Uyku apnesinin, uyku s\u0131ras\u0131nda tekrarlayan solunum durmalar\u0131 ile karakterize, oksijen d\u00fc\u015fmeleri ve uyku b\u00f6l\u00fcnmelerine neden olan, ani \u00f6l\u00fcm riski olu\u015fturan ve bir\u00e7ok v\u00fccut sistemini ilgilendiren ciddi bir hastal\u0131k oldu\u011funa dikkat \u00e7eken Medical Park Bah\u00e7elievler Hastanesi\u2019nden N\u00f6roloji Uzman\u0131 Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Emir Ru\u015fen, hastal\u0131kla ilgili bilgiler verdi.<\/p>\n
Uyku apnesi s\u0131ras\u0131nda genellikle birka\u00e7 saniye s\u00fcren ge\u00e7ici bo\u011fulmalar ya\u015fanabildi\u011fini vurgulayan N\u00f6roloji Uzman\u0131 Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Emir Ru\u015fen, \u201cBu bo\u011fulma an\u0131nda kandaki oksijen seviyesi d\u00fc\u015ferek, beynin uyanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Beyin solunum fonksiyonlar\u0131n\u0131n durdu\u011funu haber vermek i\u00e7in v\u00fccudu uyand\u0131r\u0131r. Santral (Merkezi, Beyin Kaynakl\u0131) ve Obstr\u00fcktif (T\u0131kay\u0131c\u0131) tipte olabilir. Santral tipte uyku apnesi \u00e7ok daha nadir g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ve beynin solunumu kontrol eden kaslara do\u011fru sinyaller g\u00f6ndermemesi sonucunda ortaya \u00e7\u0131kar. Obstr\u00fcktif uyku apne sendromu (OSAS) ise; uyku s\u0131ras\u0131nda baz\u0131 ki\u015filerde nedenini tam bilemedi\u011fimiz bir \u015fekilde \u00fcst hava yollar\u0131nda t\u0131kanmalar, daralmalar neticesinde olu\u015fmaktad\u0131r\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n
Uyku s\u0131ras\u0131nda solunumun durmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda kandaki oksijen miktar\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131, beynin bu azalmay\u0131 alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve uyku derinli\u011fini azaltarak hava yolunun tekrar a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ru\u015fen, \u201cBu ki\u015filer gece birka\u00e7 kez uyanabilir, uykular\u0131 s\u0131k s\u0131k b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in de ertesi g\u00fcn bu sorunu hat\u0131rlayamazlar. Bu durum da tekrarlayan zaman dilimleri i\u00e7inde ki\u015fide yorgunluk ve halsizlik hissine neden olur\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Uyku apnesinin belirtilerinden bahseden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ru\u015fen, \u201cUzun s\u00fcre devam eden horlama, g\u00fcnd\u00fcz a\u015f\u0131r\u0131 uyku hali ve yak\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan fark edilen gece uykuda solunum durmas\u0131 en tipik \u00fc\u00e7 bulgudur. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda yorgunluk, sabah ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131, gece bo\u011fulma hissi ya da \u00e7arp\u0131nt\u0131 ile uyanmalar s\u0131k saptan\u0131r. Halsizlik, gece s\u0131k tuvalete kalkma, depresyon ve sinirlilik di\u011fer g\u00f6r\u00fclen bulgulard\u0131r. Uyku hastal\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 g\u00fcnd\u00fcz artm\u0131\u015f uyku hali, hastalar\u0131n i\u015flerini yapmas\u0131n\u0131 engelleyerek onlar\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa s\u00fcr\u00fckleyebilmektedir. Uyku apneli hastalarda genellikle sosyal ve cinsel fonksiyonlarda azalma, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve ki\u015finin kendi enerjisinin azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetmesi gibi belirtiler g\u00f6r\u00fcl\u00fcr\u201d dedi.<\/p>\n
Uyku apnesi toplumda olduk\u00e7a yayg\u0131n saptand\u0131\u011f\u0131n\u0131, kad\u0131nlar\u0131n en az y\u00fczde 2\u2019sinde ve erkeklerin y\u00fczde 4\u2019\u00fcnde uyku apnesi geli\u015fti\u011fini i\u015faret eden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ru\u015fen, hastalarda belirli bir meslek \u00f6zelli\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; ancak obezite, boyun k\u0131sal\u0131\u011f\u0131, uzun s\u00fcre sigara ve alkol t\u00fcketen bireylerde hastal\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fclme s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha fazla oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n
K\u00f6t\u00fc ve yetersiz uykunun, dikkat azalmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayr\u0131ca uykusuzluk ve uykuya ba\u011fl\u0131 hastal\u0131klar sonucu trafik kazalar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclme riskinin de artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ru\u015fen, \u015fu uyar\u0131larda bulundu:<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de ve d\u00fcnyada ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda trafik kazalar\u0131n\u0131n y\u00fczde 22\u2019sinde uyku sorunlar\u0131n\u0131n ve direksiyon ba\u015f\u0131nda uyuklaman\u0131n rol ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu durumda olu\u015fan trafik kazalar\u0131 daha \u00f6l\u00fcmc\u00fcl seyretmektedir.<\/p>\n
Uyku bozuklu\u011fu sonucu geli\u015fen trafik kazalar\u0131nda \u00f6l\u00fcm oran\u0131 y\u00fczde 11.4, di\u011fer sebeplerle olan kazalarda ise \u00f6l\u00fcm oran\u0131 y\u00fczde 5.6 bulunmu\u015ftur. Trafik kazas\u0131 yapma riskinin t\u00fcm s\u00fcr\u00fcc\u00fcler de\u011ferlendirildi\u011finde g\u00fcnd\u00fcz a\u015f\u0131r\u0131 uyku e\u011filimine yol a\u00e7an uyku apneli olgularda yakla\u015f\u0131k 3 kat daha fazla oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu t\u00fcr vakalarda gece apneler nedeniyle s\u0131k tekrarlanan uyku b\u00f6l\u00fcnmeleri g\u00fcnd\u00fcz uyku e\u011filiminin artmas\u0131na yol a\u00e7makta, uzun yolda ara\u00e7 kullan\u0131rken de kaza yapma riski artmaktad\u0131r. Ki\u015finin uyku sorununun fark\u0131nda varmas\u0131, buna y\u00f6nelik uygun tedavi almas\u0131 trafik kazas\u0131 riskini azaltacakt\u0131r.<\/p>\n
\u201cGece boyunca beyin aktiviteleri kaydediliyor\u201d<\/strong><\/p>\n Uyku laboratuvar\u0131nda yap\u0131lan polisomnografik testle hastan\u0131n gece boyunca beyin aktiviteleri ve v\u00fccuduyla ilgili farkl\u0131 fonksiyonlar\u0131 kaydedilerek hastal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131s\u0131n\u0131n konulup, a\u011f\u0131rl\u0131k derecesinin belirlendi\u011fini s\u00f6yleyen Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ru\u015fen, b\u00f6ylece her hasta i\u00e7in en uygun tedavi \u015feklinin planland\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi. Tedavi uygulanan hastalar\u0131n bir uyku laboratuvar\u0131 veya merkezinde d\u00fczenli takibi, hasta ve e\u015finin e\u011fitimi son derece \u00f6nemli oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ru\u015fen, \u201cYaln\u0131zca horlaman\u0131n kesilmesi, tedavi yan\u0131t\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli de\u011fildir. A\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ne olursa olsun, OSAS (Obstr\u00fcktif uyku apne sendromu) tedavisinde ilk a\u015fama genel \u00f6nlemlerin uygulanmas\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n Uyku apnesi tedavisi var m\u0131?<\/strong><\/p>\n Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ru\u015fen, 3 a\u015famada planlanan Obstr\u00fcktif uyku apne sendromu tedavisini \u015f\u00f6yle anlatt\u0131: \u201c\u0130lk a\u015famada kilo verme, yat\u0131\u015f pozisyonu d\u00fczeltilmesi, Alkol ve Sedatif-Hipnotiklerden sak\u0131nma ve e\u015flik eden hastal\u0131klar\u0131n tedavisi planlan\u0131r. Sonraki a\u015famada ise Pozitif havayolu bas\u0131nc\u0131 tedavisi (CPAP) ve gerekmesi halinde cerrahi yap\u0131labilir.\u201d<\/p>\n Uyku apnesi tedavi edilmedi\u011fi takdirde k\u0131sa d\u00f6nemde ev, i\u015f veya trafik kazalar\u0131, uzun d\u00f6nemde de kalp-damar hastal\u0131klar\u0131 ile \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131nda art\u0131\u015f oldu\u011funu i\u015faret eden Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ru\u015fen, \u201cOksijen d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc sonucu beyne giden oksijen azalmas\u0131 nedeniyle sabahlar\u0131 ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 olabilmektedir. Karar verme yetene\u011finde azalma, haf\u0131za zay\u0131flamas\u0131, unutkanl\u0131k, ki\u015filik ve davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fiklikleri gibi \u00f6zellikler s\u0131kl\u0131kla a\u011f\u0131r dereceli OSAS\u2019l\u0131larda g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Hastalar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 30\u2019una depresyon e\u015flik etmektedir. \u00d6zellikle \u015fiddetli uyku apnesi olan olgular, tedavi edilmedi\u011fi takdirde a\u015fa\u011f\u0131daki hastal\u0131klarda art\u0131\u015f oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015ftir\u201d dedi.<\/p>\n Uyku apnesinin tehlikeleri nelerdir?<\/strong><\/p>\n Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Ru\u015fen, uyku apnesinin en \u00f6nemli tehlikelerini ise \u015f\u00f6yle s\u0131ralad\u0131:<\/p>\n Kalp damar sistemi:<\/strong> Kalp krizi, kontrol alt\u0131na al\u0131nmakta zorlan\u0131lan hipertansiyon, kardiyak ritm d\u00fczensizlikleri ve hatta ani \u00f6l\u00fcmler.<\/p>\n Sinir sistemi:<\/strong> Beyin fel\u00e7leri, ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131, depresyon, unutkanl\u0131k, karar verme yetene\u011finde azalma.<\/p>\n Hormonal sistem:<\/strong> B\u00fcy\u00fcme hormonunda azalmaya ba\u011fl\u0131 \u00e7ocuklarda geli\u015fme gerili\u011fi, cinsel isteksizlik, ins\u00fclin seviyesinde artma, \u015feker hastal\u0131\u011f\u0131na yatk\u0131nl\u0131k.<\/p>\n Di\u011fer:<\/strong> Trafik kazalar\u0131, evlilik sorunlar\u0131, ya\u015fam kalitesinde azalma, refl\u00fc.<\/p>\n