{"id":59077,"date":"2011-02-03T13:05:18","date_gmt":"2011-02-03T11:05:18","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=59077"},"modified":"2011-02-03T13:06:59","modified_gmt":"2011-02-03T11:06:59","slug":"arap-dunyasinin-1989-devrimi-mi59077","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/arap-dunyasinin-1989-devrimi-mi59077\/","title":{"rendered":"Arap D\u00fcnyas\u0131’n\u0131n 1989 Devrimi mi?"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/h1>\n

Protestolar Arap milletlerini etkisi alt\u0131na ald\u0131 ve M\u0131s\u0131r’da tavan yapt\u0131. Sovyet Blo\u011fu’nun y\u0131k\u0131m\u0131na neden olan devrimin bir benzerine tan\u0131k olabilecek miyiz?<\/h1>\n

Berlin Duvar\u0131’n\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131, Do\u011fu Avrupa bask\u0131c\u0131 kom\u00fcnist rejimlerinin sonunun sembol\u00fc oldu. \u015eimdi ufukta Arap D\u00fcnyas\u0131’nda da ayn\u0131 y\u00f6nde bir devrim olaca\u011f\u0131 beklentileri olu\u015ftu. Bu devrimin simgesi ise hen\u00fcz belli de\u011fil, buna kar\u015f\u0131n yolsuzluk, yoksulluk ve bask\u0131 rejimlerine kar\u015f\u0131 toplu bir protesto ana simge olabilir.<\/p>\n

Kahire’nin merkezindeki El Tahrir Meydan\u0131’nda, \u00fclkenin uzun y\u0131llard\u0131r g\u00f6rev ba\u015f\u0131ndaki devlet ba\u015fkan\u0131n\u0131n gitmesi i\u00e7in toplanan bir milyon ki\u015fi, g\u00fcnler s\u00fcren protestolar\u0131n\u0131 daha da artt\u0131rd\u0131. Muhalif gruplar art\u0131k \u00fclkede destek\u00e7isi bulunmayan H\u00fcsn\u00fc M\u00fcbarek’in gitmesi i\u00e7in sokaklara d\u00f6k\u00fcld\u00fc. Tunus, L\u00fcbnan ve Yemen’in ard\u0131ndan M\u0131s\u0131r’da devam eden ve “Arap Devrimi” diye tan\u0131mlanan bu toplu hareket, daha b\u00fcy\u00fck bir ak\u0131ma \u00f6nderlik edecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

\u00dcrd\u00fcn’de g\u00f6steriler d\u00fczenlenmeden \u00f6nce Kral Abdullah h\u00fck\u00fcmeti de\u011fi\u015ftirerek \u00f6nlem almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bir yorumcu Arap d\u00fcnyas\u0131ndaki bu dalgalanmay\u0131 ise “Kuzey Afrika b\u00f6lgesini par\u00e7alayan Demokrasi dalgas\u0131” olarak adland\u0131rd\u0131. Bu a\u00e7\u0131klama, 1989’da Do\u011fu Avrupa’y\u0131 etkisi alt\u0131na alan ve yo\u011fun protestolar\u0131n ya\u015fanarak \u00f6nce kom\u00fcnizmin ard\u0131ndan Sovyetler Birli\u011fi’nin \u00e7ekilmesine neden olan devrimle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Reform \u00c7a\u011fr\u0131s\u0131 <\/strong><\/h2>\n

Polonya halk\u0131, 20 y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre \u00f6nceki serbest se\u00e7imler sonras\u0131 Sovyet blo\u011funun ilk kom\u00fcnist olmayan h\u00fck\u00fcmetini kurdu. Bu hareket, \u00a0b\u00f6lgedeki de\u011fi\u015fikli\u011fi tetikleyen ilk k\u0131v\u0131lc\u0131md\u0131. Macaristan da, \u00a0bu y\u00f6nde ad\u0131m atan ilk devletler aras\u0131nda yer ald\u0131. H\u00fck\u00fcmeti la\u011fveden Macaristan, Avusturya ile olan s\u0131n\u0131r\u0131 kapatt\u0131, binlerce Do\u011fu Alman s\u0131n\u0131r\u0131 ge\u00e7erek \u00fclkeye ge\u00e7i\u015f yapt\u0131.<\/p>\n

Bu iki hareketi, \u00c7ekoslovakya ve Romanya’daki ayaklanmalar takip etti. Kas\u0131m 1989’daki Kadife Devrim’de binlerce ki\u015fi ba\u015fkent Prag’da bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l protestolara ba\u015flad\u0131, Kom\u00fcnist Parti kapat\u0131ld\u0131 ve demokrasiye ge\u00e7i\u015f sa\u011fland\u0131.<\/p>\n

Romanya’daki muhalif hareket ise daha kanl\u0131 oldu. Romanya’daki devrim demokrasiye ge\u00e7i\u015fi sa\u011flarken, Devlet Ba\u015fkan\u0131 Nicolae \u00c7avu\u015fesku ve e\u015fi Elena, \u00f6nce halk devrimiyle iktidardan edildi daha sonra da yakalan\u0131p kur\u015funa dizildi.<\/p>\n

Ayn\u0131 y\u0131ldaki olaylar Berlin Duvar\u0131’n\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131yla destanla\u015ft\u0131. Bu hareketlerin \u00fczerinden iki y\u0131l ge\u00e7tikten sonra, Balkan \u00fclkeleriyle birlikte Sovyetler Birli\u011fi’ndeki kom\u00fcnist rejimler \u00e7\u00f6kt\u00fc.<\/p>\n

M\u0131s\u0131r’da ve di\u011fer Arap \u00fclkelerinde ayn\u0131 \u015fekilde bir devrim beklenmemesine kar\u015f\u0131n; uzmanlar ve yorumcular 1989 Devrimi’yle- Arap hareketi aras\u0131nda paralellikler kuruyor. Londra merkezli Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fanlar Komitesi ba\u015fkan\u0131 Tony Saunois, “Reform, demokrasi \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yla ba\u015flad\u0131lar. \u015eimdi kitle protestolar\u0131 h\u00fck\u00fcmetleri hedef ald\u0131. 1989’daki devrimle ayn\u0131 karakteristik \u00f6zelliklere sahip” dedi.<\/p>\n

Yeni So\u011fuk Sava\u015f kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 ve The Economist uluslararas\u0131 edit\u00f6r\u00fc Edward Lucas baz\u0131 fakt\u00f6rlere de dikkat \u00e7ekti ve \u015fu yorumu yapt\u0131, “Ekonomik zorluklar olaylar\u0131 tetikledi, bunlar do\u011fu Avrupa’daki durumla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir. \u0130nsanlar yeni sistemin \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131na vard\u0131lar. Rejimler bask\u0131 g\u00fc\u00e7lerini kaybetti. \u0130daresi alt\u0131ndakiler daha fazla e\u011flenemiyor, h\u00fck\u00fcmetlerin yeni kurallar\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 de\u011fil.”<\/p>\n

\"\"<\/a><\/strong><\/p>\n

<\/a>S\u00fcper g\u00fc\u00e7 eksikli\u011fi <\/strong><\/h3>\n

Tarihi benzerlikler ve yap\u0131lan yorumlara kar\u015f\u0131n, \u00a0Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131 etkisi alt\u0131na alan protestolar ile do\u011fu Avrupa’daki hareketler aras\u0131nda baz\u0131 bariz farkl\u0131l\u0131klar var. Bununla ilgili olarak Saunois, “1989’da merkezi sistemde toplanan sosyal sistemde bir patlama oldu. Arap d\u00fcnyas\u0131nda bu b\u00f6yle de\u011fil. Politik bask\u0131yla \u00fclkeyi kontrol alt\u0131na al\u0131yorlar, ancak sosyal kaynak kapitalizme dayan\u0131yor. \u0130kisi aras\u0131ndaki fark bu. 1989’da uluslararas\u0131 \u015fartlar ba\u015fkayd\u0131. Bir yanda Sosyalizmi reddeden bir hareket vard\u0131. Arap d\u00fcnyas\u0131nda ise d\u00fcnya ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcs\u00fc etkili” dedi.<\/p>\n

Ayn\u0131 d\u00f6nemde iki s\u00fcper g\u00fcc\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 \u015fartlar\u0131 farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131yordu. Amerika Birle\u015fik Devletleri’nin Avrupa’da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde destekledi\u011fi demokrasi yanl\u0131s\u0131 hareketler 1989 Devrimi’ni tetikleyen unsurlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyordu. \u015eimdi ise dikkatleri \u00fczerine \u00e7eken M\u0131s\u0131r’da protestolar\u0131 belirsizlik \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

“\u0130ran’dan \u00e7ok T\u00fcrkiye “<\/strong><\/h4>\n

M\u0131s\u0131r’da durum netlik kazanmazken, H\u00fcsn\u00fc M\u00fcbarek’in gidi\u015finin ard\u0131ndan nas\u0131l bir politik hareketin gelece\u011fi ise soru i\u015faretlerine neden oluyor. Cambridge \u00dcniversitesi Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fmalar Merkezi \u00f6\u011fretim \u00fcyesi George Joffe konuyla ilgili olarak “\u015eu anda Arap \u00fclkelerinin gelece\u011fi konusunda kimse hen\u00fcz bir \u015fey bilmiyor. Arap d\u00fcnyas\u0131ndaki protestolar politiklikten \u00e7ok sosyal bir olgudan dolay\u0131 meydana geldi. \u0130nsanlar\u0131n ana iste\u011fi bask\u0131dan kurtulma ve ekonomik refah” \u00a0a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n

Arap d\u00fcnyas\u0131nda birden \u00e7ok ideoloji oldu\u011funu vurgulayan Joffe, “Eski Sovyet devletlerinin \u00e7o\u011fu, demokrasiye k\u0131sa s\u00fcrede ge\u00e7i\u015f yapt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00c7ekoslavakya gibi baz\u0131 \u00fclkeler daha \u00f6nce demokrasiyle y\u00f6netiliyordu. Avrupa’n\u0131n \u00e7o\u011funda bulunan demokratik y\u00f6netimler de o devrimi tetiklemi\u015fti. Ancak ilgin\u00e7 olan ise Belarus gibi daha do\u011fuda olan \u00fclkelerde hala demokratik modele kar\u015f\u0131 fazla bir heyecan duyulmamas\u0131” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n

Joffe 1989 devrimiyle g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Arap devrimini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken de, “Arap \u00fclkeleri daha fazla \u00f6zg\u00fcrl\u00fck istiyor; ancak gelecekte ne yapacaklar\u0131na dair kesin bir \u015fey yok. \u015eu anda gelecekte de\u011fi\u015fecek olan bilinmeyen bir anday\u0131z. Hi\u00e7 bir rejim bask\u0131yla sonuna kadar gidemez. Fakat bu gelecekte otokratik rejimler g\u00f6rmeyece\u011fimiz anlam\u0131na gelmez” dedi.<\/p>\n

Britanya Exeter \u00dcniversitesi g\u00f6revlisi \u00d6mer Ashour ise konuyla ilgili olarak “M\u0131s\u0131r’da sokaklara d\u00f6k\u00fclen \u00e7o\u011fu ki\u015fi, demokratik toplum isteyen d\u00fc\u015f k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fram\u0131\u015f gen\u00e7ler.\u0130slami gruplar\u0131n \u00e7o\u011fu organize olmam\u0131\u015f; ancak h\u00fck\u00fcmette \u00f6n planda yer almak istiyorlar. Ba\u015fta bu devrimi desteklemediler. E\u011fer i\u015fba\u015f\u0131na gelirlerse de \u0130ran’dan \u00e7ok T\u00fcrkiye’ye benzer iktidarlar olu\u015fabilir” ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n

Tiranl\u0131\u011f\u0131n Sonu<\/strong><\/h5>\n

Baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131n, M\u0131s\u0131r halk\u0131 i\u00e7in tarihten baz\u0131 dersler bulunuyor.Lucas bu konuyla ilgili olarak, “Bir \u00e7ok kom\u00fcnist yeni rejimlerde i\u015fba\u015f\u0131na geldi. \u015eu anda Avrupa’da eski kom\u00fcnist b\u00f6lgesi \u00fclkelerinde bir \u00e7ok eski kom\u00fcnist g\u00f6rev ba\u015f\u0131nda. KGB, yeni rejimde bile onlar sayesinde ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Tarihten al\u0131nacak bir ba\u015fka ders ise “Devrim her zaman demokrasi anlam\u0131na gelmiyor” Orta Asya ve Azerbaycan bunun \u00f6rne\u011fi” yorumunu yapt\u0131.<\/p>\n

<\/strong>Ashour bu yorumlara kar\u015f\u0131n gelecek i\u00e7in \u00fcmitli. El Cezire Televizyonu, Arap d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ne kadar k\u0131r\u0131lgan oldu\u011funu g\u00f6sterdi. San\u0131r\u0131m bu Arap devriminin ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu ve k\u00f6t\u00fc bir d\u00f6nem olan ac\u0131mas\u0131zl\u0131k ve tiranl\u0131\u011f\u0131n sonunu getirecek” \u00a0\u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n

NationalTurk<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Protestolar Arap milletlerini etkisi alt\u0131na ald\u0131 ve M\u0131s\u0131r’da tavan yapt\u0131. Sovyet Blo\u011fu’nun y\u0131k\u0131m\u0131na neden olan devrimin bir benzerine tan\u0131k olabilecek miyiz?<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":59093,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[763,5005,5460],"tags":[61706,61236,9903,61707,4184,50879,3798,720,61709,61710,16044,13734,61708],"class_list":["post-59077","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gunun-olayi","category-manset","category-sakin-kacirmayin","tag-1989-devrimi","tag-arap-dunyasi","tag-husnu-mubarek","tag-kadife-devrim","tag-kahire","tag-komunizm","tag-lubnan","tag-misir","tag-muhalif","tag-reform","tag-tunus","tag-yemen","tag-yoksulluk-yolsuzluk-baski"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59077","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=59077"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/59077\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/59093"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=59077"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=59077"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=59077"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}