Hamaney öldü! İran’da 40 günlük ulusal yas ilan edildi

Orta Doğu’daki çatışmaların en kritik gelişmesi İran’dan geldi. İran devlet televizyonu, İran İslam Cumhuriyeti’nin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in ABD-İsrail saldırısında hayatını kaybettiğini açıkladı. Resmi açıklamada, “İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı.” ifadesi kullanıldı.

Hamaney’in ölümüyle birlikte İran’da siyasi ve askeri dengeleri sarsacak yeni bir sürecin başladığı belirtildi.

İran devlet televizyonu duyurdu

İran devlet televizyonu, Hamaney’in ABD-İsrail’in düzenlediği saldırıda yaşamını yitirdiğini açıkladı. Aynı duyuruda, “İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı.” ifadeleri yer aldı.

İran resmi haber ajansı IRNA da saldırılarda üst düzey isimlerin hayatını kaybettiğini bildirdi. Haberde, İran Savunma Konseyi Genel Sekreteri ve Hamaney’in danışmanı Tuğamiral Ali Şemhani ile İslam Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Tümgeneral Muhammed Pakpur’un öldüğü aktarıldı.

40 gün ulusal yas, 7 gün resmi tatil

Hamaney’in ölümünün ardından İran hükümeti ülke genelinde 40 günlük ulusal yas ilan etti. Ayrıca 7 gün süreyle resmi tatil kararı alındı.

Alınan yas kararı kapsamında İstanbul’daki İran İslam Cumhuriyeti Başkonsolosluğu’nda bayrak yarıya indirildi.

İran genelinde gösteriler

Hamaney’in ölümünün duyurulmasının ardından İran’ın birçok kentinde gösteriler düzenlendi. İran medyasına göre halk, İran bayraklarıyla sokaklara çıktı.

Tahran’daki İnkılap Meydanı’nda toplanan kalabalıklar, ellerinde İran bayrakları ve Hamaney posterleriyle ABD ve İsrail karşıtı sloganlar attı.

Kum kentinde Hz. Masume Türbesi’nde yüzlerce kişi bir araya gelerek ABD ve İsrail’i lanetledi.

Meşhed kentindeki İmam Rıza Türbesi’nin kubbesine siyah bayrak çekildi. Bölgeye gelen İranlılar gözyaşı dökerken, ülkenin birçok kentinde anma ve telin gösterileri düzenlendi.

Trump: Hamaney öldü

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yaptığı açıklamada Hamaney’in öldüğünü belirtti.

Trump paylaşımında, “Hamaney, tarihin en kötü insanlarından biriydi, öldü.” ifadelerini kullandı. Ayrıca İran liderinin “İstihbarat ve son derece gelişmiş takip sistemlerimizden kaçamadığını” belirtti.

Trump, “Bu, İran halkının ülkelerini geri almaları için en büyük fırsattır.” ifadelerine yer verdi.

Netanyahu’dan açıklama

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu daha önce yaptığı açıklamada, “İsrail’i yok etme planı artık yok ve zorba Hamaney’in de artık olmadığına dair güçlü işaretler var.” demişti.

İsrail kaynakları, saldırılarda “Devrim Muhafızları komutanları ve nükleer programdaki üst düzey isimlerin” öldürüldüğünü bildirdi.

Uluslararası tepkiler

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Güvenlik Konseyi’nde yaptığı konuşmada askeri eylemlerin kontrol edilemeyecek sonuçlar doğurabileceğini belirterek derhal gerilimin düşürülmesi çağrısında bulundu.

İran’ın BM Daimi Temsilcisi Amir Saeid İravani ise saldırıları “savaş suçu ve insanlığa karşı suç” olarak nitelendirdi.

ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz ise askeri eylemin hukuka uygun olduğunu savundu ve “İran nükleer silaha sahip olamaz.” dedi.

Çin ve Rusya temsilcileri de saldırıları kınayarak askeri eylemlerin derhal durdurulmasını istedi.

Hamaney kimdir?

Ayetullah Ali Hamaney 19 Nisan 1939’da Meşhed kentinde doğdu. Meşhed ve Kum kentlerinde dini eğitim aldı.

1962’de Ayetullah Humeyni’nin Şah’a karşı başlattığı harekete katıldı. Çeşitli dönemlerde tutuklandı ve sürgüne gönderildi.

1978’de İslam Cumhuriyeti Partisi kurucularından oldu. Devrim sonrası Savunma Bakan Yardımcılığı, İslam İnkılabı Muhafızları Ordusu Başkanlığı ve Tahran Cuma namazı imamlığı görevlerinde bulundu.

1981’de düzenlenen bombalı saldırıda ağır yaralandı. Aynı yıl İran’ın üçüncü Cumhurbaşkanı seçildi ve 1985’te ikinci kez Cumhurbaşkanı oldu.

1989’da Humeyni’nin vefatının ardından Uzmanlar Meclisi tarafından İran’ın en üst makamı olan Lider (Rehber) seçildi.

Cumhurbaşkanı dahil tüm devlet organlarının üzerinde anayasal yetkilere sahip olan Rehber, İran Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı olarak iç ve dış politikada son sözü söyleyen isimdi.