Arabalı Tanrı Tarhunda’nın ve Kilikya’da Kurulan Antik Medeniyetlerin Makamı; Adana Arkeoloji Müzesi

Bugün Adana, tarihi Kilikya bölgesinin en önemli şehridir, ancak geçmişte bölgenin en önemli şehri Tarsus’tu ve
1924 yılında kurulan Adana Arkeoloji Müzesi, 2017’den beri 1906’da Aristidis Simonoğlu tarafından kurulan Adana’nın ilk tekstil fabrikalarından olan Cumhuriyet sonrası Has Ailesine geçen tarihi Milli Mensucat Fabrikası’nın kompleksinde hizmet veriyor.

Müze Adana ve Kilikya’dan tarihi eserleri sergileyen çok önemli bir müzedir.

Müze koleksiyonunda tarih öncesi eserlerin yanı sıra Hitit, Asur, Fenike, Frig, Arkaik, Helenistik, Roma, Doğu Roma, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait eserler de bulunmaktadır.

Adana Arkeoloji Müzesi’nin eserleri arasında en dikkat çekici olanı döneminin inanç sisteminde “Dünyanın Fatihi veya Hükümdarı” olarak tanımlanan M.Ö 8. yüzyıla, Geç Hitit Dönemi’ne tarihlenen Fırtına Tanrısı Tarhunda’nın heykelidir.

Bazalttan yapılmış bir çift boğanın çektiği arabadan oluşan kompozisyon, dönemin olaylarını ve inanç sistemini yansıtan en önemli eserlerden biridir.

Kilikya ve Kuzey Suriye’deki tanrıların tanrısı Tarhunda, Hitit panteonunda yaygın olarak Teşup diye bilinir ve Teşup”un Yunan panteonunda dengi Zeus’tur.

Tanrı Tarhunda’nın arabasını çeken boğaları Hurri (Gündüz) ve Serri (Gece) olarak bilinirler.

Hurri – Gündüz olumlu, Serri – Gece ise olumsuz anlamına gelir ancak görevlerinde birbirlerini dengelerler ve aynı zamanda bu ikili theriomorphic tanrı (hayvan formunda olan) ve baş Tanrı’nın tahtının koruyucusu olarakta kabul edilirler.

Tanrı Tarhunda gök olaylarını temsil ettiğinden, bu heykelle onun kuşatıcı görünmez gücünü ve enerjisi vurgulanmıştır.

Tarhunda’nın elindeki topuz, krallığın ve hegemonyanın sembolüdür.

Araba, Tarhunda’nın gücünün yansıması olan yaşamı temsil eder.

Arabanın arka kısmında bulunan kalkan yaşam mücadelesinin kaçınılmaz olduğunu ve bu mücadelenin saldırı hakkı değil savunma hakkı verdiğini tasvir etmektedir.

Yani hayat zıtlıklar arasındaki dengedir ama bu dengeyi uyum içinde tutan Tanrı Tarhunda’dır.

Kaidesiyle birlikte 190 cm metre yüksekliğindedir ve Adana Hititlerden beri ismi değişmeyen bir kenttir, Hitit kaynaklarında Adana’dan sıklıkla, Adanava, Uru Adana diye bahsedilir ki Uru Sümerce’den Hititçe’ye geçen kent, şehir anlamına gelir, yani “Adana Şehri” fakat Adana hakkında en eski Hitit metni M.Ö 1390 -1370 yılları arasında hüküm süren Hitit kralı I. Arnuwanda; önünde nehir olan “Adania” diye bir kentle savaştığından bahseder, bu kent Adana içinden geçen nehir Samri (Seyhan) olmalıdır.

Çukurova’nın bereketli topraklarına gömülü tarihsel olarak çok kıymetli bir Adana’nın olduğu gerçektir.

Adana’nın Yüreğir ilçesine bağlı Çine köyünde 1997’de tarlasını süren bir çiftçi tarafından tesadüfen keşfedilen bu eser ve binlerce kıymetli eserle birlikte Adana Arkeoloji Müzesinde ziyaretçilerini bekliyor.

Not; Tarhunda, Tarhunna ve Tarhunza aynı tanrıdır.

Metin Yılmaz – NationalTurk