve kaptan\u0131 olan biri, \u00e7\u0131k\u0131p, ko\u015fullar\u0131n futbol i\u00e7in uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. Ya\u015fam\u0131nda en b\u00fcy\u00fck iste\u011fi D\u00fcnya Kupas\u0131na ula\u015fmak olan Cruyff bundan vaz ge\u00e7ebilecek bir erdeme sahip bir davran\u0131\u015fta bulundu. Bunun alt\u0131nda yatan yeg\u00e2ne tav\u0131r futbolun ara\u00e7 haline getirilerek kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. Cuntan\u0131n ve Videla denen diktat\u00f6r\u00fcn y\u00f6netim mekanizmas\u0131, 30.000 ki\u015fiyi yok etmesine, \u00fclke i\u00e7inde fa\u015fist bask\u0131 ve hanedanl\u0131k kurmas\u0131na kar\u015f\u0131n, her diktat\u00f6r gibi IQ sorunu ya\u015famas\u0131n\u0131n sonucu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak \u00fclkeyi \u00e7\u0131kmaza s\u00fcr\u00fcklemi\u015fti. Her fa\u015fist y\u00f6netim gibi, krizi y\u00f6netmedeki \u00e7aresizlik, yine yeni krizlerle sonu\u00e7 alma k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcs\u00fc i\u00e7ine s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kald\u0131\u011f\u0131ndan, bu Arjantin\u2019deki r\u00fctbeli canl\u0131 t\u00fcr\u00fc de \u00e7areyi Falkland Adalar\u0131\u2019na sald\u0131rarak yeni bir kaos ile beslenmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
1986\u2019da Arjantin \u00e7eyrek final ma\u00e7\u0131nda \u0130ngiltere ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131nca ister istemez s\u00fcre\u00e7 futbol d\u0131\u015f\u0131ndaki Falkland Sava\u015f\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na odaklanmaktayd\u0131. Bu Arjantin \u00fczerinde daha fazla olmak kayd\u0131yla iki tak\u0131m \u00fczerinde de bask\u0131 olu\u015fturdu.<\/p>\n
\u0130ngilizler d\u0131\u015f\u0131nda kimsenin k\u0131z\u0131p ele\u015ftirmedi\u011fi hatta ele\u015ftirmek istemedi\u011fi o \u2018Tanr\u0131\u2019n\u0131n Eli\u2019 gol\u00fc ve 10 saniye i\u00e7inde 5 \u0130ngiliz futbolcuyu 6 kez \u00e7al\u0131mlad\u0131ktan sonra F\u0130FA taraf\u0131ndan \u2018y\u00fczy\u0131l\u0131n gol\u00fc\u2019 se\u00e7ilen ikinci gol\u00fc ile Maradona sava\u015fa bula\u015fmadan ve o d\u00f6nemin liderlerinin aksine, insani tav\u0131rlarla zafer kazanarak, \u00fclkesini ve \u0130ngilizleri de bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fc i\u00e7inden bu muhte\u015fem oyun sayesinde kurtarm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
San\u0131r\u0131m Azteka b\u00fcy\u00fck ayinlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 panteonlar aras\u0131nda en de\u011ferli konuma eri\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130ki farkl\u0131 tarihte ve tarihin g\u00f6rebilece\u011fi en yetenekli ilahi ki\u015filerin yeteneklerini seyretme ve zaferlerine \u015fahit olmak, her stadyumun veya her \u00fclkenin harc\u0131 de\u011fildir. Bu b\u00fcy\u00fck bir ayr\u0131cal\u0131kt\u0131r. Azteka Stad\u0131, 1970\u2019te, 107 bin 412 seyircinin izledi\u011fi ve Brezilya\u2019n\u0131n \u0130talya\u2019y\u0131 4-1 yendi\u011fi ma\u00e7a ve 1986\u2019da, 114 bin 600 seyircinin izledi\u011fi ve Arjantin\u2019in Almanya\u2019y\u0131 3-2 yendi\u011fi final ma\u00e7lar\u0131na ev sahipli\u011fi yapm\u0131\u015ft\u0131. Bu ayinler aras\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck ayr\u0131cal\u0131kt\u0131.<\/p>\n
Azteka Stadyumu, d\u00fcnya futbolu ad\u0131na \u00f6zel g\u00fcce sahip iki tanr\u0131ya ev sahipli\u011fi yapma \u00f6zelli\u011fine sahip tek panteondur.<\/p>\n
M\u00fcsl\u00fcm G\u00fclhan – NationalTurk<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Her ma\u00e7 bir ayin gibi kutsalla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yorsa, o zaman futbol modern bir dindir. \u0130lkel toplumlar\u0131n dinleri gibi \u00e7ok tanr\u0131l\u0131 bir dindir. Tanr\u0131lar\u0131m\u0131z futbolculard\u0131r. Her y\u0131l de\u011fi\u015fen tanr\u0131lar\u0131m\u0131z var; tap\u0131yoruz, at\u0131yoruz sonra yenilerini al\u0131yoruz. Futbolun bir oyun olarak verdi\u011fi etkisinin ne kadar\u0131 ill\u00fczyon ne kadar\u0131 ger\u00e7ek? Bu yoruma a\u00e7\u0131k bir de\u011ferlendirme. Futbolu spor olarak g\u00f6rmemek gerek. Futbol …<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":297965,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[157236,7089,1178,6595,47004,7924,195969,22063],"class_list":["post-297964","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-nationalturk","tag-2022-dunya-kupasi","tag-arjantin","tag-brezilya","tag-dunya-kupasi","tag-johan-cruyff","tag-maradona","tag-muslum-gulhan","tag-pele"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297964","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=297964"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/297964\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/297965"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=297964"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=297964"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=297964"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}