ABD İran Savaşı! Brent petrol 150 dolara ulaşabilir!
ABD İran Savaşı‘nda The Economist dergisi “Donald Trump’ın petrol fiyatlarını düşürme seçenekleri oldukça sınırlı” başlıklı yazıyla yaşanan petrol krizini analiz etti:
Donald Trump 9 Mart’ta üçüncü Körfez Savaşı’nın ikinci haftasında olduğunu ve İran’ın askeri kapasitesinin yok edildiğini söyledi;
Hürmüz Boğazı’ndan gemilere askeri eskort sağlanabileceğini ve bölgede faaliyet gösteren tankerler için siyasi risk sigortası sunulabileceğini belirtti.
ABD İran Savaşı‘nda İran’ın küresel enerji piyasalarını baskı altında tutmaya devam etmesi durumunda elektrik santralleri ve diğer önemli hedeflerin vurulabileceği uyarısında bulundu.
Brent petrol fiyatı 10 Mart’ta yüzde 8 düşerek varil başına 91 dolara geriledi. Küresel petrol piyasasında belirsizlik devam ediyor ve savaşın uzaması durumunda ciddi sonuçlar doğabileceği yönünde uyarılar yapılıyor.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması petrol tarihinde küresel arz üzerindeki en ani şok olarak değerlendiriliyor. Geçen yıl bu su yolundan günlük yaklaşık 14 milyon varil ham petrol ve 4 milyon varil rafine petrol ürünü taşındı; alternatif boru hatları yalnızca küçük bir kısmı yönlendirebiliyor ve yaklaşık 15 milyon varil petrol ile petrol ürünü Basra Körfezi’nde sıkışmış durumda.
Enerji arzındaki açığı azaltmak için üç seçenek bulunuyor: Hürmüz’den geçen tanker trafiğini artırmak, stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürmek veya diğer üreticilerin ihracatını artırmak. Bu araçların her biri sınırlı etkiye sahip ve risk içeriyor.
ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu 6 Mart’ta Basra Körfezi’nden çıkmaya çalışan gemilere sigorta sağlamak için 20 milyar dolarlık bir kaynak ayırdı. Ancak Basra Körfezi’nde mahsur kalan tüm petrol tankerlerini sigortalamak için yaklaşık 352 milyar dolar gerekebileceği hesaplanıyor.
Tankerler için savaş riski sigortası hâlâ mevcut ve primler gemi değerinin yüzde 1-2’sine yükseldi. Sigorta maliyetleri artmasına rağmen birçok gemi İran saldırısı riskinden dolayı Körfez’e girmiyor.
ABD İran Savaşı’nda ABD’nin tankerleri askeri konvoylarla koruması teorik olarak mümkün olsa da mevcut askeri kapasite sınırlı. Haftada bir konvoy düzenlenmesi durumunda Körfez’de mahsur kalan yaklaşık 320 geminin tamamının çıkması iki buçuk yıl sürebilir.
Petrol ithalatçısı ülkeler stratejik petrol rezervlerini piyasaya sürmeyi tartışıyor. Uluslararası Enerji Ajansı üyelerinin toplam acil durum rezervleri yaklaşık 1,2 milyar varil ve sanayi stoklarıyla birlikte 1,8 milyar varile ulaşabiliyor.
Stratejik rezervlerin piyasaya sürülmesi hızlı gerçekleşmiyor ve boru hattı kapasitesi gibi sınırlamalar nedeniyle kademeli uygulanabiliyor. Uluslararası Enerji Ajansı’nın geçmişteki en büyük toplu rezerv salımı günlük 1,3 milyon varil oldu.
Alternatif tedarik kaynaklarından biri Rusya. ABD 5 Mart’ta Hindistan’ın denizde bulunan yaklaşık 140 milyon varil Rus petrolünün bir kısmını satın almasına izin veren 30 günlük bir muafiyet verdi ve Hindistan’ın Rus petrolü alımını günde yaklaşık 2 milyon varile çıkarabileceği değerlendiriliyor.
ABD kaya petrolü üreticileri kısa sürede üretimi artırma esnekliğine sahip olsa da şirketler yeni yatırımlar konusunda temkinli davranıyor. Üretimin 6-12 ay içinde en fazla günlük yaklaşık 300 bin varil artırılabileceği hesaplanıyor.
Stratejik rezervlerin kullanılması, Rus petrolünün artması ve ABD kaya petrolündeki artışın toplam etkisi günlük yaklaşık 4 milyon varil düzeyinde kalabilir. Bu miktar Hürmüz Boğazı’ndaki kesintinin üçte birinden daha azına karşılık geliyor.
Basra Körfezi’ndeki üreticiler depolama kapasitesinin dolması nedeniyle üretimi kısmaya başladı. Irak ve Kuveyt bazı kuyuları kapatırken Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan üretimi azaltıyor ve toplam kesintilerin üç hafta içinde günlük yaklaşık 10 milyon varile ulaşabileceği değerlendiriliyor.
Enerji arzındaki kesintiler sürerse Brent petrol fiyatının varil başına 150 dolara ulaşabileceği öngörülüyor. Çin rafinerilere dizel ve benzin ihracatını durdurma talimatı verdi ve benzer adımların Hindistan ile ABD tarafından da değerlendirilmesi mümkün görülüyor.
