{"id":91636,"date":"2011-12-15T18:35:52","date_gmt":"2011-12-15T16:35:52","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=91636"},"modified":"2019-03-28T12:42:53","modified_gmt":"2019-03-28T09:42:53","slug":"spor-ve-sans","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/spor-ve-sans\/","title":{"rendered":"Spor ve \u015eans"},"content":{"rendered":"

\"Ersin<\/a>Sportif alanda zihinsel performans antren\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc yapan bir sosyal bilim uzman\u0131 olan Ersin Afacan \u2018\u0131n bu haftaki \u201c Spor ve \u015eans \u201d adl\u0131 makalesini sizlerle payla\u015f\u0131yoruz.<\/h3>\n

Ge\u00e7en hafta kendi saha ve seyircisi \u00f6n\u00fcnde Barcelona’ya 3-1 kaybeden Real Madrid’de teknik direkt\u00f6r Jose Mourinho, ma\u00e7 sonras\u0131 bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda, “Futbol bir oyun. Her oyunda oldu\u011fu gibi \u015fans\u0131n da \u00f6nemli bir rol\u00fc var. 1-0 iken 2-0 yapabilirdik. Ayr\u0131ca Barcelona’n\u0131n ilk gol\u00fc \u015fans i\u015fiydi. Tamamen \u015fans i\u015fiydi. Bu kez 2-2’ye getirebilirdik. Ba\u015fka bir \u015fanss\u0131zl\u0131\u011f\u0131m\u0131z da Valdes’in ba\u015far\u0131s\u0131 oldu. Bence \u015fans bu ma\u00e7ta fark yaratt\u0131.\u201d dedi.<\/p>\n

Mourinho, \u015fans \u00fczerinde dururken Ersun Yanal\u2019\u0131n Manisaspor Teknik Direkt\u00f6r\u00fc iken Mart 2006\u2019da Ege \u00dcniversitesi Yabanc\u0131 Diller Fak\u00fcltesi’nde “Futbolda Y\u00f6netsel Liderlik ve Teknolojinin Kullan\u0131m\u0131” konulu verdi\u011fi konferans akl\u0131ma geldi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde teknolojinin sporun her alan\u0131nda verimlili\u011fi art\u0131rmak i\u00e7in yo\u011fun bir \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Yanal, “Amac\u0131m\u0131z bilimi futbola adapte ederek oyuncular\u0131m\u0131zdan en \u00fcst\u00fcn performans\u0131 almakt\u0131r” diyerek bu ama\u00e7la 2001 y\u0131l\u0131ndan bu yana g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 tak\u0131mlarda oyunculara bir dizi testler uygulad\u0131klar\u0131n\u0131 dile getirip “S\u00fcrat, esneklik, beslenme, koordinasyon, dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, kuvvet, taktik ve teknik beceriler bir tak\u0131m\u0131 ba\u015far\u0131ya g\u00f6t\u00fcren unsurlard\u0131r. Ben bu unsurlar\u0131n bilimsel bir \u00e7al\u0131\u015fma ile en \u00fcst seviyeye \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131yla futbolda \u015fans fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ortadan kalkaca\u011f\u0131 inanc\u0131nday\u0131m” demi\u015fti.<\/p>\n

Daha sonra da Jupp Derwall\u2019in kendi kitab\u0131nda Mustafa Denizli hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u015fu ifadeleri hat\u0131rlad\u0131m. \u201cMustafa\u2019n\u0131n futbol konusunda \u015fansa g\u00fcvenen macerac\u0131 bir yan\u0131 var. Mustafa ne yapt\u0131ysa ya da ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcyse hangi oyuncuyu de\u011fi\u015ftirdiyse \u015fans hep O\u2019ndan yana olmu\u015ftur.\u201d<\/p>\n

\u015eans, www.tdk.gov.tr adl\u0131 sitede \u201cRastlant\u0131lar\u0131 d\u00fczenledi\u011fine ve insanlara iyi veya k\u00f6t\u00fc durumlar haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan do\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7, kut, baht, talih, felek\u201d diye tan\u0131mlan\u0131rken ve Mourinho ile Derwall, \u015fans\u0131n \u00f6nemine vurgu yaparken E.Yanal, bilim \u015fans\u0131 ortadan kald\u0131racak diyerek g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilim d\u00fcnyas\u0131nda kabul g\u00f6rmeyen 18. ve 19. y\u00fczy\u0131la ait klasik bilimin yani pozitivist ve materyalist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin ifadelerini bize hat\u0131rlat\u0131yor.<\/p>\n

Klasik Bilim Anlay\u0131\u015f\u0131, bilimi bir \u00fcr\u00fcn olarak kabul eder. Bilimin konusu nesnel ger\u00e7ekliktir. Bilim ak\u0131lc\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131 ile evrenseldir ve her insan i\u00e7in ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde do\u011frudur. Bilimler en basit bilimler olan kimya ve fizi\u011fe indirgenebilir. E.Yanal da sporu bu hale getirmeye mi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor? Bilimsel bilgi, kesin bir bilgi t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar bir g\u00fcn b\u00fct\u00fcn s\u0131rlar\u0131 \u00e7\u00f6zecektir ve her \u015feyi a\u00e7\u0131klayan bir bilime ula\u015f\u0131lacakt\u0131r ki E.Yanal da bunu ifade ediyor.
\nAyr\u0131ca E.Yanal, bir tak\u0131m\u0131 ba\u015far\u0131ya g\u00f6t\u00fcren unsurlara mental \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 eklemeyerek materyalizmi and\u0131r\u0131yor sanki.<\/p>\n

Materyalizm, var olan her ne ise tamamiyle maddi oldu\u011funu ya da en az\u0131ndan maddi olana ba\u011fl\u0131 bulundu\u011funu ileri s\u00fcrer. Daha genel bi\u00e7imiyle b\u00fct\u00fcn ger\u00e7ekli\u011fin temelde maddi oldu\u011fu daha \u00f6zel bi\u00e7imiyle de insan ger\u00e7ekli\u011finin maddi oldu\u011funu savunur. S\u00fcrat, esneklik, beslenme, koordinasyon, dayan\u0131kl\u0131l\u0131k, kuvvet, taktik ve teknik beceriler diyerek bu g\u00f6r\u00fc\u015f m\u00fc destekleniyor? Mesela Materyalist La Mettrie, insanlar\u0131n birer makine oldu\u011funu savunur. \u0130nsanlar, mekanik hareket yasalar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu mant\u0131kla bakarsak futbolcular da makine gibidir. Pozitivizm de bilimsel sorgunun, bir d\u0131\u015f kaynaktan gelen nihai sebepleri aramayan ama direkt g\u00f6zleme a\u00e7\u0131k olan ger\u00e7ekler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. D\u0131\u015f kaynak derken \u015fans tan\u0131m\u0131n\u0131 l\u00fctfen tekrar bak\u0131n. O tan\u0131mda \u201cdo\u011fa\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7\u201d derken metafizik ve din unsurlar\u0131na at\u0131fta bulunuluyor.<\/p>\n

Halbuki modern fizik, M.Planck\u2019\u0131n kuvantum teorisine g\u00f6re s\u00fcreksizlik ilkesine dayan\u0131r. Yani maddenin b\u00f6l\u00fcnmesi sonsuzca tekrarlanamaz. Einstein ise izafiyet(g\u00f6relilik) teorisi ile \u00f6l\u00e7\u00fcmlerin, g\u00f6zlemci ile g\u00f6zledi\u011fi \u015fey aras\u0131ndaki g\u00f6receli harekete ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu anlatm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sporda istedi\u011finiz kadar test ve \u00f6l\u00e7\u00fcm yap\u0131n her \u015fey g\u00f6recelidir yani ki\u015fiden ki\u015fiye durumdan duruma de\u011fi\u015fir. Heisenberg’in Belirsizlik \u0130lkesine g\u00f6re, bir par\u00e7ac\u0131\u011f\u0131n momentumu ve konumu ayn\u0131 anda tam do\u011frulukla \u00f6l\u00e7\u00fclemez (momentum de\u011fi\u015fimi = k\u00fctle de\u011fi\u015fimi X h\u0131z de\u011fi\u015fimi). Bu durumda kesin sonu\u00e7lardan de\u011fil, bir ortalama de\u011fer civar\u0131nda dalgalanan de\u011ferlerden s\u00f6z edebiliriz. Yani Heisenberg\u2019in olas\u0131l\u0131k (ihtimaliyet) teorisine g\u00f6re tabiat ve olaylar tam ve s\u0131k\u0131 bir kanuna ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Sadece olaylar aras\u0131nda ihtimalli ili\u015fkiler vard\u0131r. Yani e\u011fer birbirini izleyen durumlar\u0131 \u00f6nceden bildirmek i\u00e7in bir ilk durumdan hareket etmek istenirse bu ilk durum tamamen bilinemez. Olaylarda determinizm aramak yanl\u0131\u015ft\u0131r. A olay\u0131ndan sonra B olay\u0131 meydana gelmesi gerekir diyemeyiz. Demek ki istedi\u011finiz kadar sporu bilime kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131n yine \u201cacabalar ve belirsizlikler\u201d olacakt\u0131r.<\/p>\n

Ele\u015ftirel Bilim Anlay\u0131\u015f\u0131 ise klasik bilim anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar. Bu anlay\u0131\u015f, bilimin fazla abartt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bilim, san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar kesin bilgilerden olu\u015fmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla futbolda \u015fans fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ortadan kalkaca\u011f\u0131n\u0131 inanmak \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 bir anlay\u0131\u015ft\u0131r. \u00dcnl\u00fc bilim felsefecisi Thomas Kuhn, bilimsel bilginin birikerek ilerlemedi\u011fini, devrimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce de\u011fi\u015fimleri ile tamamen de\u011fi\u015fmekte oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bilimin konusu nesnel ger\u00e7eklik olsa bile bilim, belli bir d\u00f6nemde belli bir toplumda ya\u015fayan insanlar taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in nesnel de\u011fil, \u00f6znel ve g\u00f6receli bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r. Bilimler kimya ve fizi\u011fe indirgenemez. Hele bir insan bilimi olan spor, hi\u00e7 indirgenemez. Bilimsel bilgi kesin bir bilgi de\u011fil, y\u00fcksek olas\u0131l\u0131klar (ihtimaller) \u00fczerine kurulu bir bilgidir. Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir g\u00fcn gelip b\u00fct\u00fcn s\u0131rlar\u0131 \u00e7\u00f6zmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her d\u00f6nem, insan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na yeni s\u0131rlar ve problemler getirecektir.<\/p>\n

Dolay\u0131s\u0131yla E.Yanal\u2019\u0131n \u00e7ok g\u00fcvendi\u011fi bilim, istedi\u011fi kadar ilerlesin metafizik ve mental bilinmezlikler her zaman olacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fans da skoru etkileyen bir fakt\u00f6r olarak daima var olacakt\u0131r. Nas\u0131l bug\u00fcne kadar \u015fans ile ma\u00e7 kazan\u0131l\u0131p \u015fanss\u0131zl\u0131k ile ma\u00e7 kaybediliyorsa bundan sonra da bu durum devam edecektir. E\u011fer E.Yanal, futbolda \u015fans fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131rabilirse bunun form\u00fcl\u00fcn\u00fc Mourinho\u2019ya versin de Real Madrid Barcelona\u2019y\u0131 yensin.<\/p>\n

Ersin AFACAN<\/strong><\/p>\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sportif alanda zihinsel performans antren\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc yapan bir sosyal bilim uzman\u0131 olan Ersin Afacan \u2018\u0131n bu haftaki \u201c Spor ve \u015eans \u201d adl\u0131 makalesini sizlerle payla\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n","protected":false},"author":9192205,"featured_media":47804,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6194],"tags":[196010,49500,15568,29660,26686,5290,15569],"class_list":["post-91636","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-spor","tag-ersin-afacan","tag-ersun-yanal","tag-jose-mourinho","tag-mourinho","tag-mourinho-real-madrid","tag-mustafa-denizli","tag-teknik-direktor-jose-mourinho"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91636","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9192205"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=91636"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/91636\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/47804"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=91636"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=91636"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=91636"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}