ABD İran Savaşı! Dünya büyük ekonomik krize koşuyor!
ABD İran Savaşı ile ilgili The Economist dergisi petrol dışında diğer emtia piyasalarının aldığı darbeyi yazdı:
İran savaşı petrolün çok ötesinde emtia piyasalarını sarsıyor
Brent petrol fiyatı 16 Mart’ta varil başına 106 doları aşarak Temmuz 2022’den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 10-15’i Hürmüz Boğazı’ndaki kesinti nedeniyle piyasaya ulaşamıyor.
Körfez bölgesi dünya üre gübresinin yüzde 22’sini, alüminyumun yüzde 24’ünü, helyumun yaklaşık üçte birini ve kükürdün yüzde 45’ini sağlıyor.
İnsansız hava aracı saldırıları ve ablukalar, bu ürünlerin ihracatını ciddi şekilde aksattı.
Ulaşım, imalat ve gıda üretimi sektörleri doğrudan etkilenmeye başladı.
Asya’daki rafineriler alternatif ham petrolün daha pahalı ve farklı özellikte olması nedeniyle üretim kesintilerine gitti.
Çin, Hindistan, Japonya ve Tayland’da rafineri üretimi yüzde 5 ila 15 oranında azaltıldı.
Körfez’de yaklaşık 125 ürün tankeri mahsur kaldı ve bu küresel filonun yüzde 5’ine karşılık geliyor.
Çin rafine ürün ihracatını durdurdu ve Asya’da benzin, dizel ve jet yakıtı fiyatları hızla yükseldi.
Avrupa, jet yakıtı ithalatının yüzde 69’unu Körfez ve Asya’dan sağlıyor ve arz baskısı artıyor.
Hürmüz Boğazı kapalı kalırsa Okyanusya’nın jet yakıtı stoklarının 36 gün içinde yüzde 80’i tükenecek.
Afrika’da jet yakıtı stoklarının 23 gün içinde kritik seviyeye düşmesi bekleniyor.
Bazı ülkelerde yakıt kıtlığı nedeniyle okullar kapatılıyor ve çalışma süreleri azaltılıyor.
Petrokimya ihracatının aksaması nedeniyle plastik üreticileri sözleşmelerini yerine getiremez hale geldi.
Körfez bölgesi deniz yoluyla taşınan naftanın yaklaşık yüzde 45’ini sağlıyor.
Çin ve Hindistan petrokimya girdilerine yüksek derecede bağımlı durumda bulunuyor.
Katar’daki büyük tesisin kapanmasıyla küresel helyum arzının yaklaşık üçte biri devre dışı kaldı.
Alüminyum fiyatı ton başına 3.440 dolara yükselerek dört yılın en yüksek seviyelerine yaklaştı.
Avrupa alüminyum ithalatının yüzde 14’ünü, ABD ise yüzde 21’ini Körfez’den sağlıyor.
ABD İran Savaşı’nda İran yarı işlenmiş çelik tedarikinde önemli rol oynuyor ve arz düşüşü fiyatları artırdı.
Küresel gübre ticaretinin yaklaşık üçte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.
Üre gübresi fiyatları savaşın başlamasından bu yana yüzde 35 arttı.
Kükürt fiyatları Şubat sonundan bu yana yüzde 40 yükseldi.
Gübre maliyetlerindeki artış küresel gıda üretimi üzerinde baskı oluşturuyor.
ABD İran Savaşı’nda Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler küresel tedarik zincirlerinin kırılganlığını ortaya koyuyor.
