{"id":93131,"date":"2011-12-30T12:53:06","date_gmt":"2011-12-30T10:53:06","guid":{"rendered":"http:\/\/www.nationalturk.com\/?p=93131"},"modified":"2019-03-28T10:41:43","modified_gmt":"2019-03-28T07:41:43","slug":"ozdemir-altan-yazisi-8564","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/ozdemir-altan-yazisi-8564\/","title":{"rendered":"D\u00fcnya sanat\u00e7\u0131s\u0131 \u00d6zdemir Altan\u2019\u0131n \u00e7ok vurucu bir yaz\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>A\u015fa\u011f\u0131da, ge\u00e7en g\u00fcnlerde at\u00f6lyesini ziyaret etti\u011fim ve resimleri \u00fczerine on y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir d\u00fc\u015f\u00fcnceler geli\u015ftirip, iki ciltli bir kitab\u0131n\u0131 da kaleme ald\u0131\u011f\u0131m bir d\u00fcnya sanat\u00e7\u0131s\u0131 \u00d6zdemir Altan\u2019\u0131n \u00e7ok benimseyip, sevdi\u011fim bir yaz\u0131s\u0131n\u0131 k\u00f6\u015femde konuk ederek, sunmak istiyorum…<\/h3>\n

B\u00f6yle bir yaz\u0131y\u0131 misafir etmemin temel nedeni, \u00d6zdemir Hoca\u2019n\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131n iyi olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, bug\u00fcn \u0130stanbul\u2019da bir toz duman alt\u0131nda s\u00fcr\u00fcp giden sa\u00e7ma sapan sanat tart\u0131\u015fmalar\u0131na da bir ak\u0131l yolu olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7indir…<\/p>\n

Soyutun Ser\u00fcveni<\/h4>\n

Ortalama elli y\u0131ll\u0131k bir ya\u015fam s\u00fcrm\u00fc\u015f olan Rokoko, bir anlamda Barok\u2019un, aristokrasinin egemenli\u011finde u\u011fram\u0131\u015f oldu\u011fu a\u015f\u0131r\u0131 incelme ve ar\u0131t\u0131lm\u0131\u015fl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi nedeniyle bir tepki olu\u015fturacakt\u0131. R\u00f6nesans\u2019tan bu yana s\u00fcregelen, izleyici ile uyumluluk g\u00f6steren sanat, b\u00fct\u00fcn 19. y\u00fczy\u0131l boyunca giderek artan bir h\u0131zla ve y\u00fczy\u0131l sonunda art\u0131k insanlar\u0131n suyuna gitme i\u015flevinden h\u0131zla uzakla\u015fm\u0131\u015f olacakt\u0131. Gauguin, \u201cy\u00fcr\u00fcrken sabolar\u0131m\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 tok sesi duyar gibi oluyorum sanat\u0131mda\u201d bi\u00e7iminde bir ifade kullan\u0131rken C\u00e9zanne, sanat\u0131 m\u00fczelerdeki gibi kal\u0131c\u0131 hale getirmek istedi\u011fini ifade ediyordu. Kendisine bu s\u00f6z\u00fc s\u00f6yleten etmenin, uzaktan da olsa bir Rokoko akrabas\u0131 olan Empresyonizm hakk\u0131ndaki olumsuz d\u00fc\u015f\u00fcnceler oldu\u011fu kesindir. Van Gogh ise sanat\u0131n y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k huzurlu y\u00fczey gelene\u011fine, y\u00fczeyi ilk kez taciz etmek \u015feklinde direniyordu. San\u0131r\u0131m bu, \u00e7evresiyle ge\u00e7inemeyen huzursuz adam belki de bilin\u00e7 alt\u0131nda R\u00f6nesans\u2019tan beri s\u00fcregelen sanatla da ge\u00e7inemiyordu. Postempresyonistlerin ilk varislerinden olan Picasso ise K\u00fcbizm\u2019in nedeni kendine soruldu\u011funda \u201cfazlaca kad\u0131n mesle\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015fen empresyonizme tepki g\u00f6sterdik\u201d bi\u00e7imindedir.<\/p>\n

Ku\u015fkusuz 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n b\u00fct\u00fcn geometrik soyut sanat hareketlerinin ilk tetikleyicisi K\u00fcbizm\u2019dir ama gelecekte tam anlam\u0131yla y\u00fczy\u0131l\u0131 temsil edecek olan modernist sertle\u015fme de van Gogh\u2019un elinde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Tabii hareketin kuzey kanad\u0131n\u0131n temsilcilerinin de Munch ve Ensor oldu\u011funu ifade etmeliyiz. Unutmayal\u0131m ki Ekspresyonizm, insan be\u011fenisine en uyum g\u00f6stermeyen sanat olarak avangardizmin de ilk y\u0131llar\u0131n\u0131n temsilcisi olma \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

Soyut kavram\u0131 \u00fczerine \u00e7ok basit bir deney ger\u00e7ekle\u015ftirelim: Bir objeye yirmi santim kadar bir mesafeden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, g\u00f6rmekte oldu\u011fumuz madde somuttur. Birka\u00e7 metre uza\u011fa g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde ise de\u011fi\u015fmeye ba\u015flayacakt\u0131r, yani soyutlanmaya… Bir konunun ayn\u0131 anda \u00fc\u00e7 foto\u011fraf\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan ayn\u0131 a\u00e7\u0131dan \u00e7ekildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnelim, sonu\u00e7lar farkl\u0131 olacakt\u0131r. G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki soyuttan kurtulu\u015f yok.<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn sanat tarihi veya daha geni\u015f tutal\u0131m insanl\u0131k tarihi boyunca yap\u0131lan sanat\u0131n tek bir \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc var, o da iyi olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Neye g\u00f6re iyi? Kurallar\u0131 var m\u0131? Kesin ve a\u00e7\u0131klanabilir bir kural yok. Ama ilgin\u00e7 de\u011fil mi? \u00c7\u00fcnk\u00fc ya iyi, ya da iyi de\u011fil. Anla\u015f\u0131lan \u015fu ki, gizli baz\u0131 kurallar var ve yine anla\u015f\u0131lan biz sanat\u00e7\u0131lar bunu avangard g\u00f6r\u00fcnt\u00fcm\u00fcze zarar verece\u011fi i\u00e7in kabullenmeyi bir onur sorunu yap\u0131yoruz. Ama sonu\u00e7ta sanat bir tane, ama milyon t\u00fcrl\u00fc.<\/p>\n

Ta\u015f devrinden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze belki sembolizm ve onun devam\u0131 olan kavramsal sanat d\u0131\u015f\u0131nda kalan b\u00fct\u00fcn \u00e7a\u011flar\u0131n sanat\u0131n\u0131n iyi ve kal\u0131c\u0131 olanlar\u0131n\u0131n da tek \u00f6zelli\u011fi kesin ve tart\u0131\u015f\u0131lamaz olan soyut de\u011ferlerinin kusursuzlu\u011fudur. Yani bir ba\u015fyap\u0131tta sanat elemanlar\u0131, sanat\u00e7\u0131n\u0131n \u00fcslup se\u00e7imi ile birlikte en do\u011fru bir bi\u00e7imde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Derslerimde \u00f6\u011frencilerime bir \u0130talyan primitifini, bir Tintoretto\u2019yu, Picasso\u2019yu ekranda ters \u00e7evirerek izlettirdi\u011fimde tablonun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131ndan hi\u00e7 bir \u015fey kaybetmeden fakat bu sefer soyut bir resim olarak ve bazen etkileyicili\u011fi de artarak ba\u015fyap\u0131t olma \u00f6zelli\u011fini korudu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Do\u011faldan soyuta do\u011fru de\u011fi\u015fim s\u00fcrecine \u201cSoyutlama\u201d denmektedir. Ger\u00e7ekle ilintisini tamamen kesmi\u015f olan sanat ise 1912\u2019de Kandinsky ve onunla birlikte ve onu izleyen y\u0131llarda Tatlin, Gontcharova, Rodtchenko, Rosanova, Larionov, El Lissitzky, Lipchitz, Malevich ve \u00e7ok say\u0131da yine Rus sanat\u00e7\u0131 taraf\u0131ndan uyguland\u0131 ve buna Konstr\u00fcktivizm, S\u00fcprematizm, Rayonizm gibi fig\u00fcratif olmad\u0131klar\u0131n\u0131 tan\u0131mlayan isimler verildi. Bu isimlerin i\u00e7erdikleri anlamlardan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere resimde konudan, yani do\u011fal olandan soyutlan\u0131l\u0131rken \u0130talyan primitiflerinden bu yana sanat\u0131n, kat\u0131ks\u0131z ve \u00e7ocuksu safiyetine ilk kez d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcne de tan\u0131k olunuyordu. Yal\u0131n, dolays\u0131z, kendini ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131kla y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131lmayan sanata… G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere soyut sanat, Picasso\u2019nun uyar\u0131s\u0131yla sonu\u00e7ta b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlukla Rus sanat\u00e7\u0131lar\u0131n kuca\u011f\u0131na do\u011fuyor. Yani kesin Rus, bir miktar da Mondrian\u2019\u0131n mal\u0131. Kupka\u2019y\u0131 da bunlara dahil etmemiz gerekiyor.<\/p>\n

Bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc olu\u015fumun k\u0131sa hikayesi \u015f\u00f6yle: \u00c7arl\u0131k d\u00f6nemi Rusya\u2019s\u0131nda plastik sanatlar genellikle akademik ve daha sonra Art Nouveau e\u011filiminde. Ancak m\u00fczik ve edebiyat ise kelimenin tam anlam\u0131yla dev… \u0130ki Rus zengin Sergei Cthchoikine ile \u0130van Morosof Paris\u2019e giderler ve o esnada Frans\u0131zlar\u2019\u0131n bile hen\u00fcz tam anlam\u0131 ile hazmedememi\u015f oldu\u011fu Gauguin, C\u00e9zanne, Matisse ve daha bir\u00e7ok ressam\u0131n yap\u0131tlar\u0131n\u0131 toplar ve \u00fclkelerine getirirler. Bug\u00fcnk\u00fc Hermitaj m\u00fczesinin koleksiyonunun b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc bu yap\u0131tlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Bu iki sanat koruyucusu, sayg\u0131n ki\u015fi, getirdikleri resimleri malikanelerinin duvarlar\u0131na ve tavanlara kadar asarak sosyok\u00fclt\u00fcrel konumlar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla dokunsan meyve verecek halde gergin ve haz\u0131r bekleyen gen\u00e7 sanat\u00e7\u0131lara g\u00f6sterirler. Sonras\u0131 malum, yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz \u00fc\u00e7 ak\u0131m birden, y\u00fczy\u0131l\u0131n tamam\u0131n\u0131n u\u011frayaca\u011f\u0131 bir sele d\u00f6n\u00fc\u015fecektir.<\/p>\n

Tabii bu dev ihtilalde 19. y\u00fczy\u0131l sonundaki Egzotizm, Primitivizm gibi geleneksel H\u0131ristiyan k\u00fclt\u00fcr\u00fcne yeni alternatif e\u011filimlerin b\u00fcy\u00fck katk\u0131s\u0131 vard\u0131. Nabizm, Art Nouveau gibi irrasyonel geli\u015fmelerin de kat\u0131l\u0131m\u0131 ko\u015fuluyla… \u00d6zet olarak 19. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131nda Realizm, Romantizm, \u0130delaizm, Naturalizm ve Empresyonizm\u2019in Paris\u2019te birbirinden k\u0131sa bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f yolu mesafede ikamet eden sanat\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n, dolayl\u0131 olarak \u00fc\u00e7 Postempresyonist\u2019e \u201c20. y\u00fczy\u0131l\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aral\u0131y\u0131n\u0131z\u201d start\u0131n\u0131 verdi\u011fine tan\u0131k oluyoruz. Sonra hep birlikte g\u00f6rd\u00fck; bug\u00fcn genel olarak \u201cGer\u00e7ek\u00e7i\u201d, \u201cRomantik\u201d, \u201cYap\u0131salc\u0131\u201d, \u201cSimgeci\u201d olarak d\u00f6rt ana ba\u015fl\u0131kta tasnif edilebilinen t\u00fcm sanat\u0131n uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n tamam\u0131, D\u00fcnyada sanat\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck gibi insanl\u0131k tarihinin en sayg\u0131n \u00f6\u011felerini zaman, yer, iklim fark\u0131 g\u00f6zetmeksizin birlikte ya\u015famaktad\u0131rlar. Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk otuz y\u0131l\u0131n\u0131 kapsayacak olan bu lirik ve geometrik soyut sanat, onu izleyen zamanlarda da kesintisiz s\u00fcrd\u00fc. Paris\u2019in merkez oldu\u011fu bu ekol \u00f6nceleri \u201cAbstre\u201d, \u201cAbstraksiyon\u201d, \u201cNon Fig\u00fcratif\u201d gibi isimlerle an\u0131l\u0131yorken, Amerika\u2019da olu\u015fan daha radikal ve sert hareket \u201cAbstract Expressionnisme\u201d ad\u0131n\u0131n bir anlamda tescil edilmesiyle noktaland\u0131.<\/p>\n

Ekspresyonizm\u2019in, kan\u0131ma g\u00f6re, ona bu s\u0131fat\u0131n verilmesindeki \u00f6zelliklerinden dolay\u0131 fig\u00fcratif bir sanat t\u00fcr\u00fc olmas\u0131 gerekir. Kuzey sanat\u0131 b\u00fct\u00fcn sanat tarihi boyunca i\u00e7 ger\u00e7ek ve ifade, g\u00fcney sanat\u0131 ise mutlak g\u00fczellik \u00fczerine kurguludur. Dolay\u0131s\u0131yla Alman R\u00f6nesans\u2019\u0131nda ba\u015flayan bu gerilim sanat\u0131, y\u00fczy\u0131llar boyunca yine Alman sanat\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken sonu\u00e7ta, Munch ve Ensor ile b\u00fct\u00fcn nitelikleriyle birlikte aynen Postempresyonistler\u2019in i\u015flevi gibi ve ayn\u0131 g\u00fcnlerde yani 19. Y\u00fczy\u0131l sonunda karakteristik \u00f6zelliklerine eri\u015fti. Yirminci y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda Die Br\u00fccke ve ard\u0131ndan Der Blaue Reiter ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcze do\u011fru y\u00f6nelirken ise her a\u015famas\u0131nda insan olgusunun i\u00e7 ger\u00e7e\u011fini hedef edindi. Bu bak\u0131mdan umar\u0131m ki Abstract Expressionnisme gibi biraz aceleye gelmi\u015f tan\u0131mlamaya insano\u011flu daha uygun isim bulur. Action Painting\u2019in Froydien (S. Freud) gere\u00e7eklerle denetimsiz bo\u015falma ba\u011flam\u0131nda irdelenmesi de kan\u0131mca konumu\u015f olan bu isme bir dayanak ve i\u00e7erik aray\u0131\u015f\u0131ndan ibarettir. Yani denetimsizli\u011fine evet ama, ekspresyonist olmaya yeterli olmas\u0131na hay\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00d6rne\u011fin Yeni Ekspresyonizm\u2019in, Primitivizm\u2019i de a\u015fan acemilik, keyfilik, hatta sorumsuzluk etmenleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile vard\u0131\u011f\u0131 etki yo\u011funlu\u011fu, ne demek istedi\u011fimi san\u0131r\u0131m yeterince a\u00e7\u0131klayabilmektedir. Bu s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m k\u00f6t\u00fc huylar, akl\u0131ma tuhaf bir \u00e7ekicilik ve karizmatik bir ge\u00e7erlilik kazand\u0131rmamaktad\u0131rlar. A\u00e7\u0131k konu\u015fal\u0131m Ekspresyonizm ba\u015ftan beri zay\u0131f, g\u00fc\u00e7s\u00fcz, bug\u00fcn ne yapaca\u011f\u0131 bilinmez \u00e7aresiz insan\u0131 malzeme yapan sanatt\u0131r ve bu hi\u00e7 de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. Picasso\u2019ya soyut hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sorarlar, yan\u0131t\u0131; \u201c\u00e7ok iyi ama nerede bunun dram\u0131\u201d der. Picasso\u2019nun o s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fi \u201cdram\u201d, en \u00e7ok ekspresyonistlere laz\u0131m de\u011fil mi? Emil Nolde ile, soyut ekspresyonizmin bir kolunun temsilcisi olan Ad Reinhardt\u2019\u0131 ayn\u0131 kafa yap\u0131s\u0131nda sanan veya ayn\u0131 kategoride irdeleyen \u00e7ok bilmi\u015f k\u00fcrat\u00f6rlere sevigilerimle…<\/p>\n

Siz istedi\u011finiz kadar bu ak\u0131m\u0131 birbirine taban tabana z\u0131t e\u011filimlere g\u00f6re be\u015f b\u00f6l\u00fcme ay\u0131r\u0131n, ancak hepsinin genel ad\u0131 nas\u0131l oluyor da \u201cAbstract Expressionnisme\u201d olabiliyor? Bu Delacroix ile Ingres\u2019\u0131n her ikisine birden romantik demek gibi bir \u015fey.<\/p>\n

Modernizm, postmodernizm ve onlar\u0131 izleyen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sanat\u0131, pop ve onun \u00fcr\u00fcn\u00fc olan ak\u0131mlar\u0131n hepsindeki genel ruh yukar\u0131da ifade etti\u011fimiz \u201cGer\u00e7ek\u00e7i\u201d, \u201cRomantik\u201d, \u201cYap\u0131salc\u0131\u201d, \u201cSimgeci\u201d ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n tamam\u0131ndaki y\u00fczy\u0131ll\u0131k yarg\u0131, sanat\u0131n soyut espasa yerle\u015fece\u011fi \u00fczerine net g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Sanat\u0131n soyut de\u011ferleriyle \u201csoyut\u201d aras\u0131ndaki beraberlik, sonu\u00e7ta tek ba\u015f\u0131na \u201csoyut kavram\u0131\u201dn\u0131n zaferiyle tamamlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00c7ok \u00f6zet olarak soyut sanat\u0131n geli\u015fim s\u00fcrecini inceledikten sonra T\u00fcrkiye\u2019deki uygulan\u0131l\u0131\u015f\u0131 \u00fczerinde dural\u0131m: Tabii ki bu ak\u0131m T\u00fcrkiye\u2019ye de yans\u0131yacakt\u0131. \u0130lgin\u00e7 olan\u0131 \u00f6nceleri T\u00fcrk resminin \u00f6n plandaki sanat\u00e7\u0131lar\u0131 olan Akademi hocalar\u0131n\u0131n ilgisini \u00e7ekmemesidir. Onlar d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ok yerinde oldu\u011fu gibi \u201ci\u015fin kolay\u0131\u201d ba\u011flam\u0131nda g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131 olay\u0131. \u0130lk s\u0131ralarda ve b\u00fct\u00fcn ya\u015fam\u0131 boyunca Sabri Berkel \u00f6nce soyutlama ve sonra minimalist bir soyut sanat geli\u015ftirdi. Ancak Berkel\u2019in do\u011fdu\u011fu topraklarda ald\u0131\u011f\u0131 akademik e\u011fitim onu sonuna kadar terketmeyecekti.<\/p>\n

Belki biraz fazla ileri gidiyorum ama soyut uygulamay\u0131 ilk ger\u00e7ekle\u015ftiren ve hemen hepsi Paris\u2019te ya\u015fayan ressamlar\u0131m\u0131z da sava\u015f y\u0131llar\u0131n\u0131n k\u0131t ko\u015fullar\u0131 ve maalesef L\u00e9vy \u00f6\u011frencileri olman\u0131n dezavantaj\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131malar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, pek de yeterli veya geli\u015fmi\u015f bir konumda de\u011fillerdi. O s\u0131ralarda Paris\u2019te bulunmalar\u0131, kentte bulunan yakla\u015f\u0131k ellibin ressamla birlikte harekete kat\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n tek nedenidir.<\/p>\n

Sanatta ilk formasyon d\u00f6nemi ya\u015famsal bir \u00f6nem ta\u015f\u0131r. E\u011fer siz ba\u015ftan meseleyi do\u011fru anlamam\u0131\u015fsan\u0131z, genellikle hi\u00e7bir \u015fans\u0131n\u0131z yok demektir. Soyut sanata Paris\u2019te kat\u0131lan sanat\u00e7\u0131lar\u0131n bu giri\u015fimlerini k\u00fc\u00e7\u00fcmsemiyorum, sorun formasyonlar\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 y\u0131llar\u0131nda yatmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ben bug\u00fcn ikide birde soyutun duayeni s\u00f6z\u00fcn\u00fc diline pelesenk edenleri k\u0131n\u0131yorum. Bu deyim, hafif sanat ortam\u0131ndaki sultan, diva, imparator gibi anlams\u0131z s\u0131fatlar\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Olmas\u0131 gereken ki\u015finin yerine, olmayan ki\u015fileri ta\u00e7land\u0131rmaya ne kadar merakl\u0131y\u0131z… Y\u0131llard\u0131r T\u00fcrk resim ve heykeli \u00fczerine yaza\u0131lanlar\u0131 da okudu\u011fumda isteksiz yap\u0131lan bir g\u00f6revin umutsuzlu\u011funun ve sanc\u0131lar\u0131n\u0131n izlerine tan\u0131k oluyorum her zaman.<\/p>\n

Zeki Faik \u0130zer ba\u015ftan beri yap\u0131s\u0131nda olan lirizm ve ak\u0131c\u0131l\u0131kla uluslararas\u0131 deyimiyle Action Painting tekni\u011fine \u00e7ok kolay uyum sa\u011flad\u0131. \u00d6rne\u011fin sa\u011fl\u0131k sorunu dolay\u0131s\u0131yla \u0130zer\u2019in abart\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde elleri titrerdi. B\u00f6ylece mizac\u0131 ile fiziki kapasitesi ilgin\u00e7 bir beraberlik olu\u015fturuyordu onda. Adeta kendi bulgusuydu soyut ta\u015fist resim \u0130zer\u2019in. Burada \u00e7aresizlik, anlay\u0131\u015fs\u0131zl\u0131k ve daha ac\u0131s\u0131 sanat yapman\u0131n gereksiz oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fine varan durumun nelere maloldu\u011funu san\u0131r\u0131m a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rebilmekteyiz. O dev yetenek olanaklar\u0131 elverseydi daha nerelere eri\u015febilirdi.<\/p>\n

Sonra \u0130zer kolajlar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Kendisi \u00fczerine s\u00f6zel ve metin olarak \u015fimdiye kadar \u00e7ok \u015fey ifade etti\u011fim i\u00e7in fazla bir \u015fey tekrarlamayaca\u011f\u0131m, ancak bug\u00fcn\u00fcn yanl\u0131\u015f yapmay\u0131 ana prensip olarak benimsedi\u011fi ve sanatla ilgileri hi\u00e7 yok iken bir numaral\u0131 yarg\u0131 yetkilisi olarak da m\u00fczayedicilerin kurumla\u015ft\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye umar\u0131m ki bir g\u00fcn akl\u0131n\u0131 ba\u015f\u0131na toparlar. Zira \u0130zer\u2019in baz\u0131 boya resimleri ve kolajlar\u0131 D\u00fcnya sanat\u0131n\u0131n ba\u015fyap\u0131tlar\u0131 d\u00fczeyindedirler.<\/p>\n

T\u00fcrk resim sanat\u0131n\u0131n sorunu, radikal bir ki\u015filik geli\u015ftirememe konusundan \u00f6nce teknik yetersizliktir.. bunun ilk nedeninin bir kriter olu\u015fturacak, m\u00fczeden yoksun olunmas\u0131 ger\u00e7e\u011fini sanat ortam\u0131n\u0131n herhalde art\u0131k anlam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Uluslararas\u0131 geli\u015fmi\u015f sanat\u0131 i\u00e7eren bir m\u00fczenin tart\u0131\u015fma kald\u0131rmaz bir zorunluluk oldu\u011funu tek ba\u015f\u0131ma iddia ve ilan etmekten art\u0131k bunal\u0131yorum. Her ya\u015ftan ve cinsten ressam\u0131n resimlerini \u0130stanbul Modern\u2019e getirip b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu kurumun j\u00fcrisinin de y\u0131lda bir toplan\u0131p (bunu alal\u0131m, bunu almayal\u0131m) dedi\u011fini s\u00f6ylesem ne dersiniz. E\u011fer sizin sanat m\u00fczelerinizde Turner, Gauguin, C\u00e9zanne, Rodin, Degas, Picasso, Rauschenberg, Beuys, Penck ve y\u00fczlerce di\u011ferlerinden \u00f6rnekler yoksa tabii meydan\u0131 bo\u015f bulan da kendini hakl\u0131 g\u00f6r\u00fcr ve hakl\u0131d\u0131r da. M\u00fcze koleksiyonunda olanlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu, m\u00fczeye girmeyi kafas\u0131na takm\u0131\u015f olanlardan pek de daha iyi \u015feyler de\u011fil ki. \u0130ki y\u0131l \u00f6nce bizim \u00fcniversitenin \u0130leti\u015fim Fak\u00fcltesi \u00f6\u011frencileri fak\u00fclte giri\u015finin b\u00fcy\u00fck avizesine \u00e7oraplar, pabu\u00e7lar ve ka\u011f\u0131t par\u00e7alar\u0131 vs. asarak kendilerine g\u00f6re bir sanat etkinli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015fler. Arkada\u015f\u0131m Fevzi Karako\u00e7 sordu; nas\u0131l buldun bunlar\u0131? Cevab\u0131m; \u201cresim m\u00fczesi olmayan memlekette bienal yaparsan b\u00f6yle olur!..\u201d<\/p>\n

Sonu\u00e7ta derim ki, e\u011fer \u015fu \u00fcnl\u00fc Osmanl\u0131 gelene\u011findeki \u201cher\u015fey T\u00fcrkiye\u2019de olup bitendir, onun d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey yoktur\u201d deveku\u015fu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 terkedebilirseniz bir bo\u015flu\u011fa d\u00fc\u015fersiniz ki ama ne bo\u015fluk… Benim her zaman i\u00e7inde bulundu\u011fum bo\u015fluk…<\/p>\n

\u0130ster misiniz k\u0131rk k\u00fcsur y\u0131ld\u0131r espas diye tutturmam\u0131n itici g\u00fcc\u00fc ve ana nedeni bu olsun!?..<\/p>\n

d Grubu ve \u00e7evresini izleyen ku\u015faklardan sonra gelen, yani ortalama olarak benim ku\u015fa\u011f\u0131m ve benden sonrakilerin sanata yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 irdelemek i\u00e7imden gelmiyor. Hemen hepsi gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131ndaki yumu\u015fak cesaretlerini bile terkedip estetize, hatta akademik olmada karar k\u0131l\u0131yorlar. Hemen tamam\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131, resmi koleksiyoncuya be\u011fendirmek, b\u00f6ylece \u00fcnl\u00fc olup \u00e7ok para kazanmak olduklar\u0131n\u0131 biliyorum. Hepsi yak\u0131n \u00e7evrem ve arkada\u015flar\u0131m, maalesef baz\u0131lar\u0131 da \u00f6\u011frencim… Zaten hi\u00e7 de\u011fi\u015fmemelerinden de anla\u015f\u0131lm\u0131yor mu bu. Biz T\u00fcrklerin y\u00fczy\u0131llard\u0131r \u00e7ekti\u011fi ekonomik yoksunlu\u011fun do\u011fal sonucu olan, \u00fclkeyi y\u00f6netenlerden sanat\u00e7\u0131lara, ayd\u0131nlara kadar her katmanda bu ger\u00e7e\u011fin izleri kendini belli etmektedir. Tabii ki b\u00f6yle bir nedenden kaynaklanan yap\u0131n\u0131n, k\u00fclt\u00fcr ve sanat g\u00f6rg\u00fcs\u00fc de olmayan toplumun en \u00e7abuk be\u011fenece\u011fi \u015fey nedir?..<\/p>\n

Nedir?<\/p>\n

San\u0131r\u0131m diyalektik bizi \u00e7ok ilgin\u00e7 bir noktaya getirdi; soyuttan ekspresyonist olmaz derken, \u201cnostaljik soyut\u201d gibi bir fenomenle ba\u015fba\u015fa kald\u0131k.<\/p>\n

Dr. \u00d6zkan Ero\u011flu<\/strong><\/p>\n\n\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bir d\u00fcnya sanat\u00e7\u0131s\u0131 \u00d6zdemir Altan\u2019\u0131n \u00e7ok benimseyip, sevdi\u011fim bir yaz\u0131s\u0131n\u0131 k\u00f6\u015femde konuk ederek, sunmak istiyorum..<\/p>\n","protected":false},"author":9192214,"featured_media":186021,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6221,5005,6670],"tags":[89103],"class_list":["post-93131","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur","category-manset","category-sanat","tag-ozdemir-altan"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93131","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9192214"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93131"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93131\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/186021"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93131"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.nationalturk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}