ABD İran Savaşı! İran savaşı, Covid ve Ukrayna krizini aratmayabilir
ABD İran Savaşı! Almanya Başbakanı Friedrich Merz, İran’daki savaşın ekonomik sonuçlarının Avrupa için Covid dönemi ve Ukrayna savaşının ilk günlerindeki sarsıntıya benzer bir yük oluşturabileceğini söyledi.
ABD İran Savaşı! İran’daki savaşın uzaması halinde Avrupa ekonomisinin ağır bir enerji ve maliyet şokuyla karşı karşıya kalabileceği uyarısı geldi. Almanya Başbakanı Friedrich Merz, çatışmanın ekonomik etkisinin Covid pandemisi ya da Ukrayna savaşının başlangıcındaki kadar yıkıcı olabileceğini söylerken, Avrupa’da gözler yeniden enerji güvenliğine çevrildi. Hürmüz Boğazı’ndaki daralma, yalnızca petrol ve doğalgazı değil, üretimden tarıma kadar uzanan geniş bir ekonomik zinciri tehdit ediyor.
Merz’den sert uyarı
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, savaşın uzaması halinde Avrupa ekonomisinin son yıllarda yaşadığı en ağır krizlerden biriyle karşı karşıya kalabileceğini söyledi. Merz, yükün Covid pandemisi döneminde ve Ukrayna savaşının başında hissedilen ekonomik baskıya benzeyebileceğini ifade etti.
İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto da savaşın sonuçlarının gece uyutmayacak kadar ağır olduğunu söylerken, Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde ise çatışmanın yıllarca sürebileceği uyarısında bulundu.
ABD İran Savaşı! Hürmüz Boğazı Avrupa için alarm veriyor
Küresel petrol ve doğalgaz akışının yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. İran’ın boğazdan geçişleri tehdit etmesi, Avrupa’da enerji arzı konusunda hesapları altüst etti. İlk aşamada Avrupa’nın Körfez’e sınırlı bağımlılığı nedeniyle ciddi bir kıtlık beklenmiyordu. Ancak savaş beşinci haftasına girerken bu tablo değişmeye başladı.
Asya ülkelerinin, daralan arz karşısında petrol ve LNG için fiyatları yukarı çekmesi, bazı esnek sevkiyatların Avrupa’dan doğuya kaymasına yol açtı. Bu da Avrupa’nın beklediği enerji akışının zayıflamasına neden oldu.
Kıtlık korkusu büyüyor
Enerji uzmanlarına göre kriz, geçmişteki petrol ve gaz şoklarından daha geniş bir etki alanına sahip. Çünkü bu kez yalnızca ham petrol değil, doğalgaz, dizel ve jet yakıtı gibi rafine ürünler de aynı anda baskı altında.
Avrupa’nın Körfez’den aldığı ham petrol sınırlı olsa da, dizel ve havacılık yakıtı gibi rafine ürünlerde bölgeye bağımlılığı çok daha yüksek. Bu nedenle Hürmüz’ün uzun süre kapalı kalması halinde Avrupa’nın alternatif bulmasının çok zor olacağı belirtiliyor.
Fiyat artışı ilk sinyali verdi
Krizin ilk somut etkisi akaryakıt fiyatlarında görüldü. Avrupa’da benzin fiyatları son haftalarda belirgin şekilde yükselirken, jet yakıtı fiyatlarında sert sıçrama yaşandı. Bu tablo, havayolu şirketlerini doğrudan vurdu.
Yakıt maliyetinin havacılığın en büyük gider kalemlerinden biri olması nedeniyle Avrupa’da bilet fiyatlarının artması bekleniyor. Bazı şirketlerin uçuş azaltma ve uçakları geçici olarak yere çekme seçeneğini değerlendirdiği belirtiliyor.
Sanayide yeni baskı dalgası
Enerji şoku yalnızca ulaştırmayı değil, Avrupa sanayisini de baskı altına alıyor. Özellikle kimya, çelik, plastik ve gübre sektörleri yükselen enerji maliyetlerinden doğrudan etkileniyor. Üretim girdilerindeki artışın zamanla tüm sanayi zincirine yayılması ve maliyetlerin tüketiciye yansıtılması bekleniyor.
Plastik üretiminde petrol ve gaz ithalatına bağımlı yapı, sektörü kırılgan hale getirirken, gübre üreticileri de enerji maliyetlerindeki artışın yeni bir baskı dalgası oluşturduğunu belirtiyor.
Enflasyon tehdidi geri dönüyor
Enerji, ulaşım, tarım ve üretim maliyetlerindeki artışın birleşmesi, Avrupa’da enflasyon korkusunu yeniden gündeme taşıdı. Bu kez yalnızca fiyat artışı değil, aynı zamanda büyümenin zayıflaması riski de konuşuluyor.
Avrupa Komisyonu’nun bu yıl için büyüme beklentisini yüzde 1’e çektiği, enflasyondaki yükselişin ise Avrupa Merkez Bankası’nı yeniden faiz artırmaya zorlayabileceği ifade ediliyor. Böyle bir senaryoda hem krediler pahalanacak hem de hükümetlerin borç yükü daha ağır hale gelecek.
ABD İran Savaşı! Etki kısa sürmeyecek
Avrupa’da enerji yöneticileri, kriz bugün sona erse bile etkilerinin uzun süre hissedileceği görüşünde birleşiyor. Bölgedeki enerji altyapısının savaş nedeniyle zarar görmesi, barış sağlansa bile toparlanmayı geciktirecek bir unsur olarak görülüyor.
Bu nedenle Avrupa için asıl mesele artık yalnızca savaşın ne zaman biteceği değil, ekonomik etkinin ne kadar derinleşeceği haline gelmiş durumda.
