ABD İran Savaşı! “NATO bedelini öder”
ABD İran Savaşı‘nda ABD Başkanı Donald Trump, ABD müttefiklerinin Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yardımcı olmaması halinde NATO’nun “çok kötü” bir gelecekle karşı karşıya kalacağı uyarısında bulundu.
ABD Başkanı, Financial Times’a (FT) verdiği röportajda, Pekin’e de bu hayati su yolunun açılmasına yardım etmesi için baskı uyguladığı için, bu ayın sonlarında Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yapacağı zirveyi de erteleyebileceğini söyledi.
ABD İran Savaşı‘nda Trump, “Boğazdan faydalananların, orada kötü bir şeyin yaşanmamasını sağlamaya yardımcı olması gayet uygun,” dedi ve ABD’nin aksine Avrupa ve Çin’in Körfez’den gelen petrole büyük ölçüde bağımlı olduğunu savundu.
Başkan, “Eğer yanıt gelmezse ya da yanıt olumsuz olursa, bunun NATO’nun geleceği için çok kötü olacağını düşünüyorum,” diye ekledi.
FT ile sekiz dakikalık bir telefon görüşmesi sırasında yaptığı bu açıklamalar, Trump’ın Çin, Fransa, Japonya, Güney Kore ve Birleşik Krallık’a, dünyadaki petrolün beşte birinin geçtiği bu darboğazı açmak için “ortak çaba” gösterme çağrısında bulunmasından bir gün sonra geldi.
İran, iki haftadan fazla bir süre önce ABD ve İsrail’in savaşı başlatmasının ardından boğazı fiilen kapattı ve bu durum, küresel ekonomi için yeni bir petrol fiyatı şokuna yol açabileceği endişelerini tetikledi. ABD’nin Hürmüz’ü açma çabaları büyük ölçüde başarısız oldu. Uluslararası petrol fiyatları pazar akşamı varil başına 106 dolara ulaştı; bu, savaşın başlamasından bu yana yaklaşık yüzde 45’lik bir artışa tekabül ediyor.
Uyarısına rağmen Trump, ABD müttefiklerinin yardım çağrılarına kulak vereceği konusunda karamsardı.
Trump, NATO ve müttefikleri hakkında şunları söyledi:
“NATO diye bir şeyimiz var. Çok nazik davrandık. Ukrayna konusunda onlara yardım etmek zorunda değildik. Ukrayna bizden binlerce mil uzakta… Ama onlara yardım ettik. Şimdi bakalım onlar bize yardım edecek mi? Çünkü uzun zamandır diyorum ki, biz onların yanında olacağız ama onlar bizim yanımızda olmayacak. Ve onların yanımızda olacağından emin değilim.”
ABD İran Savaşı’nda ne tür bir yardıma ihtiyacı olduğunu belirtmesi istendiğinde Trump, “ne gerekiyorsa” dedi. Müttefiklerin mayın tarama gemileri göndermesi gerektiğini de ekledi; Avrupa’nın elinde ABD’den çok daha fazla mayın tarama gemisi bulunuyor.
ABD İran Savaşı ile ilgili Trump ayrıca, “[İran] kıyılarında bulunan bazı kötü aktörleri ortadan kaldıracak” kişilere de ihtiyaç duyduğunu belirtti. Trump, Körfez’de insansız hava araçları ve deniz mayınlarıyla “rahatsızlık yaratan” İranlıları ortadan kaldırmak için Avrupalı komando ekiplerine veya başka türden askeri yardıma ihtiyaç duyduğunu ima etti:
“Onlara çok sert vuruyoruz. Boğazda biraz sorun çıkarmaktan başka yapacak bir şeyleri kalmadı ama bu insanlar bundan faydalanıyor ve bizim denetlememize yardım etmeleri gerekiyor. Biz onlara yardım edeceğiz. Ama onlar da orada olmalı. Birkaç kişiyi gözetlemek için bir sürü insana ihtiyacınız var.”
Trump, ikinci dönemindeki ilk Çin gezisi olan Xi Jinping ile zirve için bu ayın sonunda Pekin’e gitmeden önce Çin’in de boğazı açmaya yardım etmesini beklediğini söyledi.
Trump, “Çin de yardım etmeli çünkü Çin petrolünün yüzde 90’ını Boğaz’dan alıyor,” dedi ve zirveye kadar beklemek çok geç olacağını savunarak, “Bunu daha önce bilmek istiyoruz. [İki hafta] uzun bir süre,” dedi.
ABD İran Savaşı’nın ardından Çin gezisinin de ertelenebileceğini ekleyen Trump, ne kadar süreliğine erteleneceğini belirtmedi.
ABD başkanının bu açıklamaları, Hazine Bakanı Scott Bessent’in mart ayı sonunda Pekin’de yapılması planlanan zirve hakkında görüşmek üzere Paris’te Çinli mevkidaşı He Lifeng ile bir araya gelmesinin ardından geldi.
Pazar günü erken saatlerde Britanya Başbakanı Keir Starmer ile görüştükten sonra Trump, Londra’nın bugüne kadarki tepkisine ilişkin özel bir hayal kırıklığını dile getirdi:
“Birleşik Krallık bir numaralı müttefik, en uzun süredir hizmet veren ülke vb. olarak görülebilir; fakat onlardan gelmelerini istediğimde gelmek istemediler. Ve biz İran’ın tehdit kapasitesini temelde ortadan kaldırır kaldırmaz, ‘peki, iki gemi göndereceğiz’ dediler, ben de ‘bu gemilere kazanmadan önce ihtiyacımız var, kazandıktan sonra değil’ dedim. Uzun zamandır NATO’nun tek yönlü bir yol olduğunu söylüyorum.”
ABD İran Savaşı’nda ABD ve İsrail’in son iki hafta içinde İran’ın askeri kapasitesini yok ettiği için, müttefiklerin Körfez’e varlıklarını nakletmelerinin yaratacağı herhangi bir tehlikenin asgari düzeyde olacağını iddia etti.
Trump, “İran’ı temel olarak yok ettik. Donanmaları, uçaksavarları, hava kuvvetleri yok, her şey gitti. Yapabilecekleri tek şey, suya mayın döşeyerek biraz sorun çıkarmak; bu bir karın ağrısı, ama bu karın ağrısı sorunlara yol açabilir,” dedi.
Trump ayrıca ABD’nin İran’ın petrol ihracat merkezi olan Hark Adası’na yeni saldırılar düzenlemeye hazır olduğunu ve ülkenin petrol altyapısını hedef alabileceğini belirtti.
“Dün Hark Adası’nı vurduğumuzu gördünüz, boru hatları hariç her şeyi,” diyerek cuma günü duyurduğu hava saldırısına atıfta bulunan Başkan, adayı “beş dakikada” vurabileceklerini ve bu konuda İran’ın yapabileceği “hiçbir şeyin olmadığını” ileri sürdü.
ABD İran Savaşı’nda Rusya’nın İran’a, ABD ve İsrail’in füze savunma kalkanlarını hedef almak için uydu verileriyle yardım edip etmediği sorulduğunda Trump, “Bunu bilmiyorum. Ama bizim de Ukrayna’ya bir ölçüde yardım ettiğimizi söyleyebilirsiniz. ‘Siz bizi hedef alıyorsunuz, ama biz Ukrayna’ya yardım ediyoruz’ demek zor,” dedi.
