Ryanair CEO’sundan yakıt krizi uyarısı

Orta Doğu’da derinleşen savaş ve Hürmüz Boğazı’ndaki blokaj, Avrupa havacılık sektörünü yakıt maliyetleri üzerinden baskı altına aldı. Jet yakıtı fiyatlarındaki sert artış, uçuş iptallerinden ek yakıt ücretlerine kadar birçok sonucu beraberinde getirirken, Ryanair CEO’su Michael O’Leary’den dikkat çeken bir uyarı geldi. O’Leary, fiyatların temmuz, ağustos ve eylül aylarında mevcut seviyelerde kalması durumunda Avrupa’da bazı havayolu şirketlerinin ayakta kalmakta zorlanacağını belirtti.

Ryanair CEO’sundan iflas uyarısı

CNBC’ye konuşan Ryanair Group CEO’su Michael O’Leary, havacılık sektörünün Orta Doğu kaynaklı jeopolitik riskler ve artan maliyet baskılarıyla karşı karşıya olduğunu söyledi.

Jet A-1 tipi uçak yakıtının varil başına 80 dolardan 150 doların üzerine çıktığını belirten O’Leary, “Fiyatlar temmuz, ağustos ve eylül aylarında da bu seviyelerde kalırsa, Avrupa havayolu şirketlerinin birer birer havlu attığını göreceksiniz.” dedi.

Ryanair yakıt fiyatını sabitledi

O’Leary, Ryanair’in yakıt ihtiyacının yüzde 80’i için fiyat sabitlemesi yaptığını ve bu nedenle kendisini güvence altına aldığını söyledi.

Buna karşılık bazı rakiplerinin zayıf sabitleme pozisyonları nedeniyle ciddi finansal baskıyla karşılaşabileceğini belirten O’Leary, Ryanair’in güçlü bilançosunu kullanarak bilet fiyatlarını baskılayacağını ve bunun rakipler üzerindeki yükü artıracağını ifade etti.

Hürmüz Boğazı için kritik çağrı

O’Leary, başlangıçta haziran ayı için beklenen jet yakıtı tedarik krizinin, yakıt şirketlerinden gelen son bilgilere göre azaldığını söyledi.

Tedarikçilerle yapılan görüşmeler doğrultusunda haziran sonuna kadar kesinti beklemediklerini belirten O’Leary, “Hürmüz Boğazı en kısa sürede trafiğe açılmalı. İngiltere gibi Kuveyt petrolüne bağımlı pazarlarda risk azalsa da durum hassasiyetini koruyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Yakıt fiyatlarında sert yükseliş

Orta Doğu’da 28 Şubat’ta başlayan çatışmalar ve Hürmüz Boğazı’nın kapatılması, Avrupa enerji piyasalarında ve havacılık sektöründe ciddi dalgalanmalara yol açtı.

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği verilerine göre, 27 Şubat’ta varil başına 99,4 dolar olan küresel jet yakıtı fiyatı, savaşın başlamasından yaklaşık bir ay sonra 3 Nisan’da 209 dolara kadar yükseldi.

Kuzeybatı Avrupa’da navlun ve sigorta dahil fiyatlar varil başına 216,9 doları gördü. 24 Nisan itibarıyla fiyatlar 179,46 dolara gerilese de kriz öncesi seviyelerin oldukça üzerinde kalmayı sürdürdü.

Blokaj tedarik zincirini sarstı

Krizin merkezinde, küresel petrol ticaretinin ana geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı’ndaki blokaj bulunuyor.

28 Şubat’ta başlayan savaşın ardından ticaret akışının aksamasıyla günlük 15 milyon varil ham petrol ve 5 milyon varil petrol ürünü sevkiyatında büyük kesintiler yaşandı. Bu durum, havacılık sektöründe arz kısıtı ve maliyet baskısı oluşturdu.

Orta Doğu’daki istikrarsızlık yalnızca jet yakıtını değil, doğal gaz ve ham petrol fiyatlarını da artırdı. Avrupa Birliği’nin savaşın başladığı tarihten bu yana enerji ithalatı için yaklaşık 24 milyar avro ek maliyetle karşılaştığı belirtildi.

Avrupa’da uçuş kesintileri başladı

Yakıt maliyetlerinin iki katına çıkması, Avrupa genelinde havayolu şirketlerini operasyon planlarını yeniden gözden geçirmeye zorladı.

Lufthansa, yakıt tasarrufu hedefiyle ekim ayına kadar 20 bin kısa mesafeli uçuşu programından çıkardı. EasyJet, mart ayında 25 milyon sterlin ek yakıt faturasıyla karşılaştığını duyurdu ve yılın ilk yarısı için 540 ile 560 milyon sterlin arasında zarar öngördü.

İskandinavya Havayolları maliyetler nedeniyle bin uçuşu iptal ederken, KLM kapasitesini 80 uçuş azaltma kararı aldı.

Yolcuya ek yakıt harcı yansıdı

Artan maliyetler bilet fiyatlarına da yansımaya başladı. Air France-KLM Group, uzun mesafeli uçuşlarda yolcu başına 100 avroluk ek yakıt harcı uygulamasına geçti.

Havayolu şirketleri bir yandan kapasiteyi düşürürken, diğer yandan yükselen yakıt maliyetlerini dengelemek için ek ücret ve fiyat artışı seçeneklerini gündeme alıyor.

Brüksel acil plan hazırladı

Avrupa Birliği, enerji krizinin havacılık sektörünü daha fazla sarsmaması için “AccelerateEU” planını kamuoyuna sundu.

Plan, havalimanları ve havayolu şirketleri arasındaki koordinasyonu artırmayı, gaz depolarının doldurulmasını, petrol stoklarının kullanımını, ulusal acil önlemlerin uyumlu hale getirilmesini ve jet yakıtı ile dizel arzının güvence altına alınmasını hedefliyor.

AB genelinde ulaşım yakıtlarının üretimi, ithalatı, ihracatı ve stok seviyelerini izlemek için yeni bir “Yakıt Gözlemevi” kurulacak.

Amaç fiyatı düşürmek değil, kıtlığı önlemek

Enerji analistlerine göre AB’nin planı jet yakıtı fiyatlarını doğrudan düşürmeye değil, arz zincirindeki kopmaları önlemeye odaklanıyor.

Bu mekanizma sayesinde olası yakıt kıtlıklarının hızlı şekilde tespit edilmesi ve acil durumlarda dengeli dağıtım yapılması amaçlanıyor.