Bulgaristan’da siyasi krizlerin gölgesinde ilerleyen erken seçim sürecine, Cumhurbaşkanı Rumen Radev’in istifa kararı damga vurdu. Yaklaşan parlamento seçimleri öncesinde kendi partisini kuracağına dair spekülasyonların yoğunlaştığı dönemde konuşan Radev, cumhurbaşkanlığı görevinden istifa edeceğini açıkladı. Görev süresi 2027’de sona erecek olan Bulgar lider, istifasının kabul edilmesi halinde görevin Cumhurbaşkanı Yardımcısı İliyana Yotova’ya geçeceğini söyledi. Ülkede hükümetin geçen ay istifa etmesi ve yeni kabine kurma girişimlerinin sonuçsuz kalmasının ardından erken seçim sürecine girilmesi, Radev’in kararıyla birlikte siyasi gündemi daha da hareketlendirdi.
Radev: Cumhurbaşkanlığı vazifesinden istifa edeceğim
Rumen Radev, düzenlediği olağanüstü basın toplantısında istifa kararını kamuoyuna duyurdu. Cumhurbaşkanlığı vazifesinden istifa edeceğim diyen Radev, bu kararın arkasındaki gerekçeyi ise demokrasi ve kurumlar üzerinden tanımladı. Bulgar lider, “Bulgar demokrasisi, yolsuz yapılar ve aşırılıkçılara teslim edilmesi halinde ayakta kalamaz. Vatandaşların bana duyduğu güven, kurumları koruma sorumluluğunu da beraberinde getiriyor” dedi.
“Bulgaristan Cumhurbaşkanı olarak son kez sesleniyorum”
İlk kez dokuz yıl önce cumhurbaşkanı seçildiğini, 2021’de ise kendisine duyulan güvenin yeniden teyit edildiğini hatırlatan Radev, geçmiş yıllarda yaşanan krizlere de vurgu yaptı. Radev “Dokuz sene önce bana Bulgaristan’a cumhurbaşkanı olarak hizmet vermem için oy verdiniz. Birlikte bir dizi krizi, oligarşinin saldırılarını ve 2020 ile 2025’teki büyük protestoları yaşadık. Bugün size Bulgaristan Cumhurbaşkanı olarak son kez sesleniyorum” dedi.
“Hazırız, yapabiliriz ve başaracağız”
Sol eğilimli bir emekli hava kuvvetleri komutanı olarak bilinen Radev, ülkenin geleceğine ilişkin “mücadele” vurgusunu da öne çıkardı. Radev’in açıklaması şöyle:
“Önümüzde, vatanımızın geleceği için verilmesi gereken bir mücadele var ve buna birlikte göğüs gereceğimize inanıyorum. Hazırız, yapabiliriz ve başaracağız”
Kriz sonrası istifa: Erken seçim atmosferinde geldi
Bulgaristan’da aralık ayında Başbakan Rosen Jelyazkov liderliğindeki koalisyon hükümeti istifa etmişti. Bu hükümetin, bazı vergileri artıracak yeni bütçe hazırlığı ve yolsuzluklar aleyhinde haftalarca süren sokak gösterileri sonrasında görevini bırakmak zorunda kaldığı belirtildi. 62 yaşındaki Cumhurbaşkanı Radev’in de koalisyon hükümetini açık şekilde eleştirdiği ve protestocuların taleplerine kulak verilmesi çağrısı yaptığı bilgisi paylaşıldı.
Parti kuracak mı? Radev planlarını açıklamadı
Radev, açıklamasında bundan sonraki planlarına ilişkin net bir bilgi vermedi. Ancak daha önce kendisine parti kurma ihtimali sorulduğunda, “sağ ve soldaki tüm demokratlar için birleştirici bir partiye ihtiyaç duyulduğunu” söylediği hatırlatıldı. İstifa kararının, Radev’in seçimlerde kendi partisiyle yarışacağına ilişkin iddiaları daha da güçlendirdiği değerlendiriliyor.
Son 5 yılda 7 seçim: Bulgaristan’da siyasi istikrarsızlık tablosu
Bulgaristan’da halk son beş yıl içinde yedi kez genel seçimler için sandık başına gitti. Bunun nedeni olarak ise hiçbir siyasi partinin parlamentoda tek başına hükümet kurabilecek düzeyde destek bulamaması ve zayıf koalisyonların kısa ömürlü kalması gösterildi.
Bulgaristan’da süreç nasıl işleyecek?
Bulgaristan’daki anayasal prosedüre göre, Cumhurbaşkanı Rumen Radev istifasını Anayasa Mahkemesi’ne sunacağını açıkladı. Anayasa, bu durumda Cumhurbaşkanı’nın yetkilerinin, mahkemenin istifa şartlarını tespit etmesiyle birlikte sona ereceğini öngörüyor.
Bulgaristan tarihinde bugüne kadar bir cumhurbaşkanının görev süresi bitmeden kendi isteğiyle istifa ettiği bir örnek yaşanmadı.
Uygulamalara bakıldığında Anayasa Mahkemesi’nin istifaya ilişkin kararının bir haftayı geçmeden çıkabileceği, bu süreçte delil veya görüş toplanmadığı ve tarafların dinlenmediği ifade ediliyor.
Yotova görevi devralacak
Mahkemenin yetkilerin sona erdiğine dair kararının yürürlüğe girmesiyle birlikte, Cumhurbaşkanı Yardımcısı İliyana Yotova’nın görevine cumhurbaşkanı olarak devam edeceği belirtildi. Yotova’nın, mevcut dönemin sonuna kadar yani 21 Ocak 2027’ye kadar bu görevi yürüteceği aktarıldı.
Bu süreçle ilgili değerlendirme yapan anayasa hukukçusu Prof. Yanaki Stoilov ise özetle, istifanın Anayasa Mahkemesi tarafından tespit edilmesinin yeterli olduğunu, ardından yardımcının görevi anayasa gereği devralacağını ve bunun günler içinde netleşebileceğini ifade etti.
