EkonomiGündem

Faiz indirilirse enflasyonun düşeceği görüşü neye dayanıyor?

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) 16 Aralık'taki Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında politika faizini 100 baz puan daha indirdi.


Politika faizi, yüzde 15’ten yüzde 14’e düşürüldü. Dolar/TL kuru karar sonrası 15,65’i aştı. Türk Lirası’nın değer kaybı bir günde yüzde 5’i geçti.

TCMB, 18 Kasım’daki PPK’da politika faizini 100 baz puan daha indirerek yüzde 16’dan yüzde 15’e düşürmüştü.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre tüketici fiyatları Kasım ayında yıllık yüzde 21,31 arttı. Yıllık enflasyon oranı, Kasım 2018’den bu yana en yüksek düzeye yükseldi.

Türk Lirası daha önce son olarak Merkez Bankası Başkan Yardımcıları Prof. Dr. Semih Tümen ve Dr. Uğur Namık Küçük ile PPK Üyesi Prof. Dr. Abdullah Yavaş görevden alındıktan sonra değer kaybetmişti.

PPK, 23 Eylül’deki toplantısında da politika faizini sürpriz bir biçimde 100 baz puan indirerek yüzde 18’e çekmişti. TCMB, böylece Prof. Dr. Şahap Kavcıoğlu’nun başkanlık döneminde ilk kez faiz indirimine gitmişti. Bu indirimi, 21 Ekim’deki PPK toplantısında alınan 200 baz puanlık faiz indirimi kararı izlemişti.

Kavcıoğlu, Mart ayında göreve gelmesi sonrası “Politika faizini güçlü dezenflasyonist etkiyi muhafaza edecek şekilde enflasyonun üzerinde bir düzeyde oluşturmaya devam edeceğiz” demişti.

Ancak Kavcıoğlu’nun yıllık enflasyonun yüzde 19,25’e yükselerek politika faizini aşması sonrası “Çekirdek enflasyonu esas alacağız” ifadelerini kullanması, Türkiye’de bazı ekonomistlerce faiz indirimi hazırlığının sinyali olarak yorumlanmıştı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Haziran ayı başında enflasyonu düşürmek için faiz indirilmesi gerektiği yönündeki görüşlerini tekrarlamasının ardından da Dolar/TL kuru 8,80’i aşmıştı.

Analistler o dönem, Erdoğan’ın sözlerinin Dr. Şahap Kavcıoğlu üzerindeki siyasi baskının bir tezahürü olduğunu ve bunun da liraya satış getirdiğini söylemişlerdi.

Türkiye’de bir süredir faiz oranlarının seyri ve bunun enflasyon ile döviz kuru üzerindeki etkilerine dair tartışmalar yapılıyor.

Geleneksel ekonomi teorisinde, faizlerin yüksek tutulmasının enflasyonu aşağı çekme ve ilgili ülkenin para birimini de güçlendirme yönünde bir etkisi olacağı düşünülüyor.

Enflasyonun nasıl düşecek !

Türkiye’de ise Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, enflasyonu düşürmek için faizlerin indirilmesi görüşünü savunuyor.

Uluslararası yatırımcılar, Türkiye’nin Kasım ayında ekonomi yönetiminde değişikliklerin yapıldığı döneme kadar uyguladığı para politikasının bu temele dayandığını öne sürüyor ve bunu da Türk Lirası’nda görülen değer kaybının en önemli nedenleri arasında gösteriyor.

Faiz ve enflasyon arasında nasıl bir ilişki var?

Enflasyon ve faiz oranları arasında yakın bir ilişki bulunuyor. Faiz ayrıca döviz kurunu da etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.

Uygulanan politikalarla bunlar arasında bir denge kurulmaya çalışılıyor.

Merkez Bankası’nın piyasadaki para arzını yönetebilmek için sahip olduğu araçlardan birisi politika faiz oranları.

Politika faiz oranlarında yapılan değişiklikler piyasadaki oyuncuların borç alma ve verme maliyetlerini değiştirdiğinden hem bankaların uyguladığı faizleri hem de tahvil, hisse senedi gibi varlıkların değerini etkiliyor.

Faiz oranlarının düzeyi, bireylerin ve kurumların kaynaklarını tasarrufa ya da harcamaya yöneltmesinde belirleyici oluyor.

Örneğin, faiz oranlarının düşük olduğu bir ortamda tasarruf üzerinden elde edilecek gelir de düşük olduğundan harcama eğilimi artıyor.

Tüketim harcamalarının artması enflasyonun yükselmesi riskini getiriyor.

Dolayısıyla faiz oranlarının düşürülmesinin tüketim harcamalarını artırması ve ekonomik büyümeyi desteklemesi bekleniyor.

Ancak tüketim harcamalarının artması beraberinde enflasyonun yükselmesi riskini getiriyor.

Bir diğer konu da faizlerin düşük olduğu bir ortamda kredi alma ve verme eğiliminin artmasının piyasadaki yerel para birimi miktarının yükselmesine neden olması. Bu da enflasyon riski yaratan bir başka unsur olarak ortaya çıkıyor.

Bu nedenle genel kabul gören ekonomi teorisinde, faiz oranlarının düşük tutulmasının enflasyon yaratacağı ve enflasyonun arttığı bir dönemde de fiyat artışlarını dizginlemek için faiz artırımına gidilmesi gerektiği görüşü bulunuyor.

Faiz indirilirse enflasyonun düşeceği görüşü neye dayanıyor?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, faizlerin düşürülmesi halinde enflasyonun da düşeceği yönündeki geleneksel kalıpların ötesine geçen ve sıra dışı kabul edilen ekonomi görüşünü destekleyen isimler arasında yer alıyor.

Erdoğan, Ocak ayında İstanbul’da ekonomiyle ilgili yaptığı bir konuşmada, “Bana yatırım lazım, istihdam lazım, üretim lazım, ihracat lazım. Eğer bu dört başlık yoksa hiçbir şey yok, biz bununla övüneceğiz. Asıl iş faizi düşürmek suretiyle enflasyonu aşağıya çekmektir” dedi.

Erdoğan’ın da savunduğu bu görüş, 19’uncu yüzyılın sonları ve 20’nci yüzyılın başlarında yaşamış olan ekonomist Irving Fisher’ın geliştirdiği bir teoriye dayanıyor.

Fisher’ın geliştirdiği teori, nominal faiz, reel faiz ve enflasyon beklentisini hesaba katan bir formüle dayanıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu