ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme’nin geçen yıl ilan edilen geniş kapsamlı tarifelerin çoğunu yetki aşımı gerekçesiyle iptal etmesinin ardından yeni bir adım attı. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada küresel tarife oranını yüzde 10’dan yüzde 15’e çıkarmak istediğini duyurdu.
Trump, kararını “ABD Yüksek Mahkemesi’nin tarifelere ilişkin verdiği saçma, kötü yazılmış ve olağanüstü derecede Amerikan karşıtı kararın detaylı incelenmesi” sonrasında aldığını belirtti.
Mahkeme kararı ve yeni düzenleme
Yüksek Mahkeme 6’ya karşı 3 oyla aldığı kararda, Trump’ın 1977 tarihli Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası’na (IEEPA) dayanarak uyguladığı geniş çaplı tarifelerde yetkisini aştığına hükmetti.
Başkan ise cuma gecesi imzaladığı bir kararnameyle, daha önce hiç kullanılmamış olan 122. Madde kapsamında 150 gün süreyle yüzde 10 oranında küresel tarife uygulama yoluna gitti. Bu düzenleme Kongre tarafından uzatılmadığı takdirde 150 günle sınırlı olacak. Trump ayrıca bu oranı yüzde 15’e yükseltmek istediğini açıkladı. Yeni tarifenin 24 Şubat’ta yürürlüğe gireceği bildirildi.
Muafiyetler ve kapsam
Kararnamede bazı muafiyetler yer aldı. Belirli mineraller, doğal kaynaklar, gübreler, bazı tarım ürünleri (portakal ve sığır eti gibi), ilaçlar, bazı elektronik ürünler ve belirli araçlar kapsam dışında bırakıldı.
Kanada ve Meksika ise USMCA anlaşması kapsamında geniş bir muafiyeti koruyacak.
Beyaz Saray yetkilileri, Birleşik Krallık, Hindistan ve Avrupa Birliği gibi ABD ile ticaret anlaşması yapan ülkelerin de artık 122. Madde kapsamındaki yüzde 10’luk küresel tarifeye tabi olacağını belirtti.
Trump’ın kararının siyasi ve ekonomik yansımaları
Kararın ardından Wall Street’te yükseliş görüldü. S&P 500 endeksi yaklaşık yüzde 0,7 artışla kapandı. İş dünyasından bazı temsilciler kararı “rahatlama” olarak nitelendirdi.
Kaliforniya Valisi Gavin Newsom, tarifeleri “yasadışı nakit toplama” olarak tanımlayarak iade çağrısında bulundu. Illinois Valisi JB Pritzker ise yaklaşık 9 milyar dolarlık tarife iadesi talep etti. Ancak uzmanlar, olası geri ödemelerin uzun sürecek hukuki süreçlere bağlı olabileceğini belirtiyor.
Trump’tan sert sözler
Trump, kararın ardından kendisine karşı oy kullanan Cumhuriyetçi kökenli yargıçları eleştirerek “Anayasaya karşı sadakatsiz ve vatansever olmayan bir tutum sergilediklerini” söyledi.
