{"id":36755,"date":"2010-08-23T12:20:35","date_gmt":"2010-08-23T10:20:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=36755"},"modified":"2019-03-28T11:25:13","modified_gmt":"2019-03-28T08:25:13","slug":"omer-demir-ideal-kur-4831697","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/omer-demir-ideal-kur-4831697\/","title":{"rendered":"\u0130deal kur ne olmal\u0131?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>D\u00fcnya ekonomi tarihi i\u00e7in milat kabul edilen 2008 krizi ile art\u0131k hi\u00e7bi\u015fey eskisi gibi olmayacak.<\/strong><\/p>\n

2008 \u00f6ncesinin art\u0131k kli\u015fele\u015fmi\u015f ekonomi kitaplar\u0131nda ki iktisat re\u00e7eteleri h\u0131zla g\u00f6zden ge\u00e7irilmekte ve daha pragmatik ve daha ger\u00e7ek\u00e7i yeni kavramlarla upgrade edilmekte. \u00c7\u00fcnk\u00fc mevcut iktisadi politikalar\u0131n g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere her ko\u015fulda i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131 ortada. Murphy kanunlar\u0131 gibi \u2018\u2019bir i\u015fin ters gitme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 varsa o i\u015f ters gider\u2019\u2019 prensibi gibi , yeri geldi\u011finde hep istisnahi durumlar gelir ekonomilerin ba\u015f\u0131na, ve hep haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakalan\u0131l\u0131r belki g\u00f6rmezden gelinerek.2008 \u00f6ncesinin bu t\u00fcr kli\u015fele\u015ftirilmi\u015f ina\u00e7lar\u0131ndan birisi de para politikas\u0131n\u0131n sadece tek bir hedefe odaklanmas\u0131 gerekti\u011fi ve bunun da fiyat istikrar\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiydi.<\/p>\n

Enflasyon hedeflemesi sistemi denilen bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye g\u00f6re,\u00fclke merkez bankalar\u0131 reel ekonomiye m\u00fcdahale etmek yerine kendilerini sadece enflasyon \u00f6ng\u00f6r\u00fclerini kamuoyu ile m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u015feffaf olarak payla\u015farak \u00fclke ekonomisi i\u00e7indeki sermaye hareketi ile ve dolay\u0131s\u0131yla, d\u00f6viz kurlar\u0131 ,tahvil ve bonolarla fiyatlar\u0131 piyasan\u0131n eline teslim ederek serbest b\u0131rak\u0131rlard\u0131. D\u00fcnyay\u0131 kas\u0131p kavuran 2008 krizi ile bu fikrinde i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131 bir kez daha kan\u0131tlanm\u0131\u015f oldu. Yani istikrar makro ekonomik dengelerin alt \u00fcst olmas\u0131 ile savrulabiliyor, d\u00f6viz kurlar\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 ucuzlama, konut kredilerindeki \u00f6deme s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131, borsa hisse senetleri, CDS, konut fiyatlar\u0131 ve \u00fclke tahvil fiyatlar\u0131ndaki balonlar ile birlikte gemiyi alabora ediyordu, tecr\u00fcbeyle sabit.<\/p>\n

Merkez bankalar\u0131n\u0131n g\u00f6rev alanlar\u0131n\u0131 sadece enflasyon hedefini,istihdam hedefini, hedeflere yakla\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sistemdeki k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131 \u00f6nlemeye yetmedi\u011fi hatta bu k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131n bir k\u00fcresel krizin temel sebebi oldu\u011funu anlam\u0131\u015f oldu. Gelelim bu krizin ekonomi y\u00f6netimine neler \u00f6\u011fretti\u011fi b\u00f6l\u00fcm\u00fcne. Bunun \u00fczerine d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde ekonomik seminerler yap\u0131l\u0131yor ve uzla\u015f\u0131lan temel prensiplerden biride \u2018\u2019yeni finansal mimari yap\u0131\u2019\u2019 olmas\u0131 gerekili\u011fi \u00fczerinde tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.Bu mimariyi in\u015fa edeceklerin Sermaye hareketlerini y\u00f6nlendirmek ve hatta \u00fclkeler aras\u0131 ge\u00e7i\u015fi h\u0131z\u0131n\u0131 yava\u015flatmak \u00fczere iki \u00f6neri geli\u015ftirmeye haz\u0131rland\u0131klar\u0131n\u0131 okumaktay\u0131z. Yeni sistem, ge\u00e7mi\u015fte IMF taraf\u0131ndan Latin Amerikada uygulanan sistem ile o zamanlar uygulamaya koyduklar\u0131 istikrarl\u0131 reel kur hadefini and\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

2000-2001 y\u0131llar\u0131nda G\u00fcney Amerika reel kurun istikrarl\u0131 ve rekabet\u00e7i bir konumda kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak aktif faiz, kur ve sermaye hareketlerinin vergi\/te\u015fvikler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dizginlenmesi ve y\u00f6nlendirilmesi politikalar\u0131na dayand\u0131r\u0131lmakta idi.Asl\u0131nda bu y\u00f6ntem o y\u0131llarda i\u015fe yaram\u0131\u015f G\u00fcney Amerika \u00fclkelerinden Arjantin ve Brezilya enflasyon \u00f6ng\u00f6r\u00fclerini hedeflemi\u015f, bir yandan da parasal b\u00fcy\u00fckl\u00fcklere ili\u015fkin hedeflerini kamuoyu ile \u015feffafca payla\u015fm\u0131\u015f ve bu yolla enflasyonist beklentilerin kontrol edilmesini sa\u011flam\u0131\u015f, sonras\u0131ndaki 2002-2008 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki 6 y\u0131l boyunca y\u00fczde 8.5’lere varan tarihinin en b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fcme oranlar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. D\u00f6viz kurunun \u00fclkenin istihdam ve sermaye hareketleri \u00fczerindeki bu kadar \u00f6nemli olunca ak\u0131llara hep ihracat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6viz kuru sorunsal\u0131 geliyor. Son zamanlarda baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda ve haberlerde \u201cihracatta tek sorun kur\u201d haberleri ise bence \u015feffaf de\u011fil. \u00dclkemizde neyaz\u0131kki ge\u00e7mi\u015fte, toplumun bir kesiminin \u00e7\u0131karlar\u0131 pop\u00fclizm sonucu toplumun ba\u015fka bir kesimine \u00f6detilmi\u015ftir. Bug\u00fcn de benzer \u015fekilde ihracat\u00e7\u0131lar 2008’den beri s\u00fcregelen global kriz ortam\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fclmeyi toplumun di\u011fer bir kesimine fatura edip \u00f6detmeye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc.Kurun y\u00fckselmesini isteyen ihracat\u00e7\u0131lar\u0131n dayana\u011f\u0131 ise d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131m\u0131z.D\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bir k\u0131sm\u0131, navlun, turizm gelirlerle kar\u015f\u0131lan\u0131yor. Geriye cari d\u0131\u015f a\u00e7\u0131k kal\u0131yor. Ama d\u0131\u015f a\u00e7\u0131klar\u0131n tek sebebi yaln\u0131zca T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n s\u0131cak para giri\u015fi nedeniyle a\u015f\u0131r\u0131 de\u011ferlenmi\u015f olmas\u0131 ve kurlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck kalmas\u0131, bu nedenle de ithalat\u0131n ihracattan daha fazla artm\u0131\u015f olmas\u0131 de\u011fil \u00fcretimde kullan\u0131lan girdilerdeki ithal ikamesi ve talep azalmas\u0131 nedeniyle ya\u015fanan daralmad\u0131r.<\/p>\n

Ac\u0131 tecr\u00fcbemiz 2001 krizinden sonra art\u0131k T\u00fcrkiye ayaklar\u0131 daha yere basan bir ekonomi haline geldi, birilerini memnun ederken sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ne olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek hale geldik,bu bir geli\u015fme. Art\u0131k sonunu d\u00fc\u015f\u00fcnen kahraman oluyor. Ekonomideki bu olumlu geli\u015fme d\u00f6viz kurlar\u0131nda da kendini g\u00f6steriyor. E\u011fer TCMB\u2019nin 2001 krizi sonras\u0131nda en az altm\u0131\u015f milyar dolar civar\u0131nda d\u00f6viz almam\u0131\u015f ve d\u00f6viz rezervlerini 75 milyar dolara \u00e7\u0131kartmam\u0131\u015f olsayd\u0131 asl\u0131nda bug\u00fcn dolar\/tl paritesi e\u015fitlenebilirdi ve 1usd=1tl olmas\u0131 ihracat\u0131m\u0131z\u0131n bitmesi anlam\u0131na gelebilirdi.Biliyorsunuz Merkez Bankas\u0131 d\u00f6viz al\u0131rken d\u00f6vize talep yarat\u0131r d\u00f6vizi de\u011ferlendirir buda T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n de\u011ferini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr. Bug\u00fcn uzun y\u0131llardan sonraki (40 y\u0131l ) , \u00fclkemizde ilk kez d\u00fc\u015f\u00fck reel faiz uygulan\u0131yor.Kur d\u00fczeyi istikrarl\u0131, \u00fcstelik \u00fclkenin ratingide art\u0131yor. Yukar\u0131da bahsetti\u011fim sermaye hareketinin serbest oldu\u011fu \u00fclkelerde \u00fclkenin ekonomi politikas\u0131nda, hem kur hem de faizde ipin ucunun ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi ile hareket edecek olursak sadece kur y\u00fcksekli\u011fi ile ihracat\u0131m\u0131z\u0131n artaca\u011f\u0131 varsay\u0131m\u0131n\u0131n ne kadar yanl\u0131\u015f oldu\u011funu anlayabiliriz. Mamafih yap\u0131lan t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmalar ihracat\u0131n kur y\u00fcksekli\u011finden \u00e7ok ,\u00fclkelerin gelirinin artmas\u0131 ile ya\u015fanan talebin bu kur \u00e7\u0131pas\u0131n\u0131n \u00fczerinde faaliyet yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.Diyelim ki \u0130hracat\u00e7\u0131lar\u0131 dinledik ve kurlar\u0131 yukar\u0131 ittik.TL h\u0131zla de\u011fer kaybetti. Dolar\/ytl de\u011feri 2 oldu. Peki o zaman y\u0131llarca enflasyonu durgunlukla, kemer s\u0131kmakla, s\u0131k\u0131 maliye politikalar\u0131yla, a\u015f\u0131r\u0131 dolayl\u0131 vergilerle,i\u015fsizlikle yenmeye \u00e7al\u0131\u015fan y\u0131llar\u0131m\u0131za yaz\u0131k olmayacakm\u0131? Keza, cari denge a\u00e7\u0131\u011f\u0131m\u0131z, \u00fclke 2008 d\u00f6nemindeki durumuna geri d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnde ,GSY\u0130H oran\u0131 olarak y\u00fczde 5-6-7 d\u00fczeyine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131n finansman\u0131n\u0131 kim? nas\u0131l ?yap\u0131lacak konusu da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmek d\u00fc\u015f\u00fcnmek zorunday\u0131z. Yukar\u0131da payla\u015ft\u0131\u011f\u0131m birinin hesab\u0131n\u0131 di\u011ferinin \u00f6demesi sosyal mevzuunda ise , kurun 2 tl olmas\u0131 durumunda ki \u00fclke i\u00e7inde d\u0131\u015f ticaret harici mal \u00fcretenleri,hizmet sekt\u00f6r\u00fc ve d\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00e7al\u0131\u015fan\u0131, emekliyi d\u00f6viz \u00fczerinden kredi kullananlar\u0131n durumunuda g\u00f6z \u00f6n\u00fcne getirmek gerekiyor. Hatta ihracat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n bile b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun d\u00f6viz kredisi kulland\u0131\u011f\u0131 ortada. Zaten bozuk olan orta gelirlinin durumu bu kur ile dahada bozulaca\u011f\u0131 a\u015fikar. Bunun yan\u0131s\u0131ra yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar ihracat\u00e7\u0131 firmalar\u0131n y\u00fczde 61.9\u2019unun kur riskinden korunmak i\u00e7in herhangi bir \u00f6nlem almad\u0131klar\u0131 ortaya koyuyor. 525 firmayla yap\u0131lan ankete g\u00f6re, ihracat\u00e7\u0131lar\u0131n y\u00fczde 24.2\u2019si forward, y\u00fczde 15.2\u2019si vadeli i\u015flem, y\u00fczde 5.9\u2019u opsiyon, y\u00fczde 2.5\u2019i swap\u2019\u0131 tercih ediyor.<\/p>\n

Forward i\u015flemler asl\u0131nda kurlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck olaca\u011f\u0131 beklentisi \u00fczerine ihracat\u00e7\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir nimetitir. Ama ihracat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131zdan bu nimeti yar\u0131s\u0131n\u0131n bile kullanmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. K\u0131saca ihracat\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n ARGE, d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli \u00fcretim teknikleri, yeni teknolojiler sayesinde daha az fire-hata, daha fazla pazar aray\u0131\u015f\u0131,marka de\u011ferinin y\u00fckseltilmesi,daha kaliteli \u00fcr\u00fcn konular\u0131na \u00f6nem g\u00f6stermeden profesyonelle\u015fmi\u015f bir y\u00f6netim kadrosu kurulmadan sadece kurun y\u00fckselmesinin beklenerek karl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131rmak istemeleri ne derece mant\u0131kl\u0131 buras\u0131 muamma.<\/p>\n

\u00d6mer Demir<\/strong><\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00d6mer Demir: \u0130deal kur ne olmal\u0131?<\/p>\n","protected":false},"author":9192212,"featured_media":30590,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6199,5005],"tags":[41205,41206,41204,195988,35391,41207,29321],"class_list":["post-36755","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","category-manset","tag-ideal-kur","tag-ideal-kur-ne-olmali","tag-murphy-kanunlari","tag-omer-demir","tag-omer-demir-ekonomi-yazisi","tag-omer-demir-ideal-kur-yazisi","tag-omer-demir-kimdir"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36755","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9192212"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36755"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36755\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30590"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36755"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36755"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36755"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}