ABD İran Savaşı! Hakan Fidan: Denklem giderek karmaşıklaşıyor
ABD İran Savaşı ile ilgili Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Anadolu Ajansı’nın Editör Masası programında çok önemli açıklamalarda bulundu:
ABD İran Savaşı‘ndaki son durumu değerlendiren Fidan, özellikle Hürmüz Boğazı sorununa dikkat çekti.
Fidan şunları söyledi:
“ABD İran Savaşı’nda Hürmüz Boğazı barışçı yollarla açılmalı, askeri müdahalenin çok fazla zorlukları var, denklem giderek daha karmaşıklaşıyor.”
“Hürmüz Boğazı aslında ABD İran Savaşı’nın bölgesel savaş olmadığını, küresel etkileri olan savaş olduğunu da gösteren en önemli örnek…”
“Bundan etkilenen Avrupa ülkeleri, Asya Pasifik’te Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore’nin bu sorunun çözümü için arayış içinde. Fransızların, İngilizlerin teklif ettiği modeller var.”
“Bazılarında, ‘Uluslararası güç oluşturalım, gemilerin geçişini biz uluslararası güç olarak buradan mümkün kılalım. Savaşta ateşkes olmuş, olmamış, devam etmiş, etmemiş. Bizim anlaşma takvimine bağlı kalmaya sabredecek bir ekonomik dayanıklılığımız yok. Kırılganlık çok fazla bütün ülkeler üzerinde. Bunun açılması lazım’ yaklaşımı var. Haklı olarak böyle bir yaklaşım da var.”
“ABD İran Savaşı’nda Trump burada uluslararası güç oluşturup, bu güç vesilesiyle herkesin ihtiyacı olan çözümü getirmeye çalışırken, Avrupalılar hiç bu konuya girmek istemiyor.”
“Burada ince bir çizgi var. Hürmüz Boğazı’nın açık tutmasını sağlamak ile İran’a karşı yürütülen savaşın parçası olmak gibi. Hiçbir ülke İran’a karşı yürütülen savaşın parçası olmak istemiyor. Bunu Avrupalılar da açıktan söylediler.”
“Uluslararası silahlı barış gücüyle buraya müdahil olmanın şu anda çok fazla zorlukları var. Özellikle savaş devam ederken, bu nereye kadar daraltılacak, nereye kadar genişletilecek? Onun için birçok ülkenin buna gönüllü olmadığını görüyoruz. Ama bu tartışılan bir konu, bu devam ettirilemez.”
“İranlılar bir tarafını tıkıyorlar ve istediklerini geçiriyorlar. Buna mukabil, bölgedeki boğazın fiili kontrolüne ele almış gözüktüğü için Amerikalılar da geliyorlar diyorlar ki, tamam benim istediklerimi sen geçirmiyorsun, sen kendi istediklerini geçiriyorsun, ben de boğazın öbür tarafına geleceğim, senin istediklerini de ben geçirmeyeceğim.”
“Şimdi bu karşılıklı bir alanda pozisyon almayla alakalı bir durum. Tarafların birbirini mevcut hamlelerle bir dengeleme arayışı var. Yani birisi bir hamle yapıyor, diğeri öbür hamleyle o hamleyi biraz daha etkisiz hale getiriyor.”
“(Müzakereler anlaşmayla sonuçlanırsa) Hürmüz’ün açılmasıyla ilgili sorun görmüyorum. Sorun, bundan sonra Hürmüz’ün regülasyonuyla ilgili öneri getirecek mi birisi? Özellikle İran. ‘Ya bu zamana kadar Hürmüz Boğazı böyle geldi ama bundan sonra ben burada daha aktif ve söz söyleyen biri olmak istiyorum veya para alan biri olmak istiyorum’ durumuna gelecek mi?”
“Şimdi benim konuştuğum bölge ülkeleri haklı olarak tek bir konuda endişeliler. Yani burada savaştan önceki rejim neyse, savaştan sonraki rejimin de aynı olması konusunda büyük çıkarları, istekleri var.”
“Başka bir aktörün Çin’le hesabı var, bakıyor ki buradaki tıkanıklık aslında Çin’i gerileten bir husus. Aslında tıkanıklık fena da olmayabilir. Küresel bir sıkıntıda, ilk başta dikkati çekmeyen ama başka aktörlerin işine yarayacak çok fazla senaryo ortaya çıkıyor. Dolayısıyla giderek daha karmaşık ve yönetilmesi zor hale gelen bir denklemle karşı karşıya kalıyoruz.”
“İran’dan sonra İsrail düşmansız yaşayamaz. Yeni bir söylem geliştirmeye ve Türkiye’yi yeni düşman ilan etmeye çalıştıklarını görüyoruz. Bunu sadece Netanyahu’da değil, İsrail muhalefetindeki bazı isimlerde de gözlemliyoruz.”
