ABD İran Savaşı! ABD Başkanı Donald Trump, İran’a Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma çağrısı yaptığı uzun paylaşımında, Hindistan ile Pakistan arasında olası bir savaşı engellediği yönündeki iddiasını bir kez daha gündeme taşıdı. Trump, Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Asim Munir ile Başbakan Şahbaz Şerif’e yönelik şimdiye kadarki en güçlü övgülerinden bazılarını kullanırken, iki ismin kendisine milyonlarca hayatı kurtardığı için sürekli teşekkür ettiğini söyledi.
ABD İran Savaşı! Trump’tan Pakistan yönetimine övgü
Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, İran’ı Hürmüz Boğazı’nı hızla yeniden açması konusunda uyardı. Boğazı “hayati bir uluslararası su yolu” olarak niteleyen Trump, İran’ı dünya genelinde “kaygı, yerinden edilme ve acıya” yol açmakla suçladı.
Bu açıklamalarının ardından Pakistan’a değinen Trump, Asim Munir ve Şahbaz Şerif’in öncülüğünde yapılan görüşmenin ardından kendisine kapsamlı bilgi verildiğini belirtti. Trump, iki ismin “nazik ve son derece yetkin bir liderlik” sergilediğini ifade etti.
Trump, övgüsünü daha da ileri taşıyarak Munir ve Şerif için “çok sıra dışı adamlar” ifadesini kullandı.
“30 ila 50 milyon hayat kurtardığım için bana teşekkür ediyorlar”
Trump, paylaşımında Hindistan ile Pakistan arasında yaşanabileceğini söylediği büyük bir savaşı önlediği yönündeki iddiasını da yineledi.
Trump, “Hindistan ile yaşanacak korkunç bir savaşta 30 ila 50 milyon hayatı kurtardığım için bana sürekli teşekkür ediyorlar” ifadesini kullandı. Ayrıca, “Bunu duymaktan her zaman memnuniyet duyuyorum. Dile getirilen insanlık duygusunun boyutu tarif edilemez” dedi.
Trump’ın rakamları değişti
Trump’ın Hindistan-Pakistan gerilimine ilişkin anlatımı zaman içinde farklı rakamlarla gündeme geldi. Şubat ayında Şahbaz Şerif’in kendisine olası bir nükleer çatışmada 35 milyon kişinin ölebileceğini söylediğini aktaran Trump, son paylaşımında bu rakamı “30 ila 50 milyon” aralığına taşıdı.
Trump, daha önce de Hindistan ile Pakistan arasındaki krizi, dünya genelinde yatıştırılmasına katkı sunduğunu öne sürdüğü çatışmalardan biri olarak göstermişti.
Hindistan dış arabuluculuk iddiasını reddediyor
Hindistan ise Pakistan ile yaşanan gerilimin düşürülmesinde ABD dahil herhangi bir üçüncü tarafın rol aldığı iddiasını kabul etmiyor.
Hindistan Dışişleri Bakanı S. Jaishankar daha önce Trump’ın bu yöndeki açıklamalarını reddetmiş, gerilimin düşmesinin Yeni Delhi ile İslamabad arasında doğrudan askeri düzeyde kurulan temaslar sonucunda gerçekleştiğini savunmuştu.
Hindistan hükümetine göre ateşkes anlayışı, Pakistan ordusunun mevcut iletişim kanalları üzerinden temasa geçmesinin ardından, dış arabuluculuk olmadan sağlandı.
Trump’ın sözlerinin arkasındaki gerilim
Trump’ın atıfta bulunduğu süreç, 22 Nisan’da Pahalgam’da düzenlenen ve 26 kişinin öldüğü saldırıya dayanıyor. Hindistan, 7 Mayıs’ta Pakistan ve Pakistan kontrolündeki Keşmir’de “terör altyapısını” hedef aldığını açıkladığı Sindoor Operasyonu ile karşılık verdi.
Yetkililer, durumun iki ülke orduları arasında kurulan doğrudan temas sonrası istikrara kavuştuğunu bildirdi. Bu açıklamalar, Trump’ın tekrarladığı iddialarla farklı bir tablo ortaya koydu.
İran görüşmeleri nükleer başlıkta tıkandı
Trump’ın Pakistan’a ilişkin sözleri, ağırlıklı olarak İran’a odaklanan paylaşımının ortasında yer aldı. Trump, İranlı yetkililerle İslamabad’da yaklaşık 20 saat süren görüşmelerde birçok konuda uzlaşma sağlandığını ancak asıl önemli başlıkta anlaşma çıkmadığını belirtti.
Trump, görüşmelerde özellikle İran’ın nükleer programı konusunda ilerleme sağlanamadığını ifade ederek, “Toplantı iyi geçti, birçok konuda anlaşma sağlandı ama gerçekten önemli olan tek başlık olan nükleer konuda uzlaşma olmadı” dedi.
Trump, İran’ın nükleer hedefleri konusunda tavizsiz kaldığını savundu.
Ateşkes oldu, sonuç çıkmadı
Görüşmelerin, hafta başında müzakerelere alan açmak amacıyla ilan edilen 14 günlük ateşkesin ardından yapıldığı belirtildi. Ancak çatışmalardaki bu ara, taraflar arasında bir sonuca dönüşmedi.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile birlikte başında bulunduğu heyetin görüşmelerde yapıcı öneriler sunduğunu ancak güven eksikliği nedeniyle sürecin tıkandığını söyledi.
Kalibaf, “ABD, İran’ın mantığını ve ilkelerini anladı. Artık bizim güvenimizi kazanıp kazanamayacaklarına karar verme zamanı” ifadesini kullandı.
Yıllar sonra ilk doğrudan temas
İslamabad’daki görüşme, iki taraf arasında on yılı aşkın sürenin ardından gerçekleşen ilk doğrudan temas olarak kayda geçti. Aynı zamanda bu temas, 1979 İslam Devrimi’nden bu yana en üst düzey görüşme olarak öne çıktı.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise İran’ın, nükleer silahlardan vazgeçme taahhüdü de dahil olmak üzere Amerikan şartlarını kabul etmemeyi tercih ettiğini belirtti. Bu açıklama, taraflar arasında anlaşmanın önündeki temel başlığın nükleer konu olmaya devam ettiğini ortaya koydu.
