ABD İran Savaşı! Çin savaşı öngördü
ABD İran Savaşı‘nda petrol stoklarını güçlendiren Çin’in ithalat artışının 120 günlük bir şok kalkanı oluşturduğu görülüyor.
Ham petrol hacimleri ocak ve şubatta keskin biçimde arttı; Pekin Ortadoğu risklerini önceden öngörerek rezerv biriktirdi ve analistler bunun küresel arz kesintilerine karşı güçlü bir tampon sağladığını söylüyor.
Çin’in yılın başında ham petrol ithalatında yaşanan artış, ABD İran Savaşı ile yükselen gerilimler ve küresel arz riskleri arka planında stoklarını güçlendirdi.
Salı günü açıklanan gümrük verilerine göre Çin, ocak ve şubat aylarında 96,93 milyon ton ham petrol ithal etti; bu, 2025’in aynı dönemine göre %15,8’lik bir artış anlamına geliyor. Bu ithalatın değeri ise ABD doları cinsinden geçen yıla kıyasla %5,2 düştü.
Economist Intelligence Unit’te kıdemli analist olan Chim Lee, “Piyasa ABD’nin İran’a saldırmasını beklerken Çin [bu yılın başlarında] petrol ve gaz stokları biriktiriyordu,” dedi ve ekledi: “Bu, 2025’te gördüğümüz rekor düzeyde güçlü stoklama ivmesi üzerine inşa edildi.”
28 Şubat’ta ABD-İran Savaşı’nın başlamasından bu yana, İran’ın güneyindeki ve küresel arzın yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir petrol hattı olan Hürmüz Boğazı’ndaki ticari trafik büyük ölçüde durma noktasına geldi.
Tırmanan bölgesel çatışma diğer Körfez ülkelerine de yayıldı ve Suudi Arabistan ile Irak gibi ülkelerdeki önemli rafinerileri ham petrol üretimini azaltmaya zorladı.
Orta Doğu petrolüne büyük ölçüde bağımlı olmasına rağmen Çin, uzmanların yaklaşık 120 günlük ithalatı karşılayacak düzeyde olduğunu tahmin ettiği önemli bir stok oluşturdu; bu da olası arz şoklarına karşı bir tampon sağlıyor.
Küresel petrol fiyatları hızla yükseldi ve varil başına 110 ABD dolarının üzerine çıktı; ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın pazartesi günü çatışmanın yakında sona erebileceğine işaret etmesi ralliyi soğuttu.
Küresel ham petrol emtia piyasasının önde gelen göstergelerinden biri olan Brent petrolünün fiyatı Salı akşamı varil başına yaklaşık 91 ABD doları seviyesindeydi; bu, çatışma tırmanmadan önceye kıyasla %26’lık bir artış anlamına geliyor. ABD’nin önemli petrol göstergelerinden biri olan West Texas Intermediate ham petrolü ise %32 yükselerek 88 ABD dolarının üzerine çıktı.
Lee, “İleriye baktığımızda, daha yüksek fiyatlar nedeniyle Çin’in petrol ve gaz ithalatını azaltacağını düşünüyoruz,” dedi. “Bu arada ülke, rafine petrol ürünlerinin yönetilen fiyatlandırması ve ticari ile operasyonel stokları aracılığıyla herhangi bir fiyat şokunu hafifletecek” dite ekledi.
Barclays Research analistleri geçen hafta yayımlanan bir notta, Çin’in toplam petrol tüketiminin %35’inden fazlasının ve toplam doğal gaz tüketiminin yaklaşık %12’sinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini tahmin etti.
ABD İran Savaşı sonrası, Çin’in büyük stratejik petrol rezervlerinin “kısa vadeli petrol arzı kesintilerini yumuşatmak ve fiyat sıçramalarını azaltmak için serbest bırakılabileceği; bunun da Çin’e Körfez dışındaki ülkelerden petrol satın almak için daha fazla zaman kazandırabileceği” belirtildi.
ABD İran Savaşı‘nda ABD Başkanı Donald Trump ayrıca pazartesi günü İran’a yönelik daha fazla saldırı tehdidinde bulundu ve sosyal medyada Orta Doğu ülkesinin boğazdan petrol akışını durdurması halinde “şimdiye kadar vurulduklarından yirmi kat daha sert vurulacağını” yazdı.
