ABD İran Savaşı! Avrupa, Hürmüz Boğazı’na çözüm arıyor
ABD İran Savaşı‘nda İngiltere Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, İran’ın gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçişi için milyonlarca dolarlık ücret talep etme girişimlerini “tamamen reddedeceğini” söyledi.
Cooper, perşembe günü 40’tan fazla ülkenin katıldığı sanal bir toplantıya başkanlık etti ve katılımcılar, bu kritik deniz koridorunun “derhal ve koşulsuz olarak yeniden açılması” çağrısında bulundu.
Toplantının hemen ardından İran Dışişleri Bakanlığı, savaş sona erdiğinde “deniz geçişinin güvenliğini sağlamak” amacıyla boğazı geçen gemilere izin belgesi vermek üzere Umman ile bir öneri üzerinde çalıştıklarını açıkladı.
ABD İran Savaşı‘nda İran, dünya petrolünün yüzde 20’sini taşıyan bu su yolunu mart ayı başından beri fiilen kapalı tutuyor.
Acil durum toplantısının ardından Cooper, İran’ın “küresel ekonomiyi rehin almasına” izin verilmemesi gerektiğini belirtti ve üyeler arasında olası çözümler olarak “İran’a baskı uygulayacak” yaptırımların da görüşüldüğünü söyledi.
Ayrıca, ülkelerin “geçiş yapmak isteyen gemilere geçiş ücreti uygulanmasını da kapsamlı bir şekilde reddedebileceğini” belirtti.
Teklifte ücretler açıkça belirtilmemiş olsa da, İran’ın hukuk ve uluslararası ilişkilerden sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Kâzım Garibabadi, Rus haber ajansı Sputnik’e verdiği demeçte, normal şartlar altında “boğazdan geçen tüm gemilerin, emniyet ve güvenliği sağlamak amacıyla İranlı ve Ummanlı yetkililerle önceden koordinasyon kurması ve gerekli izinleri alması beklendiğini” söyledi.
Garibabadi ayrıca, İran’ın “şu anda savaş halinde” olduğu bir dönemde barış zamanı kurallarının uygulanmasını beklemenin “gerçekçi olmadığını” ve çatışmanın bir sonucu olarak “kısıtlamalar ve sınırlamalar” getirildiğini belirtti.
Perşembe akşamı ABD İran Savaşı’nda İran ordusu, Hürmüz Boğazı’nın “uzun vadede” ABD ve İsrail’e kapalı kalacağını açıkladı.
Tasnim Haber Ajansı’nın bildirdiğine göre, bölgede “yeni saldırgan eylemler” yaşanması halinde, “saldırganlara ve onların destekçilerine ait gemiler” boğazı geçemeyecek.
ABD ve İsrail’in İran’a hava saldırıları düzenlemesinden önce her gün yaklaşık 150 gemi boğazdan geçiyordu.
Analistler, Tahran’ın 2 milyon dolarlık ücret uygulamaya devam etmesi halinde yılda 110 milyar dolar (85 milyar sterlin) gelir elde edebileceğini tahmin ediyor.
Uzmanlar, İran’ın kontrolündeki çevre adaların, ülkenin su yolu üzerinde hakimiyet kurmasına olanak tanıdığını belirttiler.
Bazıları ise ABD veya müttefik güçlerin boğazı askeri olarak yeniden açmak için Hark Adası gibi bu toprakların bir kısmını ele geçirmeleri gerektiğini öne sürüyor.
Perşembe günü İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın Fin mevkidaşına, Tahran’ın “Hürmüz Boğazı’ndaki düzenlemelere yönelik her türlü yabancı müdahaleyi” reddettiğini söylediği bildirildi.
Pezeşkiyan ayrıca boğazdaki “güvenlik eksikliğinin” ABD ve İsrail’in “askeri saldırganlığının doğrudan sonucu” olduğunu belirtti.
Perşembe günü Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD İran Savaşı’nda boğazı askeri güç kullanarak yeniden açmanın “gerçekçi olmadığını” belirterek, bunun hiçbir zaman tercih ettikleri bir seçenek olmadığını öne sürdü.
Güney Kore ziyareti sırasında konuşan Macron, “Bu ancak İran ile işbirliği içinde gerçekleştirilebilir. Dolayısıyla, her şeyden önce ateşkes sağlanmalı ve müzakereler yeniden başlamalıdır” dedi.
